Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng tính phương án mở rộng trước áp lực vận tải tăng cao

Đưa vào khai thác toàn tuyến từ cuối năm 2015, cao tốc Hà Nội – Hải Phòng dài 105,5 km, được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc loại A, quy mô 6 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, tốc độ tối đa 120 km/giờ. Tuyến đường góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, tăng cường kết nối giữa Thủ đô Hà Nội với Hải Phòng và các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Theo Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI), lưu lượng phương tiện trên tuyến tăng từ khoảng 18.000 lượt xe/ngày năm 2016 lên dự kiến hơn 74.000 lượt xe/ngày năm 2026, cao hơn 4 lần so với thời điểm đầu khai thác. Với tốc độ tăng trưởng này, cao tốc đã xuất hiện tình trạng ùn tắc cục bộ, nhất là vào các dịp lễ, Tết và cuối tuần. VIDIFI dự báo lưu lượng phương tiện có thể đạt và vượt ngưỡng thiết kế vào khoảng năm 2028.

Thực tế trên cho thấy yêu cầu nâng cao năng lực thông hành của tuyến đường ngày càng cấp thiết. Nếu không có phương án đầu tư phù hợp, tình trạng ùn tắc có thể ảnh hưởng đến thời gian vận chuyển, chi phí logistics và hiệu quả khai thác hạ tầng giao thông.

Ông Triệu Duy Lưu, Giám đốc Công ty TNHH Triệu Phố (xã Trường Tân), cho biết doanh nghiệp hiện có khoảng 40 - 50 xe khách và 20 - 30 xe tải, hoạt động chủ yếu tại Hải Phòng, Hà Nội và một số tỉnh, thành phố phía Bắc. Khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách tiếp tục tăng, việc nâng cao năng lực thông hành của cao tốc sẽ góp phần bảo đảm hoạt động vận tải thuận lợi, hạn chế ảnh hưởng từ ùn tắc giao thông.

Áp lực lên tuyến đường có thể gia tăng nếu đề xuất giảm phí do UBND thành phố đưa ra cuối tháng 9 vừa qua phát huy hiệu quả, thu hút thêm xe tải nặng, xe container từ quốc lộ 5 sang cao tốc. Theo thống kê, quốc lộ 5 có hơn 14.000 lượt xe rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc lưu thông mỗi ngày. Nếu một phần lượng phương tiện này chuyển sang cao tốc, nhu cầu nâng cấp năng lực thông hành sẽ càng rõ nét.

Trước xu hướng lưu lượng phương tiện tăng nhanh, VIDIFI kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh quy hoạch, nghiên cứu mở rộng cao tốc Hà Nội – Hải Phòng từ 6 lên 8 - 10 làn xe, duy trì 2 làn dừng khẩn cấp.

Theo đại diện VIDIFI, tuyến đường đã được giải phóng mặt bằng với bề rộng 100 m dọc toàn tuyến. Hai bên đường hiện có dải cây xanh, bình quân rộng khoảng 17 m mỗi bên, tạo điều kiện thuận lợi để nghiên cứu phương án mở rộng, hạn chế phát sinh chi phí giải phóng mặt bằng. Đây là lợi thế cần được đánh giá trong quá trình xây dựng phương án đầu tư.

Tuy nhiên, việc mở rộng cần được tính toán trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả khai thác lâu dài. Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, phương án đầu tư cần đặt trong tổng thể mạng lưới giao thông, gắn với nhu cầu vận chuyển và khả năng kết nối giữa các tuyến đường.

Bên cạnh mở rộng mặt đường, cần nghiên cứu đồng bộ hệ thống nút giao, tổ chức làn xe, quản lý giao thông và các công trình phục vụ vận hành. Mục tiêu không chỉ tăng số làn xe mà còn bảo đảm phương tiện lưu thông an toàn, thông suốt, hạn chế ùn tắc tại các điểm kết nối.

Cùng với đó, cần phân bổ lưu lượng hợp lý giữa cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và quốc lộ 5. Trong khi quốc lộ 5 giữ vai trò kết nối trực tiếp với các khu công nghiệp, nhà máy, kho hàng và cảng biển dọc tuyến, cao tốc có lợi thế đối với các hành trình cần rút ngắn thời gian vận chuyển. Hai tuyến cần được khai thác theo hướng bổ trợ lẫn nhau, kết hợp cơ chế phí phù hợp và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải.

Với vai trò là trục giao thông quan trọng kết nối Hà Nội, Hải Phòng và các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cao tốc Hà Nội – Hải Phòng có ý nghĩa lớn đối với hoạt động logistics, vận tải hàng hóa và khai thác cảng biển. Vì vậy, việc sớm nghiên cứu phương án mở rộng, xác định quy mô và lộ trình đầu tư phù hợp sẽ góp phần chủ động đáp ứng nhu cầu vận tải tăng cao, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế vùng trong những năm tới.