TP Hồ Chí Minh tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh các công trình giao thông trọng điểm

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố đang triển khai 8 dự án giao thông quan trọng quốc gia, trong đó có 5 dự án do UBND TP Hồ Chí Minh làm cơ quan chủ quản và 3 dự án phối hợp với các bộ, ngành Trung ương thực hiện.

Các dự án này trải dài trên nhiều lĩnh vực như đường vành đai, cao tốc và đường sắt đô thị, đóng vai trò then chốt trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông của vùng Đông Nam Bộ.

Nổi bật nhất hiện nay là dự án đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh – công trình được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế mạnh mẽ cho toàn vùng. Tuyến đường đi qua TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương và Long An, có vai trò kết nối liên vùng, giảm ùn tắc cho khu vực nội đô và rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa.

Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026 dự án sẽ hoàn thành khoảng 70,4km cao tốc cùng 75km đường song hành. Hiện khối lượng thi công đã đạt khoảng 74%, tương đương hơn 18.000 tỷ đồng giá trị sản lượng. Khi đưa vào sử dụng, Vành đai 3 không chỉ giúp lưu thông thuận lợi hơn mà còn mở ra cơ hội phát triển các khu công nghiệp, đô thị và trung tâm logistics mới dọc tuyến.

Song song với đó, dự án Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh cũng đang được khẩn trương triển khai sau khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư. Tuyến đường này kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Tây Ninh và Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây là tuyến giao thông chiến lược nhằm giảm áp lực cho hệ thống giao thông nội đô, đồng thời tạo nên hành lang công nghiệp - logistics quy mô lớn cho khu vực phía Nam.

Trong tương lai, Vành đai 4 sẽ góp phần thúc đẩy giao thương, hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu và kết nối hiệu quả với các cảng biển quốc tế.

Ngoài các tuyến vành đai, nhiều tuyến cao tốc trọng điểm cũng đang được tăng tốc thi công. Cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài là tuyến huyết mạch kết nối thành phố với Tây Ninh và cửa khẩu quốc tế Mộc Bài. Dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy giao thương giữa Việt Nam và Campuchia, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía Tây Bắc của TP Hồ Chí Minh. Hiện toàn bộ 4 dự án thành phần đã được phê duyệt, một số hạng mục đã khởi công từ cuối năm 2025 và dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Cao tốc TP hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành là một trong những công trình trọng điểm được UBND TP Hồ Chí Minh quan tâm đặc biệt - ảnh minh họa

Một tuyến khác cũng được đánh giá có vai trò chiến lược là cao tốc TP Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành. Tuyến đường này giúp kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Tây Nguyên, tạo điều kiện vận chuyển hàng hóa nhanh hơn từ Bình Dương, Bình Phước về các cảng biển và trung tâm logistics của TP Hồ Chí Minh. Hiện khoảng 50% mặt bằng dự án đã được bàn giao để phục vụ thi công. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ mở rộng không gian phát triển công nghiệp và đô thị về phía Bắc.

Trong khi đó, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đã thông xe kỹ thuật hơn 37km. Dự án giúp giảm tải cho Quốc lộ 51 - tuyến đường thường xuyên ùn tắc do mật độ xe container và xe du lịch cao. Tuyến cao tốc này có vai trò đặc biệt trong việc tăng cường kết nối với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, qua đó thúc đẩy phát triển logistics, thương mại và du lịch của khu vực Đông Nam Bộ.

Ngoài các công trình đường bộ, TP Hồ Chí Minh cũng tập trung phát triển hệ thống đường sắt đô thị nhằm giải quyết căn bản tình trạng ùn tắc giao thông. Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố ưu tiên triển khai 6 dự án metro trọng điểm. Đáng chú ý là tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương đã chính thức khởi công từ tháng 1/2026. Tuyến metro này đi qua nhiều khu dân cư đông đúc, kết nối trung tâm thành phố với khu vực Tây Bắc, góp phần giảm áp lực giao thông cho các tuyến đường hiện hữu.

Bên cạnh đó, dự án đường sắt Bến Thành - Cần Giờ cũng nhận được nhiều sự quan tâm khi đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Tuyến đường sắt dự kiến khởi công trong năm 2026 và vận hành vào năm 2028. Đây không chỉ là dự án giao thông đơn thuần mà còn được kỳ vọng mở ra tiềm năng phát triển kinh tế biển, du lịch sinh thái và đô thị du lịch tại Cần Giờ. Khi tuyến hoàn thành, thời gian di chuyển từ trung tâm TP Hồ Chí Minh đến Cần Giờ sẽ được rút ngắn đáng kể.

Ngoài ra, các dự án như tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, metro số 6 từ Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu hay tuyến kết nối Bình Dương – Suối Tiên cũng đang được nghiên cứu và chuẩn bị đầu tư. Việc hình thành mạng lưới metro đồng bộ được xem là bước đi quan trọng giúp TP Hồ Chí Minh phát triển hệ thống giao thông hiện đại, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và hướng tới mô hình đô thị bền vững.

Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án vẫn gặp không ít khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là biến động giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Theo báo cáo, nếu giá nhiên liệu tăng 100% thì chi phí công trình giao thông có thể tăng hơn 15%, gây áp lực tài chính lớn cho các nhà thầu. Tình trạng thiếu hụt nhựa đường, cát san lấp và chi phí vận chuyển tăng cao cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án, đặc biệt là Vành đai 3.

Trước tình hình đó, TP Hồ Chí Minh đã kiến nghị Chính phủ cho phép linh hoạt điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng nhằm giảm áp lực tài chính cho các nhà thầu. Thành phố cũng đề xuất điều chỉnh tiến độ một số dự án thành phần để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả đầu tư.

Để giải quyết bài toán vật liệu xây dựng, TP Hồ Chí Minh đang nghiên cứu xây dựng cơ chế đặc thù và phối hợp liên vùng nhằm đảm bảo nguồn cung cát san lấp, đá và vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm.

Thành phố cũng tận dụng lợi thế của sông Đồng Nai, sông Sài Gòn và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải để phát triển logistics đường thủy chuyên dụng, giúp giảm áp lực cho giao thông đường bộ và tiết kiệm chi phí vận chuyển.

Song song đó, TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vật liệu xây dựng thông qua hệ thống GPS, biên lai điện tử và cơ sở dữ liệu tài nguyên khoáng sản nhằm kiểm soát nguồn gốc, tải trọng và hạn chế thất thoát tài nguyên. Thành phố cũng khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sản xuất vật liệu mới thân thiện môi trường và nghiên cứu sử dụng cát biển trong các dự án hạ tầng.

Có thể thấy, việc tháo gỡ khó khăn và tăng tốc triển khai các công trình giao thông trọng điểm đang trở thành nhiệm vụ chiến lược của TP Hồ Chí Minh. Khi các dự án hoàn thành, thành phố không chỉ cải thiện năng lực hạ tầng giao thông mà còn tạo động lực tăng trưởng kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy liên kết vùng bền vững cho toàn khu vực phía Nam.