Vì sao phí cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi cao gần gấp đôi nhiều tuyến cao tốc Bắc Nam khác?

Bộ Xây dựng vừa ban hành mức thu phí sử dụng đường bộ đối với 12 dự án đường cao tốc do Nhà nước đầu tư, với mức từ 900 đến 1.300 đồng/PCU/km (PCU là đơn vị quy đổi theo xe con). Trong đó, các tuyến cao tốc có 4 làn xe, chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, áp dụng mức thu 900 đồng/PCU/km.

Trong khi đó, tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi hiện áp dụng mức thu 1.680 đồng/PCU/km, cao gần gấp đôi so với một số tuyến cùng quy mô 4 làn xe. Sự chênh lệch này thu hút sự quan tâm của nhiều người dân và doanh nghiệp vận tải.

Về vấn đề trên, theo ông Nguyễn Công Hưng, Chánh Văn phòng Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) - chủ đầu tư dự án cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, mức thu phí giữa hai nhóm tuyến cao tốc được xác định theo các cơ chế đầu tư, khai thác và tài chính hoàn toàn khác nhau.

Theo đó, cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi là dự án do VEC đầu tư, sử dụng chủ yếu nguồn vốn vay ODA của Ngân hàng Thế giới (WB), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cùng nguồn vốn đối ứng trong nước.

Căn cứ khoản 4 Điều 2 Quyết định số 1202/QĐ-TTg ngày 10/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ, VEC được quyền quyết định mức thu phí đối với các tuyến cao tốc do đơn vị làm chủ đầu tư nhằm bảo đảm phương án hoàn vốn, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu áp dụng mức thu theo quy định của Nhà nước.

Trên cơ sở phương án tài chính đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, mức phí 1.680 đồng/PCU/km trên tuyến Đà Nẵng - Quảng Ngãi được áp dụng từ ngày 1/2/2024 nhằm bảo đảm nguồn thu để thực hiện các nghĩa vụ tài chính, đặc biệt là trả nợ các khoản vay nước ngoài, đồng thời đáp ứng chi phí quản lý, vận hành, bảo trì và sửa chữa công trình trong quá trình khai thác.

Trong khi đó, mức thu từ 900 đến 1.300 đồng/PCU/km vừa được Bộ Xây dựng ban hành áp dụng đối với các tuyến cao tốc thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác theo quy định tại Nghị định số 130/2024/NĐ-CP của Chính phủ.

Đây là các dự án được đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công. Khoản thu phí được quản lý theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí và ngân sách nhà nước nhằm thu hồi một phần vốn ngân sách đã đầu tư, đồng thời tạo nguồn kinh phí phục vụ công tác tổ chức thu, quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống đường cao tốc.

Theo quy định, mức thu 1.300 đồng/PCU/km được áp dụng đối với các tuyến đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật của đường cao tốc, trong khi mức 900 đồng/PCU/km áp dụng đối với các tuyến chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Đại diện VEC cho rằng, sự khác biệt về mức thu phí giữa cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư không xuất phát từ quy mô hay tiêu chuẩn kỹ thuật của tuyến đường, mà chủ yếu do khác biệt về nguồn vốn đầu tư, chủ thể đầu tư, nghĩa vụ hoàn trả vốn và cơ chế tài chính áp dụng đối với từng dự án.

Theo đó, việc áp dụng các mức thu khác nhau được thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật và phương án tài chính riêng của từng dự án, không phải là sự thiếu thống nhất trong chính sách thu phí đối với các tuyến đường cao tốc.

 Bộ Xây dựng vừa ban hành mức phí từ 900 - 1.300 đồng/km trên 13 dự án cao tốc do Nhà nước đầu tư.

Cụ thể 12 đoạn tuyến được thu phí 900 đồng/km gồm: Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong, Vân Phong - Nha Trang, Cần Thơ - Hậu Giang và Hậu Giang - Cà Mau. 12 đoạn cao tốc này được xây dựng 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp không liên tục.

Riêng cao tốc Hòa Liên - Túy Loan áp dụng mức thu 1.300 đồng/km do có 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục. Mức phí được tính theo quãng đường phương tiện lưu thông thực tế và thu hoàn toàn bằng hình thức thu phí điện tử không dừng (ETC).