Huế và hành trình kiến tạo đô thị xanh
Từ địa phương đầu tiên của Việt Nam được quốc tế ghi nhận về cam kết phát triển phát thải thấp năm 2016, Huế tiếp tục được vinh danh “Thành phố Xanh Quốc gia 2026”. Danh hiệu này không chỉ ghi nhận nỗ lực giảm rác thải nhựa, thích ứng biến đổi khí hậu mà còn khẳng định hướng phát triển bền vững của đô thị di sản trực thuộc Trung ương.
Năm 2016, Huế trở thành địa phương đầu tiên của Việt Nam được quốc tế ghi nhận trong Chương trình Thành phố Xanh Quốc tế (OPCC) do WWF khởi xướng nhờ cam kết phát triển phát thải thấp. Sau gần một thập kỷ, đô thị bên dòng Hương tiếp tục được xướng tên với danh hiệu “Thành phố Xanh Quốc gia 2026”, đánh dấu bước tiến mới trong hành trình xây dựng đô thị xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Công tác phân loại rác tại nguồn được triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn TP Huế, góp phần hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng.
Trong bối cảnh ô nhiễm nhựa đang trở thành thách thức toàn cầu, Huế được xem là một trong những địa phương tiên phong tại miền Trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm thiểu rác thải nhựa, thay đổi hành vi tiêu dùng và xây dựng lối sống thân thiện môi trường.
Theo nghiên cứu của WWF-Việt Nam năm 2021, mỗi ngày TP Huế phát sinh hơn 400 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó có trên 60 tấn rác thải nhựa. Từ thực tế này, thành phố đã tham gia Chương trình Đô thị giảm nhựa của WWF Quốc tế và triển khai hàng loạt giải pháp quản lý chất thải rắn, phân loại rác tại nguồn, giảm phát sinh nhựa dùng một lần.
Sau 5 năm thực hiện, chương trình đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Thành phố giảm được gần 934 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên; việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên toàn địa bàn, từng bước hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng dân cư.
Thông qua các hoạt động can thiệp và mô hình phân loại rác tại nguồn, hơn 750 tấn rác hữu cơ đã được thu gom để sản xuất phân compost; hơn 4.401 tấn chất thải được thu gom tại các lưu vực nước, trong đó có gần 823 tấn rác thải nhựa.
Không chỉ dừng ở lĩnh vực môi trường, chương trình giảm nhựa còn lan tỏa mạnh mẽ trong giáo dục và du lịch. Mô hình “Trường học giảm nhựa” được triển khai tại 190 trường học trên địa bàn, góp phần nâng cao nhận thức cho hàng trăm nghìn học sinh, giáo viên và phụ huynh về lối sống xanh.
Trong lĩnh vực du lịch, hàng trăm doanh nghiệp dịch vụ, lưu trú, lữ hành tham gia cam kết giảm nhựa dùng một lần. Thành phố đồng thời phát triển các tour du lịch giảm nhựa, điểm du lịch cộng đồng thân thiện môi trường và hệ thống nhà chờ kết hợp trạm cấp nước miễn phí nhằm hạn chế sử dụng chai nhựa dùng một lần cho người dân và du khách.
Không chỉ dừng ở các hoạt động tuyên truyền, dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” còn tạo sức lan tỏa rộng khắp khi thu hút hơn 100 tổ chức, hội đoàn thể và 331 doanh nghiệp tham gia các sáng kiến giảm nhựa. Hàng trăm hoạt động truyền thông, chiến dịch cộng đồng, lớp tập huấn được tổ chức, tiếp cận gần 1,6 triệu lượt người dân.
Đáng chú ý, dự án còn hỗ trợ thành lập 3 tổ hợp tác ve chai với 32 thành viên, góp phần cải thiện sinh kế cho lực lượng thu gom phế liệu phi chính thức. Đồng thời, 52 cơ sở phế liệu trên địa bàn được hỗ trợ trang bị về an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy.
Đoàn công tác khảo sát hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển tại TP Huế phục vụ định hướng phát triển đô thị xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.
Bà Nguyễn Thị Diệu Thúy, Giám đốc Chương trình Đại dương WWF-Việt Nam cho biết, dự án không chỉ mang lại hiệu quả cụ thể trong giảm thiểu rác thải nhựa mà còn tạo chuyển biến trong nhận thức và hành vi của cộng đồng, hình thành nền tảng để Huế tiếp tục phát triển theo định hướng đô thị xanh và bền vững.
Theo bà Diệu Thúy, thành công của dự án là minh chứng cho hiệu quả hợp tác giữa chính quyền địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và người dân trong việc giải quyết các vấn đề môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nhựa.
Không dừng ở mục tiêu giảm rác thải nhựa, Huế còn từng bước mở rộng chiến lược phát triển đô thị xanh gắn với thích ứng biến đổi khí hậu. Tham gia Chương trình Thành phố xanh quốc tế từ năm 2015, thành phố tập trung mở rộng không gian xanh, nâng cao khả năng điều tiết nước tự nhiên để giảm ngập lụt và bảo tồn các hệ sinh thái quan trọng.
Các khu vực đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, vùng đất ngập nước và hành lang sinh thái ven sông tiếp tục được bảo tồn, phục hồi nhằm gia tăng khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu.
Ông Văn Ngọc Thịnh, Tổng Giám đốc WWF-Việt Nam nhận định, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, câu chuyện của Huế cho thấy các giải pháp dựa vào thiên nhiên không còn là mô hình thử nghiệm mà đang trở thành hướng đi chiến lược cho các đô thị Việt Nam trong tương lai.
Không gian xanh và hệ sinh thái ven sông tại TP Huế đang được bảo tồn, phục hồi nhằm tăng khả năng thích ứng biến đổi khí hậu.
Sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ năm 2025, Huế tiếp tục lựa chọn mô hình phát triển dựa trên nền tảng di sản, văn hóa và sinh thái xanh thay vì chạy theo mô hình “siêu đô thị công nghiệp”.
Phó Chủ tịch UBND TP Huế Hoàng Hải Minh cho biết, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp giảm phát thải khí nhà kính như phát triển điện rác, giao thông xanh, năng lượng tái tạo và giảm rác thải nhựa. Quá trình này có sự đồng hành của nhiều tổ chức quốc tế như WWF, Luxembourg Development, JICA và KOICA.
Từ một đô thị di sản nổi tiếng bên dòng Hương, Huế đang từng bước khẳng định vị thế thành phố xanh tiên phong của Việt Nam và khu vực. Những kết quả đạt được không chỉ dừng ở các danh hiệu hay con số thống kê, mà còn phản ánh quyết tâm xây dựng môi trường sống bền vững, hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển kinh tế và gìn giữ thiên nhiên.
Danh hiệu “Thành phố Xanh Quốc gia 2026” không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực đã qua mà còn mở ra chặng đường mới để Huế tiếp tục theo đuổi mô hình đô thị di sản xanh, nơi phát triển kinh tế gắn với bảo tồn thiên nhiên và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Hữu Tin – Tiến Dũng
Theo Tạp chí Môi trường Giao thông
