Hà Nội tính toán lại hướng tuyến đường sắt Bắc – Nam, tăng kết nối ga Ngọc Hồi

Đường sắt đô thị Hà Nội tuyến Nhổn-ga Hà Nội.

Theo hồ sơ phương án tuyến và vị trí công trình tỷ lệ 1/500 do Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội đề xuất lấy ý kiến, dự án cải dịch tuyến đường sắt Bắc – Nam khu vực phía Nam thành phố đang được nghiên cứu nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông và không gian đô thị.

Theo phương án được công bố, tuyến đường sắt cải dịch có chiều dài khoảng 27,5 km, bắt đầu từ tổ hợp ga Ngọc Hồi, đi qua khu vực Thường Tín, Phú Xuyên và kết nối trở lại tuyến đường sắt Bắc – Nam hiện hữu tại xã Chuyên Mỹ, Hà Nội.

Hành lang nghiên cứu đi qua 7 xã gồm Đại Thanh, Thanh Trì, Ngọc Hồi, Thường Tín, Thượng Phúc, Phượng Dực và Chuyên Mỹ. Hướng tuyến từ Ngọc Hồi đến khu vực Phú Xuyên cơ bản được bố trí song song với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cách khoảng 25 m và nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng dự kiến của tuyến đường sắt tốc độ cao.

Việc cải dịch nhằm tạo điều kiện nâng cấp, mở rộng và chỉnh trang đô thị dọc hành lang Quốc lộ 1, đồng thời từng bước tổ chức lại mạng lưới đường sắt phía Nam Thủ đô. Một yêu cầu quan trọng là bảo đảm duy trì hoạt động vận tải đường sắt trong quá trình chuyển đổi, hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn khai thác.

Tổ chức ba nhà ga với chức năng riêng biệt, phục vụ việc tái cơ cấu vận tải đường sắt tại khu vực phía Nam Hà Nội:

Ga Ngọc Hồi: Định hướng trở thành đầu mối vận tải hành khách, kết nối đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến đường sắt đô thị.

Ga Thường Tín: Được định hướng là đầu mối hàng hóa phía Nam thành phố, đảm nhận các hoạt động lập tàu, xếp dỡ, chuyển tải hàng hóa và sửa chữa đầu máy, toa xe.

Ga Phú Xuyên: Được bố trí làm ga kỹ thuật và nhường tránh, dự kiến có 4 đường ga cùng các công trình phụ trợ trên diện tích khoảng 5,2 ha.

Ngoài tuyến chính, dự án còn nghiên cứu xây dựng đoạn đường sắt dài khoảng 3 km kết nối ga Ngọc Hồi với tuyến Bắc Hồng – Văn Điển hiện hữu. Hệ thống công trình dự kiến bao gồm khoảng 18,8 km đường gom, 10 cầu đường sắt, 2 cầu đường bộ và một vị trí hầm chui tại trục đường Olympic rộng 120 m.

Đối với đoạn cuối tuyến, khu vực vượt sông Châu Giang, giao cắt Quốc lộ 1 và kết nối trở lại tuyến đường sắt hiện hữu được xác định là vị trí cần nghiên cứu kỹ. Tư vấn đưa ra các phương án tổ chức hướng tuyến và giao cắt khác nhau; phương án được kiến nghị lựa chọn có chi phí xây dựng sơ bộ khoảng 407,88 tỷ đồng cho hạng mục liên quan, thấp hơn gần 178 tỷ đồng so với phương án còn lại.

Theo phương án này, tuyến đường sắt chủ yếu đi trên mặt đất nhằm tiết kiệm chi phí đầu tư. Quốc lộ 1 dự kiến được bố trí cầu vượt đường sắt, trong khi khu vực đê sông Châu Giang có đường ngang được kiểm soát để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án cải dịch tuyến đường sắt Bắc – Nam khu vực phía Nam Hà Nội khoảng 12.419–12.420 tỷ đồng, dự kiến sử dụng nguồn ngân sách Trung ương.

Trước đó, ngày 28/8/2026, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4626/QĐ-UBND về lệnh xây dựng công trình khẩn cấp đối với dự án, giao Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội làm chủ đầu tư. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành vào ngày 31/3/2027.

Tuy nhiên, phương án tuyến và vị trí công trình tỷ lệ 1/500 vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, hoàn thiện. Một số nội dung, đặc biệt tại khu vực tổ hợp ga Ngọc Hồi và đoạn kết nối với tuyến Bắc Hồng – Văn Điển, còn phụ thuộc vào việc hoàn thiện quy hoạch chi tiết liên quan. Vì vậy, các thông số và giải pháp kỹ thuật cần được cập nhật theo hồ sơ được cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận.

Khi được triển khai đồng bộ, dự án được kỳ vọng góp phần giải phóng hành lang Quốc lộ 1 để phục vụ phát triển giao thông đường bộ và chỉnh trang đô thị; đồng thời tạo nền tảng tổ chức lại vận tải đường sắt, tăng khả năng kết nối giữa đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội.