Đề xuất phụ thu nhiên liệu bay: Cục Hàng không bảo lưu phương án “giải cứu” ngắn hạn

Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng, Cục Hàng không Việt Nam cho biết đã rà soát, phân tích hai kịch bản: tăng giá trần vé máy bay nội địa và áp dụng phụ thu nhiên liệu, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hàng không trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang do căng thẳng tại Trung Đông.

Đề xuất phụ thu nhiên liệu bay: Cục Hàng không bảo lưu phương án “giải cứu” ngắn hạn

Theo cơ quan này, phương án phụ thu nhiên liệu có ưu điểm là tính linh hoạt cao, có thể triển khai nhanh sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, phù hợp với biến động ngắn hạn của giá nhiên liệu. Đây được xem là giải pháp tình thế, giúp giảm áp lực dư luận so với việc điều chỉnh tăng giá trần vé máy bay.

Đáng chú ý, phụ thu dự kiến chỉ áp dụng trong thời gian ngắn (khoảng 3 tháng), qua đó hạn chế tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm. Trong khi đó, việc nâng giá trần vé máy bay – nếu thực hiện – sẽ có hiệu lực trung và dài hạn, tạo ảnh hưởng rõ rệt hơn đến CPI.

Tuy nhiên, hạn chế lớn của phương án phụ thu là hiện chưa có quy định pháp lý cụ thể trong hệ thống văn bản hiện hành. Để triển khai, Chính phủ cần ban hành nghị quyết theo hướng xử lý tình huống cấp bách.

Ở chiều ngược lại, phương án tăng giá trần vé máy bay có lợi thế về hành lang pháp lý và thuộc thẩm quyền của Bộ Xây dựng. Dù vậy, quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành phương án giá được đánh giá là kéo dài, khó phản ứng kịp thời với biến động nhanh của giá nhiên liệu. Ngoài ra, việc điều chỉnh giá trần cũng dễ tạo hiệu ứng tâm lý và phản ứng tiêu cực từ dư luận do mang tính thay đổi chính sách chính thức.

Trong bối cảnh đó, Cục Hàng không Việt Nam tiếp tục bảo lưu đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu như một cơ chế tạm thời, nằm ngoài khung giá trần hiện hành.

Theo đề xuất, phụ thu sẽ được kích hoạt khi giá nhiên liệu Jet A-1 vượt ngưỡng 100 USD/thùng, với bước điều chỉnh 10 USD. Mức thu được tính toán dựa trên phần chi phí tăng thêm so với mốc cơ sở 90 USD/thùng – ngưỡng mà các hãng hàng không có thể tự cân đối. Nguyên tắc áp dụng là chia sẻ chi phí giữa doanh nghiệp và hành khách theo tỷ lệ 50-50, trong thời gian dự kiến 3 tháng.

So với thông lệ quốc tế, mô hình này được cho là tương đồng với cách áp dụng tại Nhật Bản, nơi phụ thu nhiên liệu được điều chỉnh định kỳ theo giá dầu. Tuy nhiên, mức đề xuất tại Việt Nam thấp hơn đáng kể: với chặng bay tương đương Hà Nội – TP HCM, phụ thu dự kiến khoảng 311.000 đồng, trong khi một số tuyến quốc tế như Nhật Bản – Hàn Quốc có thể lên tới hơn 1 triệu đồng.