TP HCM quy hoạch siêu nút giao ba tầng kết nối Vành đai 3 với cụm cảng Cát Lái
TP HCM dự kiến xây dựng siêu nút giao ba tầng tại cửa ngõ phía Đông, kết nối Đường Vành đai 3 TP HCM, Cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây và tuyến liên cảng Cát Lái - Phú Hữu. Dự án có vai trò chiến lược trong giảm ùn tắc khu vực cảng, nâng cao năng lực vận tải hàng hóa và tăng cường kết nối giao thông liên vùng giữa TP HCM với các tỉnh Đông Nam Bộ.
Theo nhiệm vụ thiết kế vừa được UBND TP HCM phê duyệt, dự án tập trung vào việc hoàn thiện nút giao HLD - điểm giao cắt giữa Vành đai 3 và cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Thay vì chỉ là một nút giao liên thông thông thường, khu vực này sẽ được phát triển thành hệ thống giao thông ba tầng quy mô lớn, bao gồm cầu vượt, hầm chui, đường song hành và các nhánh rẽ kết nối đa hướng. Mục tiêu là tạo ra một mạng lưới giao thông đồng bộ, cho phép phương tiện lưu thông thuận lợi giữa hệ thống cảng biển, cao tốc và các tuyến đường chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Điểm nổi bật của phương án quy hoạch là vẫn giữ nguyên mô hình nút giao trumpet kép đang được triển khai giữa Vành đai 3 và cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Tuy nhiên, dự án bổ sung thêm nhiều nhánh kết nối chuyên biệt dành cho tuyến liên cảng Cát Lái - Phú Hữu. Các nhánh này được thiết kế nhằm ưu tiên luồng xe container từ khu vực cảng đi thẳng vào cao tốc mà không phải di chuyển qua các tuyến đường đô thị đông đúc như hiện nay.
Trong tổ chức giao thông mới, xe container từ cảng Cát Lái và Phú Hữu sẽ được kết nối trực tiếp với cao tốc thông qua các nhánh rẽ riêng biệt, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm áp lực lên hệ thống đường nội đô. Ngược lại, các phương tiện từ những khu vực khác muốn tiếp cận cảng sẽ được điều hướng qua hệ thống đường song hành dọc Vành đai 3 và cao tốc. Cách tổ chức này giúp hạn chế tình trạng xung đột giao thông và tránh hiện tượng ùn tắc dây chuyền tại cửa ngõ cảng.
Bên cạnh đó, dự án còn bổ sung hầm chui HC1 với quy mô hai làn xe nhằm tăng cường khả năng kết nối giữa các hướng lưu thông trong nút giao. Hầm chui này đóng vai trò hỗ trợ phân luồng giao thông, giảm số lượng điểm giao cắt cùng mức và nâng cao năng lực thông hành của toàn bộ khu vực.
Một hạng mục quan trọng khác là tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu dài khoảng 5,9 km. Tuyến đường được thiết kế theo dạng cầu cạn nhằm đảm bảo dòng xe vận tải hoạt động liên tục, không bị ảnh hưởng bởi giao thông địa phương. Đoạn từ khu vực Phú Hữu đến cảng container quốc tế SP-ITC được quy hoạch với bốn làn xe, trong khi đoạn từ SP-ITC đến nút giao HLD được mở rộng lên sáu làn xe để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng của hệ thống cảng biển.
Tại khu vực nút giao HLD, hệ thống giao thông được tổ chức hoàn toàn khác mức với các nhánh rẽ từ một đến ba làn xe tùy theo từng hướng lưu thông. Kết hợp với đường song hành, hầm chui và các tuyến gom, toàn bộ khu vực sẽ hình thành mạng lưới kết nối đa hướng có khả năng xử lý lưu lượng phương tiện rất lớn. Dọc tuyến còn bố trí nhiều điểm lên xuống tại các vị trí quan trọng như đường Nguyễn Thị Tư, khu vực Xi măng Hà Tiên, cảng SP-ITC và cầu Ông Nhiêu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác và kết nối với mạng lưới giao thông hiện hữu.
Phối cảnh tuyến cầu cạn (đường trên cao) kéo dài từ cảng Phú Hữu đến nút giao Vành đai 3.
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của dự án là tách biệt hoàn toàn luồng xe container với giao thông dân sinh. Hiện nay, lượng xe tải và container ra vào cảng Cát Lái thường xuyên gây áp lực lên các tuyến đường như Nguyễn Thị Định và Nguyễn Duy Trinh, dẫn đến tình trạng ùn tắc nghiêm trọng. Khi tuyến liên cảng và siêu nút giao hoàn thành, xe vận tải hàng hóa sẽ có hành lang lưu thông riêng, giúp giảm đáng kể ảnh hưởng đến đời sống và việc đi lại của người dân trong khu vực.
Đáng chú ý, phương án thiết kế không chỉ tập trung vào giao thông đường bộ mà còn tính đến sự phát triển lâu dài của hệ thống giao thông công cộng. Dự án đã dành quỹ không gian cho tuyến Metro số 10 TP HCM đi ngầm dọc hành lang giao thông.
Đồng thời, thiết kế cũng dự phòng khả năng kết nối với các tuyến metro và hệ thống đường sắt đô thị khác trong tương lai. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa giao thông đường bộ và giao thông công cộng, tránh phải điều chỉnh quy hoạch khi thành phố mở rộng mạng lưới metro.
Tổng mức đầu tư dự kiến của dự án khoảng 8.782 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách TP HCM. Theo kế hoạch, thành phố sẽ tổ chức lựa chọn nhà thầu trong quý III/2026, khởi công xây dựng vào quý IV cùng năm và hoàn thành vào cuối năm 2028. Đây là một trong những dự án hạ tầng trọng điểm được ưu tiên đẩy nhanh thủ tục nhằm bảo đảm tiến độ triển khai trong giai đoạn 2026 - 2028.
Theo đánh giá của UBND TP HCM, tuyến liên cảng Cát Lái - Phú Hữu cùng siêu nút giao HLD sẽ tạo ra trục giao thông chuyên dụng kết nối trực tiếp cụm cảng lớn nhất cả nước với mạng lưới cao tốc và Vành đai 3. Khi đưa vào khai thác, công trình không chỉ giúp giảm ùn tắc cho các tuyến đường hiện hữu mà còn rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực khai thác cảng biển và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.
Đồng thời, dự án sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông cửa ngõ phía Đông, tăng cường liên kết kinh tế giữa TP HCM với các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong những năm tới.
