Nguyên nhân Đà Nẵng chậm khai quật con tàu gỗ cổ phát lộ ở biển Hội An

Theo bà Phương, Luật Di sản văn hóa có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động khảo cổ. Bên cạnh đó, thành phố cũng phải rà soát, sắp xếp lại quy hoạch khảo cổ sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính.

Trước những vướng mắc trên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng đã báo cáo, xin ý kiến chuyên môn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ngày 15/7, Bộ có văn bản thống nhất việc khai quật con tàu theo hình thức khai quật khẩn cấp.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đây là dự án có tính chất kỹ thuật đặc biệt phức tạp, gồm nhiều công đoạn liên hoàn từ khảo cổ, khai quật, bảo quản đến trưng bày và phát huy giá trị di sản.

Con tàu có kích thước lớn, được cấu tạo từ các thanh gỗ liên kết bằng đinh sắt, nằm trong môi trường nhiễm mặn suốt thời gian dài và thường xuyên chịu tác động của sóng biển, thời tiết.

Vì vậy, quá trình khai quật không chỉ cần nguồn kinh phí lớn mà còn phải tuân thủ chặt chẽ các quy trình chuyên môn, kỹ thuật và đầu tư. Việc lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực về khảo cổ học dưới nước, bảo quản vật liệu gỗ và xử lý hiện vật nhiễm mặn cũng gặp nhiều khó khăn.

“Việc triển khai đòi hỏi chi phí lớn, quy trình đầu tư chặt chẽ. Đặc biệt, việc lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực chuyên môn toàn diện rất khó khăn nên cần được thực hiện hết sức cẩn trọng”, bà Phương thông tin.

Hiện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với UBND phường Hội An Tây triển khai biện pháp bảo vệ tạm thời, hạn chế tác động của con người, sóng biển và thời tiết đối với di vật.

Các cơ quan liên quan cũng đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, phương án hoặc dự án khai quật khẩn cấp để trình UBND TP Đà Nẵng phê duyệt, làm cơ sở triển khai những bước tiếp theo.

Con tàu gỗ được phát hiện lần đầu trên bãi biển Hội An vào ngày 26/12/2023, sau đó tiếp tục bị cát vùi lấp. Đến ngày 8/11/2025, mưa lũ và sóng lớn gây sạt lở bờ biển khiến một phần thân tàu lộ ra trở lại.

Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang đặc trưng kỹ thuật đóng tàu của khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc. Vật liệu đóng tàu gồm các loại gỗ như bằng lăng, kiền kiền và thông.

Các nhà khoa học nhận định con tàu có thể được đóng trong khoảng từ cuối thế kỷ XIV đến thế kỷ XVI.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, đây là tư liệu khảo cổ hiếm, còn tương đối nguyên vẹn, có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử hàng hải, kỹ thuật đóng tàu và quá trình hình thành, phát triển của đô thị thương cảng Hội An.