Hà Nội quyết tâm lập lại trật tự vỉa hè, bảo đảm an toàn cho người đi bộ

Đảm bảo trật tự và văn minh đô thị

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn vừa ký ban hành Kế hoạch số 332 về giải quyết điểm nghẽn về “Trật tự đô thị” và xây dựng xã, phường bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ tập trung nguồn lực, nhân lực, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong việc giải quyết triệt để điểm nghẽn về "Trật tự đô thị với mục tiêu là xây dựng 100% xã, phường đảm bảo trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị nhằm tạo sự chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị, thay đổi nhận thức, thói quen cũ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trên địa bàn Thành phố; góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội đảm bảo về trật tự đô thị, sáng, xanh, sạch, đẹp, văn minh, an toàn".

UBND Thành phố đã đưa ra bộ tiêu chí đối với công tác đảm bảo trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị gồm 4 nhóm về: Trật tự đô thị, mỹ quan đô thị, vệ sinh môi trường và hạ tầng đô thị.

Trong đó, hè phố phải được lát bằng phẳng, sạch đẹp; hệ thống biển báo hiệu đường bộ đầy đủ. Các phương tiện như xe đạp, xe máy khi để trên hè phố phải được dựng ngay ngắn thành hàng, sắp xếp gọn gàng theo đúng quy định, nhằm đảm bảo một phần vỉa hè dành cho người đi bộ.

Hà Nội cũng chỉ đạo các phường, xã xử lý dứt điểm chợ “cóc”, chợ “tạm”, không để tồn tại các chợ này trên địa bàn, nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông trên các tuyến phố.

Bên cạnh đó, các điểm trông giữ phương tiện (ô tô, xe máy, xe đạp) phải được cấp phép, có kẻ vạch, niêm yết giá và hoạt động đúng diện tích được cấp phép. Phương tiện dừng, đỗ, đón, trả khách phải được sắp xếp, bố trí, tập kết tại các khu vực, vị trí phù hợp, đúng quy định.

Về mỹ quan đô thị, các biển hiệu, biển quảng cáo, bảng chỉ dẫn được lắp đặt đúng kích thước và đúng vị trí theo quy định. Cây xanh, bồn hoa, thảm cỏ được chăm sóc, cắt tỉa gọn gàng, không có cành, lá cản trở tầm nhìn, che khuất biển báo, đèn tín hiệu giao thông.

Hài hoà lợi ích của Nhà nước và người dân

Từ trước đến nay, vỉa hè không chỉ là nơi đi lại mà còn là sinh kế của nhiều người dân Hà Nội. Nó cũng mang nét văn hoá đặc trưng riêng của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung. Do đó, Hà Nội cần sớm hoàn thiện Đề án thu phí sử dụng lòng đường, vỉa hè để không gây ảnh hưởng và xáo trộn cuộc sống của người dân. Việc thu phí cần được xây dựng theo nguyên tắc: Công khai - Minh bạch - Số hóa.

Theo đó, các thông tin về vị trí cho thuê phải niêm yết công khai và minh bạch, được đưa lên bản đồ số và sẽ quản lý hoạt động kinh doanh thông qua việc thanh toán không dùng tiền mặt.

Hà Nội cũng có thể nghiên cứu và triển khai việc cấp mã định danh cho từng hộ kinh doanh có nhu cầu thuê vỉa hè. Mã định danh này sẽ hiển thị công khai tại vị trí kinh doanh. Việc quản lý không chỉ giúp minh bạch trong quản lý thu phí mà còn là công cụ để người dân cùng giám sát.

Với quyết tâm lập lại trật tự vỉa hè, UBND thành phố Hà Nội cùng các cơ quan chức năng hiện đang nỗ lực triển khai nhiều biện pháp nhằm quản lý vỉa hè một cách hiệu quả nhất, vừa an toàn cho người đi bộ nhưng cũng không gây ảnh hưởng và xáo trộn cho người kinh doanh.

Về hạ tầng đô thị, Hà Nội sẽ tiến hành cho hạ ngầm toàn bộ dây điện lực và dây cáp viễn thông, hạ cột điện trên bốt điện. Đối với hệ thống cống rãnh, ga thoát nước phải thông thoáng, không có rác thải và không có tình trạng ngập úng cục bộ sau mưa.

Vấn đề vệ sinh môi trường cũng là một trong những điểm được UBND thành phố Hà Nội quan tâm và chỉ đạo quyết liệt. Theo đó, lòng đường, vỉa hè phải đảm bảo sạch sẽ, không có rác thải tồn đọng; rác thải được thu gom đúng giờ, đúng nơi quy định. Thùng rác, nhà vệ sinh công cộng phải được sắp xếp gọn gàng, sạch sẽ.

Đặc biệt, các phương tiện chở rác, chở vật liệu xây dựng (như cát, đá, sỏi, xi măng), phế thải xây dựng, bùn, đất và chất thải sinh hoạt phải được đóng bao hoặc có biện pháp để bọc kín..., không để tình trạng rơi vãi xuống đường.

Vỉa hè thông thoáng

Từ đầu tháng 12, Ban Chỉ đạo 197 các phường, xã đã tổ chức ra quân, quyết dẹp bỏ tình trạng lấn chiếm vỉa hè. Lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền và vận động các hộ kinh doanh ký cam kết thực hiện văn minh đô thị. Đồng thời, tiến hành tháo dỡ hàng trăm mái che và biển quảng cáo sai phép hoặc che khuất vỉa hè.

Theo ghi nhận của phóng viên tại một số tuyến phố thuộc phường Hai Bà Trưng, các hộ kinh doanh đã chấp hành nghiêm, trả lại vỉa hè và sắp xếp phương tiện ngay ngắn, giúp phố phường trở nên thông thoáng và có không gian cho người dân đi lại.

Anh Tiến Hoàng, một hộ dân kinh doanh ở phố Trần Nhân Tông chia sẻ: Ban đầu anh rất bức xúc vì diện tích kinh doanh bị co hẹp, nhưng sau khi được lực lượng Công an phường Hai Bà Trưng tuyên truyền và giải thích thì anh và gia đình cũng hiểu và vui vẻ chấp hành.

Theo anh Tiến Hoàng, tuyến phố giờ trông thông thoáng và khang trang hơn nhiều, không còn tình trạng xe máy để ngổn ngang. Các hộ kinh doanh cũng sắp xếp bàn ghế gọn gàng hơn, không lấn chiếm vào không gian của người đi bộ.

“Trở lại Hà Nội lần này, tôi không còn phải đi xuống lòng đường hay luồn lách đi giữa các phương tiện và hàng hoá của các hộ kinh doanh nữa. Tôi đã có thể thoải mái và an tâm đi lại trên vỉa hè. Mong rằng Thủ đô sẽ giữ nguyên được điều này trong thời gian tới”, chị Phương Linh – khách du lịch đến từ thành phố Nha Trang chia sẻ.

Có thể thấy, việc các cơ quan chức năng thành phố Hà Nội ra quân “giành lại vỉa hè” cho người đi bộ nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Bởi tình trạng lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, làm chỗ trông giữ xe … gây ảnh hưởng đến không gian đi bộ, trật tự an toàn giao thông đã tồn tại từ khá lâu mà thành phố chưa thể giải quyết triệt để.

Song thực tế cho thấy, trước đây, Hà Nội từng thực hiện nhiều chiến dịch nhằm lập lại trật tự đô thị, khắc phục việc chiếm dụng vỉa hè trái phép nhưng hầu hết đều không thể xử lý triệt để. Sau khi lực lượng chức năng vắng bóng, một số hộ kinh doanh lại tiếp tục chiếm dụng vỉa hè, khiến người đi bộ bị đẩy xuống lòng đường.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Nguyễn Anh Tuấn, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội nhận định: Hà Nội nên tập trung thực hiện đồng bộ nhóm giải pháp gồm kinh tế, quy hoạch và con người. Vỉa hè trên mỗi tuyến phố sẽ có nhiều điểm khác nhau nên không thể áp dụng một khuôn mẫu chung cho toàn thành phố.

Về lâu dài, Hà Nội cần nghiên cứu và phân loại các tuyến phố theo nhóm đặc thù. Ví dụ như đối với các tuyến phố trong khu vực phố cổ, nơi vỉa hè hẹp nhưng có giá trị thương mại, du lịch cao thì có thể áp dụng phương án đặc thù, quy hoạch thành tuyến phố ưu tiên phục vụ du lịch và thường mại, kết hợp với việc hạn chế hoặc cấm các phương tiện cá nhân theo khung giờ, nhằm giúp người dân và khách du lịch thuận tiện trong việc tham quan cũng như mua sắm.

Đối với những tuyến phố giao thông chính, nơi tập trung nhiều phương tiện giao thông thì thành phố có thể cấm hoàn toàn việc để xe, kinh doanh trên vỉa hè, nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông và giúp người đi bộ an tâm hơn.

Còn với những tuyến phố khác, Hà Nội có thể cấm hoàn toàn theo khung giờ, đặc biệt là vào giờ cao điểm nhưng lại có thể cho phép sử dụng một phần vỉa hè để xe hoặc kinh doanh vào các khung giờ khác, nhưng vẫn phải đảm bảo lối đi cho người dân.

Thực hiện nhiều giải pháp theo các giai đoạn

UBND TP Hà Nội yêu cầu các phường, xã từ nay đến hết quý I/2026 phải thực hiện một số giải pháp, theo các giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1 là tổ chức điều tra cơ bản, tuyên truyền, sắp xếp. Các đơn vị được yêu cầu tập trung điều tra cơ bản toàn diện địa bàn; tổ chức rà soát, kẻ vẽ lại vạch sơn trên các tuyến phố, sắp xếp các điểm tập kết, thu gom rác thải, chỉnh trang diện mạo đô thị như cây xanh, hệ thống chiếu sáng, dây điện, dây cáp quang...

Đồng thời, triển khai công tác tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành quy định về đảm bảo trật tự, kỷ cương văn minh đô thị; tự giác tháo dỡ, giải tỏa các vi phạm về lấn chiếm lòng đường, hè phố; sắp xếp phương tiện trên hè phố đúng quy định. Hà Nội yêu cầu các đơn vị hoàn thành trước ngày 31/12.

Giai đoạn 2 là tổng kiểm tra, xử lý, giải tỏa vi phạm. Hà Nội yêu cầu các đơn vị huy động tối đa lực lượng, phương tiện tập trung kiểm tra, xử lý, giải tỏa triệt để các vi phạm còn tồn tại trên địa bàn thành phố. Hà Nội yêu cầu hoàn thành giai đoạn 2 trước ngày 30/01/2026.

Giai đoạn 3 là duy trì, phòng ngừa, chống tái vi phạm. Hà Nội yêu cầu các đơn vị duy trì công tác tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm; đồng thời tập trung tổ chức triển khai các biện pháp, giải pháp phòng ngừa, chống tái vi phạm; đảm bảo không để tình trạng vi phạm tiếp tục tái diễn trên địa bàn quản lý. Các đơn vị sẽ phải duy trì thường xuyên, liên tục công tác này.

Theo Luật sư Nguyễn Anh Tuấn, không nên đẩy hết trách nhiệm trong công tác giữ gìn vỉa hè cho lực lượng Công an hay Ban Chỉ đạo 197 của các xã, phường, Hà Nội cần tăng cường công tác tuyên truyền vận động từ cấp uỷ, chi bộ, tổ dân phố cũng như các tổ chức chính trị xã hội khác.

“Chỉ khi phát huy được sức mạnh của hệ thống chính trị cơ sở cùng với sự kiên trì trong công tác vận động, tuyên truyền cho người dân hiểu và đồng thuận thì câu chuyện vỉa hè mới có thể được giải quyết triệt để”, Luật sư Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ thêm.

Hiện nay, chiến dịch lập lại trật tự vỉa hè tại Hà Nội đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi của người dân, trở thành yêu cầu cấp thiết trong xây dựng văn minh đô thị.

Nguyễn Tuấn 

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông