Bắc Ninh sau ngày trở thành thành phố trực thuộc Trung ương: Một không gian phát triển mới đang mở ra

Một Bắc Ninh với quy mô hoàn toàn khác

Nghị quyết số 39/2026/QH16 của Quốc hội quy định thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026. Thành phố mới tiếp giáp Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Lạng Sơn, Quảng Ninh và Thái Nguyên. 

Điều này tạo ra một không gian phát triển khác đáng kể so với hình dung về Bắc Ninh trước đây.

Nếu trước kia Bắc Ninh thường được nhắc đến như một địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao, nổi bật với các khu công nghiệp điện tử và vị trí nằm sát Hà Nội, thì thành phố mới có điều kiện để tổ chức lại toàn bộ không gian kinh tế theo quy mô vùng.

Các khu vực đô thị, công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, sinh thái và văn hóa không còn được nhìn nhận như những mảnh ghép riêng lẻ mà có thể được đặt trong cùng một cấu trúc phát triển.

Đây cũng là lý do việc Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mang ý nghĩa lớn hơn một sự thay đổi về mô hình quản lý.

Từ “tỉnh công nghiệp” đến một đô thị có nhiều cực tăng trưởng

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy trong tương lai có thể là cách Bắc Ninh phân bố các trung tâm phát triển.

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 7/2026, đặt mục tiêu xây dựng một đô thị xanh, thông minh, hiện đại, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Theo định hướng này, thành phố không phát triển theo kiểu dồn mọi hoạt động vào một trung tâm duy nhất. Các khu vực đô thị, sản xuất, dịch vụ và sinh thái được tổ chức thành những không gian có chức năng khác nhau nhưng liên kết với nhau.

Cách tổ chức đó đặc biệt phù hợp với Bắc Ninh bởi địa phương đã hình thành mạng lưới khu công nghiệp và các đô thị vệ tinh từ trước.

Trong tương lai, một người có thể sinh sống tại một khu đô thị, làm việc tại trung tâm công nghiệp công nghệ cao, sử dụng dịch vụ giáo dục hoặc y tế ở một cực đô thị khác và kết nối với các trung tâm logistics thông qua hệ thống giao thông liên vùng. Khi khoảng cách giữa nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ đô thị được rút ngắn, bộ mặt của thành phố cũng sẽ thay đổi theo.

Công nghiệp vẫn sẽ là một trong những trụ cột quan trọng của Bắc Ninh. Tuy nhiên, định hướng mới cho thấy thành phố muốn tiến thêm một bước: từ nơi sản xuất quy mô lớn trở thành một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi công nghệ.

Kết luận số 52-KL/TW về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh xác định định hướng phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu; trong đó nhấn mạnh trung tâm công nghiệp điện tử với các lĩnh vực như bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo. Nếu định hướng này được triển khai hiệu quả, diện mạo các khu vực sản xuất cũng có thể thay đổi.

Chặng đường phía trước

Việc thành lập thành phố Bắc Ninh diễn ra trong bối cảnh vùng phía Bắc đang hình thành mạng lưới các trung tâm kinh tế có mối liên hệ ngày càng chặt chẽ.

Hà Nội giữ vai trò trung tâm lớn về hành chính, khoa học, giáo dục và dịch vụ. Hải Phòng có lợi thế cảng biển và công nghiệp. Quảng Ninh nổi bật với kinh tế biển, du lịch và dịch vụ. Trong cấu trúc đó, Bắc Ninh có thể phát huy thế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, sản xuất, logistics và kết nối với chuỗi cung ứng.

Kết luận của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh cũng đặt mục tiêu phát triển thành phố thành một hình mẫu xanh, thông minh, hiện đại, đồng thời lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu.

Ngày 20/9/2026 đánh dấu thời điểm thành phố Bắc Ninh chính thức được thành lập, nhưng diện mạo của thành phố mới chắc chắn không thể thay đổi chỉ sau một ngày.

Những con đường mới, khu đô thị mới, trung tâm logistics, khu công nghệ cao hay các công trình hạ tầng lớn đều cần thời gian để hình thành. Quan trọng hơn, việc tổ chức một không gian rộng lớn thành một thành phố có tính liên kết đòi hỏi quá trình quy hoạch và đầu tư lâu dài.

Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh cũng yêu cầu các cơ quan, tổ chức sắp xếp, kiện toàn bộ máy, ổn định đời sống người dân và bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội. Các giấy tờ đã được cấp trước thời điểm nghị quyết có hiệu lực tiếp tục được sử dụng theo quy định. 

Vì thế, sự kiện Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có thể được xem là điểm khởi đầu của một chu kỳ phát triển mới.

Từ một địa phương được biết đến rộng rãi bởi những nhà máy điện tử và tốc độ công nghiệp hóa, Bắc Ninh đang hướng tới một hình thái rộng hơn: một đô thị đa trung tâm, có công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ, hạ tầng kết nối vùng và một không gian văn hóa riêng.

Nếu những định hướng quy hoạch được triển khai đồng bộ, điều thay đổi lớn nhất trong tương lai có thể không chỉ là diện mạo của các đô thị, mà là vị trí của Bắc Ninh trong bản đồ kinh tế phía Bắc: từ một cực sản xuất quan trọng trở thành một thành phố có khả năng kết nối nhiều dòng chảy kinh tế, công nghệ, con người và văn hóa trong cùng một không gian phát triển.