Ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam: Chung sức nâng tầm trà cổ thụ

Liên kết để nâng giá trị chè Shan tuyết

Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 53/QĐ-HHC của Hiệp hội Chè Việt Nam, quy tụ các doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học, nghệ nhân và những người sản xuất, chế biến chè Shan tuyết tại nhiều vùng nguyên liệu như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang...

Việt Nam hiện có gần 20.000 ha chè Shan tuyết vùng núi cao, trong đó khoảng 15.000 ha gắn với các vùng chè Shan tuyết cổ thụ. Nhiều cây chè có tuổi đời hàng trăm năm, sinh trưởng tự nhiên ở độ cao lớn, gắn với đời sống, văn hóa và sinh kế của đồng bào các dân tộc Mông, Dao, Tày.

Tuy nhiên, giá trị kinh tế của nguồn nguyên liệu này chưa tương xứng với tiềm năng. Chè Việt Nam vẫn còn tình trạng xuất khẩu sản phẩm thô với giá trung bình khoảng 1,7-2 USD/kg. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, cạnh tranh về giá và hạn chế trong chế biến, xây dựng thương hiệu được xác định là những yếu tố làm giảm giá trị của chè Shan tuyết trên thị trường.

Ông Lý Chòi Nhàn, Phó Chủ tịch lâm thời Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam (sáng lập HTX Chế biến trà Phìn Hồ, Bí thư Đảng ủy xã Hồ Thầu, Hà Giang) chia sẻ: Hoàng Su Phì có hơn 4.600 ha chè Shan tuyết, song giá trị thu về chưa tương xứng do phần lớn sản phẩm vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu.

Theo ông Nhàn, việc liên kết các hợp tác xã và người sản xuất sẽ góp phần thay đổi cách tiếp cận, trong đó giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở búp chè mà còn bao gồm công sức bảo tồn những vùng chè cổ thụ và các giá trị văn hóa gắn với cây chè.

Hướng tới bộ sản phẩm chè Shan tuyết mang thương hiệu chung

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, nhấn mạnh: "Mục tiêu sống còn khi thành lập Chi hội là phải quy tụ được toàn bộ anh em đang sản xuất, chế biến chè Shan tuyết vùng cao vào một mái nhà chung. Chỉ khi tất cả doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất cùng đứng chung trong một tổ chức, tiếng nói của chúng ta với chính quyền địa phương mới đủ trọng lượng để đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ".

Chủ tịch VITAS cũng công bố kế hoạch quản trị và cấp quyền khai thác nhãn hiệu tập thể "Snow Shan" (đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ) nhằm chuẩn hóa chất lượng, chống hàng nhái và khẳng định vị thế trà Shan tuyết Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhận nhiệm vụ dẫn dắt lâm thời, ông Phạm Vũ Khánh (Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Trà và Đặc sản Tây Bắc – thương hiệu Shanam, Giám đốc HTX Chè Sùng Đô) khẳng định: "Gắn bó với rừng trà 25 năm qua, tôi thấu hiểu rằng từng cá nhân, từng doanh nghiệp hay từng địa phương riêng lẻ không thể tự mình đưa chè Shan ra biển lớn. Hà Giang có lợi thế vượt trội về độ đường tự nhiên để tạo ra dòng hồng trà hảo hạng; Tà Xùa (Sơn La) sở hữu tầng hương thơm thanh khiết độc bản; Yên Bái lại nổi bật với hậu vị ngọt sâu đậm đà. Đã đến lúc chúng ta phải hợp sức để gắn kết thế mạnh đặc thù của từng vùng lại để cùng nhau kiến tạo một bộ sản phẩm chè Shan tuyết mang sắc thái riêng đại diện cho quốc gia".

"Chi hội chúng tôi hoạt động dựa trên 4 trụ cột: Văn hóa – Đạo đức – Kết nối – Tiêu chuẩn. Chúng ta đi bán câu chuyện văn hóa giữ rừng của đồng bào chứ không đơn thuần bán búp chè. Chúng ta làm nghề bằng đạo đức, chia sẻ sinh kế công bằng để bà con có cuộc sống ấm no và bền lòng giữ báu vật cổ thụ. Về công nghệ máy móc và kỹ thuật chế biến hiện đại kết hợp thủ công, tôi sẵn sàng chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm tích lũy để cùng anh em nâng tầm giá trị trà Việt", ông Khánh chia sẻ.

Chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc

Trước Đại hội lần thứ nhất, dự kiến tổ chức chậm nhất vào ngày 30/10/2026, Chi hội đặt ra một số nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, việc phối hợp với các nhà khoa học xây dựng tiêu chuẩn đối với chè Shan tuyết cổ thụ và chè vùng núi cao được xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Cùng với đó là mã hóa vùng trồng, tăng cường truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và xây dựng quy trình sản xuất, chế biến phù hợp với yêu cầu chất lượng.

Chi hội cũng sẽ triển khai khai thác nhãn hiệu tập thể “Snow Shan”, đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, theo quy chế sử dụng do Hiệp hội Chè Việt Nam quản lý. Việc này nhằm thống nhất nhận diện sản phẩm, kiểm soát chất lượng và góp phần hạn chế tình trạng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Bên cạnh phát triển sản phẩm, Chi hội định hướng gắn chuỗi giá trị chè với bảo tồn rừng chè cổ thụ và phát triển du lịch văn hóa, trải nghiệm tại các vùng nguyên liệu.

Việc ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam tạo thêm một đầu mối liên kết giữa các vùng chè đặc sản. Từ chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu đến nâng cao giá trị vùng nguyên liệu, những nhiệm vụ được đặt ra sẽ là cơ sở để cộng đồng sản xuất chè Shan tuyết từng bước chuyển từ khai thác nguyên liệu sang phát triển chuỗi giá trị bền vững.