Thu phí ví điện tử: Cần công khai, minh bạch chính sách để tạo đồng thuận

Người dùng băn khoăn về khoản phí phát sinh

Từ đầu tháng 8/2026, chính sách thu phí đối với các tài khoản có liên kết với tài khoản giao thông nhận được sự quan tâm của đông đảo chủ phương tiện, doanh nghiệp. Nhiều ý kiến được chia sẻ trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội, tập trung vào bản chất khoản phí, mức thu cũng như tính minh bạch trong quá trình triển khai.

Theo thông báo, người sử dụng Ví điện tử VETC và Ví điện tử Viettel Money sẽ chịu mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng doanh nghiệp. Trường hợp trong tháng không phát sinh giao dịch, khách hàng không phải trả khoản phí này.

Việc phát sinh khoản phí mới khiến một bộ phận chủ phương tiện, doanh nghiệp băn khoăn về tính hợp lý và cách thức áp dụng. Anh Trung Hiếu, một lái xe đường dài tuyến Hà Nội - Đà Nẵng, cho rằng việc phải trả thêm khoản phí này là chưa hợp lý, bởi mỗi lần phương tiện lưu thông trên cao tốc, lái xe đã thực hiện nghĩa vụ thanh toán phí khi qua trạm. Theo anh, khoản tiền trả khi sử dụng đường cao tốc về nguyên tắc đã bao gồm các chi phí liên quan đến đầu tư, vận hành, bảo trì, bảo dưỡng tuyến đường...

Anh Trung Hiếu cho biết, trước khi triển khai thu phí điện tử không dừng, các trạm thu phí BOT vẫn tổ chức thu phí theo phương thức truyền thống và hoạt động bình thường. Việc chuyển sang thu phí không dừng là chủ trương nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động thu phí giao thông, vì vậy anh cho rằng chi phí vận hành hệ thống cần được làm rõ để người sử dụng hiểu đầy đủ.

Theo anh Hiếu, các doanh nghiệp BOT hiện đã trích một phần doanh thu để chi trả cho các đơn vị cung cấp dịch vụ quản lý, vận hành hệ thống thu phí không dừng như VETC, ePass. Do đó, việc tiếp tục phát sinh thêm khoản phí quản lý ví điện tử khiến người sử dụng đặt câu hỏi về cơ sở thu và phạm vi các dịch vụ được cung cấp.

“Tôi thấy việc Nhà nước kêu gọi chuyển đổi số, minh bạch thu phí là chủ trương đúng đắn. Việc duy trì tài khoản giao thông và tài khoản này phải được liên kết với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt cũng không sai. Nhưng việc thu phí cố định hàng tháng đối với phương tiện thanh toán là bất hợp lý và không công bằng”, anh Trung Hiếu chia sẻ.

Đồng quan điểm, ông Hoàng Đình Kiên, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần tiếp vận Hoà Phát (Hoà Phát Logistics), cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở mức phí mà còn ở cách thức công bố và giải thích chính sách đối với người sử dụng.

“Chưa đặt vấn đề tăng chi phí cho doanh nghiệp, việc VETC, ePass đưa ra chính sách thu phí tài khoản ví điện tử mà chưa có đủ thông tin minh bạch và sự đồng thuận của chủ xe, doanh nghiệp là chưa thực sự phù hợp”, ông Kiên nói.

Theo ông Kiên, trước khi áp dụng chính sách thu phí, các đơn vị cung cấp dịch vụ cần công khai đầy đủ, minh bạch những nội dung liên quan; trong trường hợp cần thiết có thể tổ chức trao đổi, đối thoại với chủ phương tiện và doanh nghiệp để giải thích rõ về khoản phí. “Cần minh bạch rõ khoản phí đó là phí gì và người dùng có được hưởng thêm quyền lợi gì không?”, ông Kiên đặt vấn đề.

Ở góc độ người sử dụng dịch vụ, ông Kiên cho rằng điều doanh nghiệp quan tâm trước hết là tổng chi phí phải bỏ ra để mua và sử dụng dịch vụ. Do đó, việc tách riêng thêm một khoản phí liên quan đến phương thức thanh toán dễ khiến doanh nghiệp có cảm giác chi phí sử dụng dịch vụ bị phát sinh ngoài dự tính. Đây cũng là lý do các đơn vị cung cấp dịch vụ cần giải thích rõ cơ sở hình thành khoản phí, phạm vi dịch vụ và những quyền lợi tương ứng mà khách hàng được hưởng.

Minh bạch chính sách, đa dạng phương án tính phí

Trước những ý kiến, phản ánh liên quan đến việc thu phí sử dụng ví điện tử, Cục Đường bộ Việt Nam đã lên tiếng làm rõ bản chất khoản phí, đồng thời đề nghị các đơn vị liên quan rà soát chính sách và cách thức triển khai.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, khoản phí mà các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán, trong đó có Ví điện tử VETC và Ví điện tử Viettel Money thông báo thu là phí sử dụng phương tiện thanh toán theo quy định của pháp luật ngân hàng, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí sử dụng tài khoản giao thông.

Theo Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thanh toán điện tử giao thông đường bộ, từ ngày 1/10/2024, tài khoản thu phí trước đây được chuyển đổi thành tài khoản giao thông và phải liên kết với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt như ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc ủy nhiệm chi qua tài khoản ngân hàng.

Tài khoản giao thông có chức năng lưu giữ thông tin định danh về phương tiện và chủ phương tiện, không chứa tiền. Khi phương tiện phát sinh giao dịch, khoản tiền thanh toán sẽ được trừ trực tiếp từ phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt do chủ phương tiện lựa chọn.

Doanh nghiệp cần phương án quản lý phù hợp

Ông Hoàng Đình Kiên, Tổng Giám đốc Công ty CP Tiếp vận Hòa Phát (Hòa Phát Logistics), cho biết doanh nghiệp hiện có hơn 400 đầu xe nhưng chỉ sử dụng chung một Ví điện tử VETC. Khi ký hợp đồng với VETC, doanh nghiệp được hướng dẫn lựa chọn phương án mở và quản lý ví phù hợp với yêu cầu quản lý, báo cáo và theo dõi chi phí của từng phương tiện.

Theo ông Kiên, với doanh nghiệp vận tải có số lượng phương tiện lớn, phương thức thanh toán và quản lý tài khoản cần đáp ứng đồng thời yêu cầu thuận tiện trong vận hành, minh bạch chi phí và kiểm soát được chi phí phát sinh theo từng phương tiện.

Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt và Thông tư số 40/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cho phép tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử thu phí sử dụng ví điện tử. Đây được xác định là giá dịch vụ sử dụng ví điện tử theo quy định của pháp luật về giá.

Tuy nhiên, mức phí, cách thức thu phí, cũng như việc điều chỉnh phí sử dụng ví điện tử phải được thể hiện trong thỏa thuận mở và sử dụng ví điện tử giữa tổ chức cung ứng dịch vụ và khách hàng. Việc công khai, minh bạch những nội dung này có ý nghĩa quan trọng, nhất là khi chính sách có tác động trực tiếp đến chi phí sử dụng dịch vụ của người dân và doanh nghiệp.

Trên cơ sở phản ánh của người sử dụng và yêu cầu rà soát chính sách, Cục Đường bộ Việt Nam đã đề nghị Công ty TNHH Thu phí tự động VETC (VETC) và Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC) phối hợp với các tổ chức cung ứng phương tiện thanh toán tạm dừng triển khai việc thu phí để rà soát chính sách, đồng thời nghiên cứu bổ sung các phương án tính phí phù hợp với nhu cầu và tần suất sử dụng khác nhau của khách hàng.

Một số phương án được đề xuất nghiên cứu như thu phí theo lượt giao dịch hoặc tính phí theo tỷ lệ trên giá trị giao dịch, thay vì áp dụng một mức phí cố định theo tháng. Cách tiếp cận này được kỳ vọng có thể tạo thêm lựa chọn, phù hợp hơn với mức độ sử dụng dịch vụ thực tế của từng nhóm khách hàng.

Cùng với việc rà soát chính sách phí, Cục Đường bộ Việt Nam đề nghị các đơn vị tiếp tục mở rộng các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời phát triển thêm các tiện ích, dịch vụ giá trị gia tăng để mang lại lợi ích thiết thực hơn cho khách hàng.

Các đơn vị cũng được yêu cầu tiếp tục tối ưu hệ thống vận hành, nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí phát sinh và nghiêm túc rút kinh nghiệm về công tác truyền thông, tham vấn, lắng nghe ý kiến khách hàng và cơ quan quản lý trước khi triển khai những thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng dịch vụ.

VETC cam kết công khai chính sách trước khi áp dụng

Về phía VETC, ông Lê Quang Hưng, Giám đốc Kinh doanh VETC, cho biết doanh nghiệp nghiêm túc tiếp thu các phản ánh của khách hàng, cơ quan truyền thông và ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước.

“VETC nhận thấy công tác thông tin, giải thích chính sách trong thời gian qua chưa đầy đủ, chưa tạo được sự đồng thuận cần thiết. Trên cơ sở rà soát, VETC sẽ ưu tiên tiếp tục mở rộng phương tiện thanh toán kết nối với tài khoản giao thông; đồng thời tối ưu chi phí vận hành, đàm phán giảm chi phí đầu vào”, ông Hưng cho biết.

Mỗi phương thức thanh toán có cách tính phí khác nhau

Hiện các tổ chức cung ứng phương tiện thanh toán áp dụng chính sách và phương thức tính phí khác nhau. Một số phương thức có thu phí như Ví MoMo thu 1% giá trị giao dịch, tối thiểu 1.000 đồng; thẻ tín dụng quốc tế thu 1,902% giá trị giao dịch; ủy nhiệm chi qua tài khoản thanh toán tại BIDV, MB, VietinBank thu từ 1.000 - 3.000 đồng/giao dịch. Một số phương thức khác hiện chưa thu phí sử dụng, như ủy nhiệm chi qua tài khoản Vietcombank.

Đối với Ví điện tử VETC và Ví điện tử Viettel Money, chính sách thu phí sử dụng ví điện tử đã được thông báo và đang được rà soát theo đề nghị của cơ quan quản lý.

Theo đại diện VETC, doanh nghiệp đang phát triển Ví điện tử VETC thành một phương tiện thanh toán trong hệ sinh thái dịch vụ dành cho phương tiện và chủ phương tiện, như bãi đỗ xe, trạm sạc, bảo hiểm, cứu hộ và các dịch vụ liên quan. Việc mở rộng hệ sinh thái được kỳ vọng sẽ gia tăng tiện ích và giá trị mà khách hàng nhận được khi sử dụng ví điện tử.

“VETC cam kết công khai đầy đủ, rõ ràng mọi nội dung về chính sách trước khi áp dụng, thông báo tới khách hàng trong thời gian hợp lý và chỉ triển khai sau khi có sự thống nhất với cơ quan quản lý nhà nước”, ông Lê Quang Hưng khẳng định.

Theo ông Hưng, khách hàng có quyền lựa chọn phương tiện thanh toán phù hợp với nhu cầu, đồng thời có thể thay đổi hoặc hủy liên kết bất cứ lúc nào. Hiện tài khoản giao thông VETC đã kết nối với các phương tiện thanh toán gồm Ví điện tử VETC, dịch vụ thanh toán trả sau và thẻ tín dụng của Ngân hàng TPBank và Ngân hàng BIDV.

“Trường hợp khách hàng không có nhu cầu tiếp tục sử dụng Ví điện tử VETC, khách hàng được đóng ví và nhận lại đầy đủ số dư còn lại. VETC không thu phí đóng ví và không đặt ra bất kỳ điều kiện ràng buộc nào đối với việc chuyển đổi phương tiện thanh toán. Tài khoản giao thông và việc lưu thông của phương tiện qua trạm không bị ảnh hưởng”, ông Hưng cho biết.

Như vậy, về bản chất, tài khoản giao thông và phương tiện thanh toán là hai khái niệm khác nhau. Tài khoản giao thông có chức năng định danh phương tiện, lưu giữ thông tin về xe và chủ xe, không chứa tiền. Để thực hiện thanh toán khi phương tiện qua trạm, tài khoản giao thông phải được liên kết với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó có Ví điện tử VETC.

Việc phân định rõ hai loại tài khoản, cơ chế hoạt động và cơ sở pháp lý điều chỉnh từng loại là cần thiết để người sử dụng hiểu đúng về khoản phí phát sinh. Đồng thời, việc công khai đầy đủ chính sách, tham vấn ý kiến khách hàng và cơ quan quản lý trước những thay đổi có tác động trực tiếp đến người sử dụng sẽ góp phần hạn chế hiểu nhầm, tạo sự đồng thuận và bảo đảm quá trình chuyển đổi sang thanh toán điện tử giao thông được triển khai minh bạch, thuận lợi.

Nguyễn Tuấn

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông