Mạch ngầm giao thông kết nối vùng, bước chuyển mới cho phát triển kinh tế xã hội thành phố Huế

Thành phố Huế là đô thị di sản vừa chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào đầu năm 2025, hàng loạt công trình hạ tầng giao thông mới đã và đang hình thành, mở ra không gian phát triển mới mang tính kết nối vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời thể hiện chiến lược quy hoạch hiện đại, xanh và bền vững.

Trong số những công trình mang tính biểu tượng của giai đoạn phát triển này, nổi bật nhất chính là cầu vượt biển Thuận An, cây cầu vượt biển đầu tiên của miền Trung. Công trình dài hơn 2,4 km, rộng 26 m, kết nối trung tâm thành phố Huế với đô thị biển Thuận An, vừa chính thức hợp long vào dịp lễ 30/4 năm 2025. Cầu bắc qua phá Tam Giang, hệ đầm phá lớn nhất Đông Nam Á không chỉ phá thế cô lập vùng biển phía Đông, mà còn mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho du lịch, dịch vụ, bất động sản và hậu cần cảng biển. Tuyến đường từ trung tâm thành phố ra biển vốn mất 30 đến 40 phút, nay rút còn chưa đến 15 phút, người dân, doanh nghiệp và du khách được hưởng lợi rõ rệt.

Không dừng lại ở đó, ngày 26/3/2025, cầu Nguyễn Hoàng - một trong những công trình giao thông huyết mạch bắc qua sông Hương đã chính thức thông xe kỹ thuật và đưa vào sử dụng. Đây là cây cầu hiện đại đầu tiên tại trung tâm thành phố kể từ sau cầu Phú Xuân, có kiến trúc tối giản, thân thiện môi trường và tích hợp làn riêng cho xe buýt, xe đạp. Cầu Nguyễn Hoàng kết nối trực tiếp từ trục đường Bùi Thị Xuân qua sông Hương đến tuyến vành đai 3 ở phía Bắc thành phố. Với chiều dài gần 400m, mặt cắt ngang rộng 43m, cầu góp phần giải tỏa áp lực giao thông cho các tuyến Trần Hưng Đạo, Lê Duẩn hiện hữu, đồng thời tạo trục giao thông Đông - Tây liên hoàn, mở rộng không gian đô thị về phía Bắc.

Tuyến vành đai 3 của thành phố Huế đoạn đi qua các phường Hương Sơ, Hương Vinh… cũng đang dần thành hình. Tuyến đường này đóng vai trò “vòng cung đô thị”, liên kết các khu dân cư mới, khu tái định cư di dời khỏi khu vực I Kinh thành Huế và các trung tâm dịch vụ công cộng. Cùng với tuyến này, hàng loạt dự án giao thông liên vùng khác như đường Hương Vinh - Hương Toàn, đường và cầu qua sông Bồ nối các xã vùng ven, đang từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị mở rộng, giúp người dân vùng ngoại ô tiếp cận thuận lợi hơn với trung tâm thành phố.

Ở phía Nam thành phố, tuyến Thủy Dương - Thuận An tiếp tục giữ vai trò trục động lực, vừa được nâng cấp mặt đường, mở rộng lề và bổ sung hệ thống đèn chiếu sáng, cây xanh. Tuyến này kết nối thẳng từ khu đô thị mới An Vân Dương qua phường Dương Nỗ, đến biển Thuận An, là trục xương sống cho giao thông phía Đông và Đông Nam của thành phố Huế.

Một điểm đáng chú ý là các công trình giao thông mới tại Huế hiện nay đều gắn chặt với quy hoạch giao thông xanh, giao thông thông minh, phù hợp định hướng phát triển đô thị di sản. Cầu Nguyễn Hoàng được thiết kế dành riêng làn cho phương tiện công cộng và xe không động cơ. Tuyến đường Bùi Thị Xuân - Kim Long nối ra cầu Nguyễn Hoàng được quy hoạch đồng bộ, ưu tiên cây xanh, không gian đi bộ và hành lang thoát nước. Trong khi đó, khu vực quanh cầu vượt biển Thuận An sẽ được đầu tư hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển du lịch biển, đầm phá, đồng thời giữ gìn cảnh quan sinh thái vùng phá Tam Giang.

