TP HCM xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh giao thông: Shipper và xe ôm công nghệ dự kiến dùng xe điện từ năm 2028

Theo đề án đang được Sở Xây dựng TP HCM hoàn thiện, nhiều nhóm phương tiện sẽ phải chuyển đổi sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh theo từng giai đoạn, trong đó đáng chú ý là đội ngũ shipper và tài xế xe ôm công nghệ hoạt động tại khu vực trung tâm thành phố dự kiến phải sử dụng xe điện từ năm 2028.

Thông tin này được đưa ra tại cuộc họp giữa Sở Xây dựng TP HCM với các chuyên gia và doanh nghiệp nhằm đánh giá kết quả nghiên cứu Đề án chuyển đổi xanh giao thông. Đề án không chỉ xây dựng lộ trình thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng phương tiện chạy điện hoặc năng lượng sạch mà còn đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân, doanh nghiệp và phát triển hệ thống hạ tầng sạc phục vụ quá trình chuyển đổi.

Theo đơn vị tư vấn, việc chuyển đổi sẽ được thực hiện theo từng khu vực địa lý và từng nhóm phương tiện nhằm bảo đảm tính khả thi, giảm áp lực tài chính cho người dân cũng như tạo điều kiện để hệ thống hạ tầng kỹ thuật phát triển đồng bộ.

Một trong những khu vực được đề xuất triển khai sớm nhất là đặc khu Côn Đảo cùng các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An. Đây được xem là những địa bàn phù hợp để thí điểm và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi do quy mô dân cư và số lượng phương tiện không quá lớn.

Tại Côn Đảo, từ ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến giữa năm 2027, xe máy hoàn tất việc chuyển đổi và đến cuối năm 2027, các loại ô tô cũng phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng sạch, ngoại trừ một số phương tiện đặc thù và xe tải có tải trọng trên 1 tấn. Mục tiêu đến năm 2030 là toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông tại Côn Đảo đều sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.

Đối với khu vực Cần Giờ, lộ trình được thực hiện theo từng bước. Xe buýt sẽ hoàn tất chuyển đổi từ năm 2027. Đến năm 2030, phần lớn phương tiện giao thông trên địa bàn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh và đến năm 2035, toàn bộ phương tiện lưu thông sẽ hoàn tất việc chuyển đổi.

Điểm đáng chú ý nhất trong đề án là việc xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm TP HCM, nằm bên trong vành đai hạn chế xe tải hiện hữu. Đây được xem là khu vực trọng điểm trong chiến lược giảm ô nhiễm không khí, đồng thời là nơi áp dụng các quy định nghiêm ngặt nhất về khí thải và phương tiện giao thông.

Theo lộ trình đề xuất, từ ngày 1/1/2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh hoạt động trong vùng phát thải thấp phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đối với taxi, từ năm 2028 các phương tiện phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 và đến năm 2030 phải hoàn toàn chuyển sang xe điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Với xe hợp đồng dưới 9 chỗ, từ năm 2028 phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 5. Từ năm 2030, chỉ xe điện, xe sử dụng năng lượng xanh hoặc xe hybrid mới được phép hoạt động thường xuyên trong khu vực này. Các xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch dù đạt chuẩn khí thải mức 5 cũng chỉ được lưu thông trong khung giờ từ 22 giờ đêm đến 6 giờ sáng hôm sau.

Đặc biệt, nhóm phương tiện công nghệ hai bánh gồm xe ôm công nghệ và shipper giao hàng sẽ phải chuyển đổi sang xe điện từ ngày 1/1/2028 khi hoạt động trong vùng phát thải thấp. Đây là nhóm phương tiện có số lượng rất lớn tại TP HCM và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động vận tải hành khách cũng như giao nhận hàng hóa hằng ngày.

Việc chuyển đổi đội ngũ shipper và tài xế xe công nghệ sang xe điện được kỳ vọng sẽ góp phần đáng kể trong việc giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm không khí tại khu vực trung tâm thành phố, nơi tập trung mật độ giao thông cao nhất.

Đối với xe máy cá nhân, từ năm 2029 các phương tiện lưu thông trong vùng phát thải thấp phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên. Đến năm 2035, toàn bộ xe máy cá nhân trong khu vực này phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Ô tô cá nhân cũng sẽ thực hiện lộ trình tương tự và hoàn tất việc chuyển đổi vào năm 2035.

Shipper và xe ôm công nghệ dự kiến dùng xe điện từ năm 2028. (Ảnh minh họa)

Tại các khu vực còn lại của TP HCM, tiến độ chuyển đổi được thực hiện chậm hơn nhằm tạo điều kiện cho người dân thích ứng. Theo đó, taxi sẽ hoàn tất chuyển đổi sang xe điện từ năm 2030. Xe công nghệ hai bánh cũng phải hoàn tất chuyển đổi trong cùng giai đoạn. Đối với xe máy cá nhân, thời hạn chuyển đổi sang điện hoặc năng lượng xanh được kéo dài đến năm 2040.

Theo mục tiêu tổng thể của đề án, đến ngày 1/1/2040, toàn bộ phương tiện giao thông lưu thông trên địa bàn TP HCM sẽ sử dụng điện hoặc các dạng năng lượng xanh thay thế nhiên liệu hóa thạch.

Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi, đơn vị tư vấn đã đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ tài chính. Trong đó, hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị xe máy điện cùng các chi phí liên quan như đăng ký và biển số xe, tương đương khoảng 20 triệu đồng mỗi phương tiện. Hộ cận nghèo được hỗ trợ khoảng 70% giá trị xe.

Đối với shipper và tài xế xe công nghệ hai bánh, đề án đề xuất hỗ trợ lệ phí trước bạ, chi phí đăng ký, cấp biển số và hỗ trợ lãi suất vay mua xe điện với tổng mức hỗ trợ khoảng 5 triệu đồng cho mỗi xe. Đây được xem là giải pháp nhằm giảm áp lực tài chính đối với nhóm lao động phụ thuộc trực tiếp vào phương tiện để mưu sinh.

Riêng tại Côn Đảo, nơi thực hiện lộ trình chuyển đổi sớm nhất, mức hỗ trợ được đề xuất cao hơn. Người dân đổi từ xe máy chạy xăng sang xe điện có thể được hỗ trợ toàn bộ giá trị phương tiện. Đối với ô tô cá nhân dưới 9 chỗ, mức hỗ trợ dự kiến khoảng 10% giá trị xe.

Song song với việc hỗ trợ thay thế phương tiện, TP HCM cũng dự kiến đầu tư mạnh vào hệ thống hạ tầng phục vụ xe điện. Theo đề xuất, vùng phát thải thấp sẽ được bổ sung hơn 3.300 trụ sạc nhanh và gần 8.900 tủ đổi pin. Các khu vực còn lại của thành phố sẽ có thêm hơn 14.500 trụ sạc cùng gần 23.800 tủ đổi pin nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng phương tiện điện ngày càng tăng.

Ngoài ra, đề án còn đề xuất miễn tiền thuê đất và tiền thuê quyền khai thác tài sản công trong 5 năm đối với các dự án đầu tư trạm sạc. Các doanh nghiệp tham gia phát triển hạ tầng xe điện cũng có thể được hỗ trợ vốn vay và lãi suất nhằm khuyến khích đầu tư.

Theo Sở Xây dựng TP HCM, đề án hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Sau các cuộc họp tham vấn chuyên gia và doanh nghiệp, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục lấy ý kiến từ các sở, ngành liên quan cũng như người dân trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những chương trình chuyển đổi giao thông xanh quy mô lớn nhất cả nước, tạo bước ngoặt trong quá trình giảm phát thải và xây dựng hệ thống giao thông thân thiện với môi trường tại TP HCM trong những năm tới.