Đề xuất ban hành định mức xây dựng riêng cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng
Dự thảo Thông tư do Bộ Xây dựng xây dựng đề xuất ban hành hệ thống định mức xây dựng riêng áp dụng cho Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm xác định, quản lý chi phí đầu tư phù hợp với đặc thù của dự án đường sắt điện khí hóa đầu tiên có quy mô lớn được triển khai tại Việt Nam.
Được áp dụng hệ thống định mức của các dự án tương tự trên thế giới
Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong công tác xác định và quản lý chi phí đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là dự án đường sắt điện khí hóa có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam.
Theo khoản 12 Điều 3 Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội, đối với những hạng mục công việc đã có nhưng chưa phù hợp hoặc chưa có trong hệ thống định mức xây dựng, đơn giá do cơ quan có thẩm quyền ban hành, dự án được phép áp dụng hệ thống định mức xây dựng và giá xây dựng của các dự án đường sắt tương tự trên thế giới để xác định chi phí, đồng thời quy đổi về thời điểm tính toán.
Quy định này tiếp tục được cụ thể hóa tại Nghị định số 123/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thiết kế kỹ thuật tổng thể và cơ chế đặc thù đối với một số dự án đường sắt.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 32 Nghị định số 67/2026/NĐ-CP quy định, trong quá trình triển khai các dự án đường sắt quốc gia và đường sắt địa phương, khi cần thiết, Bộ Xây dựng được ban hành quy định, hướng dẫn riêng về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, định mức xây dựng và giá xây dựng theo đặc thù của từng dự án. Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp để Bộ Xây dựng xây dựng dự thảo Thông tư ban hành định mức xây dựng áp dụng cho Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Theo Tờ trình của Viện Kinh tế xây dựng, việc ban hành Thông tư không chỉ nhằm cụ thể hóa các quy định của Quốc hội và Chính phủ mà còn xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong quá trình triển khai dự án.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cần hệ thống định mức xây dựng phù hợp để xác định và quản lý chi phí đầu tư.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có quy mô lớn, phạm vi triển khai rộng, tích hợp nhiều chuyên ngành, áp dụng nhiều công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Đồng thời, đây là dự án đường sắt điện khí hóa đầu tiên được triển khai tại Việt Nam trong điều kiện thời gian chuẩn bị ngắn, nguồn nhân lực chuyên ngành còn hạn chế.
Viện Kinh tế xây dựng cho biết, trong quá trình xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng đã phát sinh nhiều công tác đặc thù về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, trình tự thi công và tổ chức thực hiện mà hệ thống định mức xây dựng hiện hành của Việt Nam chưa có hoặc chưa phản ánh đầy đủ.
Nếu áp dụng trực tiếp các định mức hiện hành, việc xác định chi phí có thể không phản ánh đúng cấu trúc chi phí, yêu cầu kỹ thuật cũng như điều kiện triển khai thực tế của dự án, từ đó gây khó khăn trong việc xác định tổng mức đầu tư, lập dự toán xây dựng và quản lý chi phí đầu tư.
Viện Kinh tế xây dựng cũng nhận định, việc nghiên cứu và xây dựng mới toàn bộ hệ thống định mức cho các công tác đặc thù theo phương pháp khảo sát, thử nghiệm và tổng kết thực tiễn trong nước sẽ mất nhiều thời gian, không đáp ứng yêu cầu tiến độ theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ. Vì vậy, giải pháp được lựa chọn là nghiên cứu, rà soát và chuyển đổi hệ thống định mức của các dự án đường sắt tương tự trên thế giới để ban hành áp dụng riêng cho dự án.
Xây dựng 14 nhóm định mức phù hợp điều kiện Việt Nam
Theo dự thảo, Thông tư sẽ ban hành hệ thống định mức xây dựng áp dụng để lập dự toán đối với Dự án thành phần 2 của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Các định mức được xây dựng trên cơ sở tham khảo hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật của nước ngoài, được biên dịch và chuyển đổi để phù hợp với điều kiện triển khai dự án tại Việt Nam.
Dự thảo cũng quy định nguyên tắc áp dụng, trong đó cho phép đối chiếu với định mức gốc để hiệu chỉnh các nội dung phát sinh trong quá trình dịch thuật và chuyển đổi, bảo đảm tính thống nhất trong công tác xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Đáng chú ý, dự thảo Thông tư ban hành kèm theo hệ thống định mức xây dựng áp dụng cho Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng gồm 14 nhóm định mức, bao quát hầu hết các hạng mục chính của dự án như: định mức cơ bản; nền đường; cầu, cống; hầm; đường ray; viễn thông; tín hiệu; thông tin; điện lực; cung cấp điện kéo; nhà ở; cấp, thoát nước; công trình cơ khí đầu máy, toa xe và công trình nhà ga.
Việc ban hành hệ thống định mức này sẽ tạo cơ sở để lập dự toán xây dựng, đồng thời xác định và quản lý chi phí đầu tư trong suốt quá trình triển khai Dự án thành phần 2 của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
