Vành đai 3 TP.HCM lùi tiến độ đến cuối năm 2026: Áp lực tiến độ và bài toán vật liệu

Thông tin do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông) đưa ra không chỉ phản ánh những khó khăn kỹ thuật, vật liệu và chi phí, mà còn cho thấy áp lực lớn trong việc bảo đảm tiến độ một dự án mang tính chiến lược đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tiến độ chậm hơn kỳ vọng

Theo Ban Giao thông TP.HCM, tổng khối lượng thực hiện toàn dự án hiện đạt khoảng 75%. Trong đó, khu vực phía đông, đặc biệt đoạn qua TP Thủ Đức cũ, đạt tiến độ khoảng 82%, đang tập trung hoàn thiện cầu cạn, thảm bê tông nhựa và hệ thống an toàn giao thông. Đây được xem là đoạn có khả năng về đích sớm hơn, với mục tiêu phấn đấu đưa vào khai thác vào ngày 30/6/2026.

Tuy nhiên, các gói thầu phía tây đi qua địa bàn Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh cũ chỉ đạt khoảng 67%, thấp hơn đáng kể. Đây cũng là khu vực phát sinh nhiều khó khăn nhất, khiến mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trước ngày 30/6/2026 khó bảo đảm như kế hoạch.

Theo đánh giá mới nhất, toàn tuyến có thể phải lùi thời điểm khai thác đến cuối năm 2026, trong đó đoạn qua Củ Chi cũ có thể dời đến ngày 30/9/2026.

Thông tin này đồng nghĩa tiến độ dự án đã tiếp tục điều chỉnh thêm một lần nữa, sau nhiều mốc thời gian từng được đưa ra trước đó như cuối năm 2025, rồi giữa năm 2026.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ là khó khăn về nguồn vật liệu, đặc biệt là cát và đá – hai loại vật liệu thiết yếu cho thi công nền đường, xử lý đất yếu và hoàn thiện mặt đường.

Theo Ban Giao thông, các gói thầu phía tây cần huy động khối lượng cát, đá rất lớn, trong khi nguồn cung có thời điểm bị đứt quãng, phân phối chưa đáp ứng kịp nhu cầu thi công. Hơn một nửa chiều dài tuyến mới hoàn tất xử lý đất yếu và chuyển sang các bước tiếp theo; phần còn lại tiếp tục phải quan trắc lún kỹ thuật để bảo đảm ổn định nền móng.

Ngoài khó khăn nội tại về nguồn cung, biến động quốc tế cũng tác động đáng kể. Xung đột tại Trung Đông thời gian qua làm giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí vận chuyển đội lên đáng kể, đồng thời đẩy giá vật liệu như cát, đá, nhựa đường tăng cao.

Đối với các nhà thầu, đây không chỉ là áp lực về tiến độ mà còn là áp lực tài chính. Nhiều hạng mục phát sinh chi phí lớn nhưng cơ chế cập nhật đơn giá, bù giá vật liệu vẫn chưa theo kịp thực tế thị trường.

Ban Giao thông cho biết đã phối hợp các chủ mỏ, điều phối nguồn vật liệu giữa các nhà thầu, đồng thời kiến nghị cơ quan chức năng sớm điều chỉnh công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng phù hợp diễn biến thực tế. Nếu bài toán vật liệu là một nguyên nhân khách quan, thì xử lý nền đất yếu được xem là nút thắt kỹ thuật lớn nhất khiến tiến độ khó rút ngắn.

Do nhiều đoạn tuyến đi qua khu vực nền đất yếu, nhà thầu phải thực hiện các giải pháp kỹ thuật phức tạp để bảo đảm ổn định công trình lâu dài. Theo các đơn vị thi công, riêng nhiều đoạn tuyến chính phía tây cần khoảng 8 tháng xử lý nền đất yếu, sau đó thêm 1 đến 2 tháng để hoàn thiện nền đường.

Các chuyên gia cho rằng đây là tình huống khó có thể đẩy nhanh bằng mệnh lệnh hành chính, bởi liên quan trực tiếp đến yêu cầu kỹ thuật và độ an toàn của công trình. Nếu nóng vội đẩy tiến độ bằng cách rút ngắn thời gian quan trắc lún, nguy cơ ảnh hưởng chất lượng lâu dài là rất lớn.

Dự án nhiều lần điều chỉnh mốc hoàn thành

Trong chuyến thị sát công trường vào tháng 5/2025, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được từng yêu cầu chủ đầu tư báo cáo thẳng thắn nguyên nhân chậm trễ và đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật toàn tuyến vào cuối năm 2025.

Trước đó, lãnh đạo thành phố nhiều lần yêu cầu đến cuối tháng 12/2025 phải thông xe chính thức đoạn cầu cạn phía đông dài 14,7km, đồng thời thông xe kỹ thuật khu vực phía tây. Đây từng là mốc được Ban Giao thông nhiều lần cam kết. Sau đó tiến độ điều chỉnh sang ngày 30/6/2026, phù hợp yêu cầu tại Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ. Nay khả năng lùi đến cuối năm 2026 cho thấy áp lực thực hiện đang lớn hơn dự kiến ban đầu.

Dù phải điều chỉnh tiến độ, Ban Giao thông khẳng định mục tiêu vẫn là đưa dự án vào khai thác trong năm 2026 theo Nghị quyết của Quốc hội. Theo chủ đầu tư, cùng với tập trung nguồn lực thi công, các nhà thầu đang được điều chuyển khối lượng công việc linh hoạt để tận dụng năng lực từng đơn vị, hạn chế điểm nghẽn cục bộ.

Không chỉ phần tuyến chính, các gói thầu phụ trợ như hệ thống chiếu sáng, giao thông thông minh (ITS), biển báo, an toàn giao thông… cũng được yêu cầu triển khai đồng bộ, tránh tình trạng công trình hoàn thành phần cứng nhưng chưa thể vận hành.

Ban Giao thông cho biết sẽ phấn đấu một số đoạn về đích sớm hơn, trong đó đoạn Thủ Đức cũ vào 30/6/2026 và đoạn Củ Chi cũ vào 30/9/2026, trước khi hoàn tất đồng bộ toàn tuyến cuối năm. Dù vậy, giới chuyên môn nhận định để đạt mốc này, điều kiện tiên quyết là phải giải quyết được bài toán vật liệu, giá cả và cơ chế thanh toán phát sinh cho nhà thầu trong thời gian tới.

Việc Vành đai 3 chậm tiến độ nhận được quan tâm đặc biệt không chỉ vì đây là dự án giao thông lớn, mà bởi vai trò chiến lược của tuyến đường này đối với toàn vùng Đông Nam Bộ. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng góp phần tái cấu trúc mạng lưới giao thông vùng, giảm ùn tắc cho các trục xuyên tâm, rút ngắn chi phí logistics và nâng năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam.

Dù tiến độ có nguy cơ lùi thêm, việc Ban Giao thông đưa ra mốc cuối năm 2026 cũng cho thấy chủ đầu tư đang chuyển từ mục tiêu mang tính hành chính sang mốc bám sát điều kiện thực tế hơn. Trong bối cảnh các khó khăn chủ yếu liên quan kỹ thuật nền đất và nguồn lực vật liệu, nhiều chuyên gia cho rằng chậm nhưng bảo đảm chất lượng vẫn cần được ưu tiên hơn chạy theo tiến độ bằng mọi giá.

Nếu các nút thắt về vật liệu, chi phí và kỹ thuật được tháo gỡ kịp thời, mục tiêu đưa toàn tuyến Vành đai 3 vào khai thác cuối năm 2026 vẫn có thể đạt được, qua đó giữ vai trò động lực phát triển cho TP.HCM và toàn vùng phía Nam./.