Đề xuất đầu tư cao tốc Đức Hòa - Mỹ An và định hướng phát triển hạ tầng giao thông Đồng bằng sông Cửu Long

Theo đề xuất, tuyến cao tốc Đức Hòa - Mỹ An có chiều dài khoảng 63,6 km, trong đó hơn 60 km đi qua tỉnh Tây Ninh và hơn 3 km thuộc tỉnh Đồng Tháp.

Tuyến có điểm đầu của dự án kết nối với tuyến Vành đai 4 TP HCM tại khu vực xã Đức Huệ, Tây Ninh; điểm cuối kết nối với cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh tại xã Đốc Binh Kiều, Đồng Tháp. Tuyến đường được thiết kế giai đoạn đầu với quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe, tốc độ thiết kế 120 km/h và sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Sơ đồ hướng tuyến cao tốc Đức Hòa - Mỹ An.

Trong quá trình nghiên cứu, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đưa ra hai phương án đầu tư.

Phương án thứ nhất là xây dựng nền đường đắp truyền thống kết hợp các công trình cầu vượt sông, kênh rạch và giao cắt. Tổng mức đầu tư của phương án này khoảng 37.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, phương án đòi hỏi thu hồi hơn 500 ha đất và ảnh hưởng đến khoảng 459 hộ dân.

Phương án thứ hai là xây dựng toàn bộ tuyến trên cầu cạn, ngoại trừ khu vực các nút giao. Tổng mức đầu tư dự kiến gần 45.500 tỷ đồng, cao hơn khoảng 8.500 tỷ đồng so với phương án nền đắp. Tuy nhiên, diện tích đất cần thu hồi giảm xuống còn khoảng 230 ha và số hộ dân bị ảnh hưởng chỉ còn khoảng 382 hộ.

Sau khi đánh giá các yếu tố kỹ thuật, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm chia cắt khu dân cư, hạn chế tác động đến hệ thống thủy lợi và tạo điều kiện phát triển không gian hai bên tuyến, chủ đầu tư kiến nghị lựa chọn phương án cầu cạn.

Một trong những lý do quan trọng của đề xuất này là tình trạng thiếu hụt vật liệu cát đắp nền đang diễn ra tại nhiều dự án giao thông ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Việc sử dụng cầu cạn giúp giảm đáng kể nhu cầu vật liệu san lấp, hạn chế nguy cơ chậm tiến độ do thiếu nguồn cung và tránh các vấn đề lún nền thường gặp ở vùng đất yếu.

Đồng thời, phương án này thể hiện xu hướng chuyển từ việc phụ thuộc vào tài nguyên tự nhiên sang sử dụng vật liệu chế tạo sẵn như bê tông và cốt thép, góp phần nâng cao tính chủ động trong thi công.

Nếu được phê duyệt, dự án dự kiến khởi công vào năm 2027 và hoàn thành vào năm 2030. Khi đưa vào khai thác, tuyến cao tốc Đức Hòa - Mỹ An sẽ tạo thêm một trục giao thông chiến lược theo hướng Bắc - Nam phía Tây, góp phần giảm tải cho quốc lộ N2, quốc lộ 1 và quốc lộ 62, đồng thời nâng cao năng lực vận tải hàng hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh tại khu vực biên giới Tây Nam.

Bên cạnh dự án Đức Hòa - Mỹ An, Bộ Xây dựng cũng vừa có văn bản phản hồi đối với đề xuất đầu tư tuyến cao tốc TP HCM - Long An - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Sóc Trăng do tỉnh Vĩnh Long kiến nghị.

Theo đề xuất, dự án gồm hơn 71 km đường cao tốc quy mô 4 làn xe kết hợp mở rộng hơn 16 km quốc lộ hiện hữu, với tổng mức đầu tư khoảng 29.000 - 30.000 tỷ đồng tùy theo hình thức đầu tư công hoặc đối tác công tư (PPP).

Bộ Xây dựng cho rằng mức đầu tư dự kiến của dự án này tương đối thấp so với các công trình tương tự đang được nghiên cứu. Vì vậy, địa phương cần rà soát, tính toán đầy đủ các khoản chi phí nhằm tránh tình trạng thiếu vốn hoặc phải điều chỉnh tổng mức đầu tư trong các giai đoạn sau. Đồng thời, Bộ yêu cầu làm rõ nhu cầu vận tải, hiệu quả đầu tư và tính hợp lý của phương án phân kỳ đầu tư.

Cơ quan quản lý cũng lưu ý một số điểm chưa phù hợp trong đề xuất, như việc giữ nguyên một số đoạn đường quy mô 2 làn xe có thể tạo ra “nút thắt cổ chai”, làm giảm năng lực khai thác toàn tuyến. Ngoài ra, việc tận dụng chung các tuyến quốc lộ và cầu hiện hữu tuy giúp giảm chi phí ban đầu nhưng có thể kéo dài thời gian di chuyển và làm giảm hiệu quả của tuyến cao tốc.

Đặc biệt, Bộ Xây dựng nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu kỹ nguồn vật liệu xây dựng và xem xét so sánh giữa phương án nền đắp truyền thống với phương án cầu cạn tại các khu vực địa chất yếu hoặc khan hiếm vật liệu. Quan điểm này cho thấy xu hướng mới trong phát triển hạ tầng giao thông ở Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó hiệu quả đầu tư, khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên và tính bền vững được đặt lên hàng đầu.

Các dự án cao tốc trong khu vực không chỉ cần bảo đảm tính khả thi về kỹ thuật và tài chính mà còn phải mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực kết nối vùng trong dài hạn.