Bên cạnh các công trình trung tâm, Huế cũng tập trung phát triển giao thông kết nối vùng ven và liên tỉnh. Dự án đường nối từ cảng Chân Mây - Lăng Cô đến cao tốc La Sơn - Túy Loan đang trong giai đoạn hoàn tất các nút giao sẽ là trục logistics chiến lược, tạo điều kiện để hàng hóa từ thành phố Huế vận chuyển nhanh vào Đà Nẵng và các tỉnh phía Nam, giảm tải cho Quốc lộ 1A. Cùng với đó, đường vành đai phía Tây (qua Hương Thủy - Hương Trà) sẽ liên kết các khu công nghiệp (KCN) Phú Bài, KCN Tứ Hạ và cảng nước sâu Chân Mây, tạo hành lang kinh tế ven biển hiệu quả.

Theo Quy hoạch vùng của thành phố Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050, Huế được định hướng trở thành trung tâm đô thị hạt nhân của vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung. Hệ thống hạ tầng giao thông đang được đầu tư theo hướng “liên kết vùng - đa phương thức - xanh và thông minh”. Trong đó, chú trọng phát triển những hệ thống hạ tầng giao thông sau: Tuyến ven biển quốc gia từ Lăng Cô - Thuận An - Quảng Ngạn sẽ được kết nối liên hoàn, tạo hành lang kinh tế biển; Ga Huế được định hướng nâng cấp thành đầu mối trung chuyển logistics và vận tải hành khách liên tỉnh; Cảng Chân Mây quy hoạch thành trung tâm hậu cần biển và du lịch tàu biển quốc tế; Hệ thống xe buýt thông minh và giao thông công cộng sẽ được phát triển theo mạng lưới đô thị xanh, giảm khí thải, tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Chính quyền thành phố Huế đặt mục tiêu đến 2030, 100% các khu đô thị mới có kết nối giao thông đồng bộ, 80% người dân nội thành tiếp cận phương tiện công cộng trong bán kính dưới 500m. Các dự án hạ tầng giao thông vì thế không chỉ mở đường cho kinh tế, mà còn kiến tạo đô thị nhân văn và bền vững.

Tầm nhìn của Huế không chỉ dừng ở giao thông kết nối, mà còn là phát triển hạ tầng vì dân sinh và bền vững môi trường. Hệ thống thoát nước, cây xanh và chiếu sáng được đầu tư đồng bộ tại các tuyến đường mới. Các điểm giao thông công cộng tại khu tái định cư được quy hoạch sẵn, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ đô thị hiện đại. Chính quyền thành phố Huế cũng phối hợp với các tổ chức quốc tế nghiên cứu mô hình giao thông đô thị di sản, áp dụng cho khu vực phố cổ, khu vực Đại Nội và các tuyến đường văn hóa, nhằm cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.

Không khí công trường, tiếng máy móc, đoàn xe vật liệu rầm rập trên các tuyến thi công cầu, đường đang là hình ảnh quen thuộc tại nhiều khu vực thành phố. Trong khi đó, nhiều người dân vùng xa đã bắt đầu cảm nhận rõ sự thay đổi trong đời sống hằng ngày, giao thông thuận tiện, buôn bán dễ dàng, tiếp cận dịch vụ nhanh hơn.

Những tuyến đường, cây cầu đang hình thành hôm nay không chỉ là công trình giao thông, mà còn là biểu tượng của một giai đoạn phát triển mới, mở rộng không gian đô thị, tạo động lực kinh tế, giữ gìn môi trường và cải thiện đời sống người dân. Nhìn rộng hơn, các công trình giao thông tại thành phố Huế không chỉ đơn thuần là những tuyến kết nối vật lý mà chính là nền tảng vững chắc để phát triển vùng, rút ngắn khoảng cách đô thị và nông thôn, khơi dậy tiềm năng kinh tế, văn hóa và du lịch của địa phương. Đó là tầm vóc của một thành phố di sản đang từng bước chuyển mình hiện đại, năng động, sẵn sàng hội nhập và bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Hữu Tin

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông