TP.HCM triển khai 115 dự án, di dời hơn 41.500 căn nhà ven kênh, rạch

Theo thông tin Sở Xây dựng TP.HCM báo cáo chiều 12/8/2026, thành phố đã hoàn tất và trình UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai đề án.

Theo kế hoạch, TP.HCM sẽ thực hiện 115 dự án tại 53 phường, xã, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 396.875 tỷ đồng. Các dự án chủ yếu tập trung xây dựng bờ kè, đường giao thông dọc các tuyến kênh, rạch, hệ thống thoát nước và hạ tầng kỹ thuật, đồng thời hình thành công viên, mảng xanh và không gian đô thị mới. Khu vực quận 8 cũ có quy mô lớn nhất, với 19 tuyến kênh, rạch và dự kiến phải di dời khoảng 14.950 căn nhà.

Chương trình được triển khai trong 5 năm, từ 2026 đến 2030, với mục tiêu cuối cùng là di dời toàn bộ 41.540 căn nhà ven kênh, rạch thuộc diện thực hiện dự án.

Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu di dời khoảng 2.921 căn, khởi công dự án rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp. Để phục vụ người dân, thành phố đã chuẩn bị khoảng 1.202 căn hộ và nền đất tái định cư. Sang năm 2027, số căn nhà được di dời lũy kế dự kiến đạt 5.139 căn. Thành phố đồng thời phấn đấu hoàn thành và đưa vào sử dụng 3.510 căn nhà ở xã hội từ nguồn vốn ngoài ngân sách, cùng với việc khởi công 11 dự án đầu tư công.

Đến năm 2028, tiến độ sẽ được đẩy nhanh với mục tiêu di dời lũy kế 26.508 căn, tương đương 63,8% tổng kế hoạch. Đây cũng là giai đoạn dự kiến khởi công nhiều dự án thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP). Trong hai năm 2029 - 2030, thành phố sẽ hoàn tất việc di dời 41.540 căn, sau đó tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, công viên cây xanh, nghiệm thu và bàn giao các công trình đưa vào sử dụng.

TP.HCM dự kiến di dời hơn 41.500 căn nhà ven kênh, rạch

Về nguồn vốn, chương trình được thiết kế theo hướng kết hợp đầu tư công, PPP và khai thác quỹ đất. Trong khoảng 70 dự án đầu tư công, tổng mức đầu tư dự kiến là 232.770 tỷ đồng.

Đáng chú ý, chi phí bồi thường và giải phóng mặt bằng chiếm tới khoảng 72,8%, tương đương 169.435 tỷ đồng. Ngân sách TP.HCM đã và dự kiến bố trí khoảng 57.062 tỷ đồng, trong khi nhu cầu vốn cần bổ sung trong giai đoạn 2026–2030 khoảng 129.445 tỷ đồng.

Nguồn vốn thứ hai đến từ khu vực tư nhân thông qua hình thức PPP, với khoảng 45 dự án, tổng vốn khoảng 164.033 tỷ đồng. Trong số này có 16 dự án kêu gọi nhà đầu tư chiến lược, tổng vốn khoảng 140.318 tỷ đồng, và 29 dự án chỉnh trang tại xã Nhà Bè, với tổng vốn khoảng 23.716 tỷ đồng.

Một nguồn lực đáng chú ý khác là quỹ đất hình thành sau khi di dời. Thành phố dự kiến đấu giá các khu đất công và quỹ đất thương mại tại những khu vực như bờ Nam Kênh Đôi, rạch Xóm Củi, Tạ Quang Bửu… để tạo nguồn thu khoảng 90.343 tỷ đồng. Khoản tiền này dự kiến được sử dụng để tái đầu tư cho chương trình chỉnh trang đô thị, qua đó tạo vòng quay nguồn lực thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách.

Một trong những vấn đề khó nhất của chương trình là bồi thường, tái định cư và bảo đảm sinh kế cho người dân. Theo khảo sát của Sở Xây dựng, khoảng 60% hộ dân lựa chọn nhận tiền bồi thường theo giá thị trường và tự lo chỗ ở. Khoảng 40%, tương đương 15.285 căn/nền, có nhu cầu được bố trí tái định cư. Do nhiều căn nhà ven kênh, rạch được xây dựng trên phần đất lấn chiếm và không đủ điều kiện được bồi thường về đất, thành phố dự kiến áp dụng cơ chế đặc thù, trong đó sử dụng nhà ở xã hội để bố trí tái định cư.

Quỹ nhà phục vụ mục tiêu này dự kiến được bố trí tại 45 dự án, với tổng quy mô 17.668 căn hộ/nền, cộng thêm khoảng 902 căn nhà hiện có. Thành phố cũng dự kiến đầu tư công 4 dự án nhà ở xã hội, quy mô 2.792 căn, đồng thời huy động thêm nguồn lực từ doanh nghiệp và các dự án PPP.

Điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ đặt mục tiêu di dời nhà ở mà còn hướng tới tái thiết toàn diện không gian đô thị ven sông, kênh, rạch. Sau khi giải tỏa, các khu vực này sẽ được đầu tư đồng bộ về giao thông, bờ kè, hạ tầng kỹ thuật, công viên và cây xanh. Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, ưu tiên bố trí mặt bằng kinh doanh và dịch vụ ven sông sau di dời.

Nhìn tổng thể, đây là chương trình chỉnh trang đô thị có quy mô tài chính và số lượng hộ dân bị tác động rất lớn. Thành công của kế hoạch sẽ phụ thuộc vào khả năng huy động vốn, giải phóng mặt bằng, bảo đảm quỹ tái định cư và đặc biệt là việc ổn định đời sống, sinh kế của người dân.

Nếu triển khai đúng tiến độ, chương trình không chỉ góp phần giải quyết tình trạng nhà ở nhếch nhác, ô nhiễm và mất an toàn ven kênh, rạch mà còn mở ra các không gian công cộng, giao thông và cảnh quan mới, góp phần thay đổi diện mạo đô thị TP.HCM trong giai đoạn 2026 - 2030.