TP.HCM đề xuất chính sách quản lý, khai thác và phát triển không gian ngầm

Theo đó, tại Kỳ họp thứ 5, kỳ họp chuyên đề của HĐND TP.HCM khóa XI, diễn ra sáng 21/9, UBND TP.HCM đã trình HĐND thành phố dự thảo nghị quyết quy định một số chính sách về quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm và phát triển công trình ngầm trên địa bàn. Dự thảo đưa ra nhiều quy định liên quan quyền sử dụng không gian dưới lòng đất, nghĩa vụ tài chính, các trường hợp được miễn, giảm cũng như chính sách hỗ trợ phát triển một số loại công trình ngầm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cho phép người sử dụng đất được sử dụng lòng đất trong phạm vi ranh giới thửa đất đến độ sâu tối đa 15m mà không phải trả tiền sử dụng không gian ngầm. Tuy nhiên, UBND TP.HCM lưu ý giới hạn 15m chỉ được xác định là ngưỡng về nghĩa vụ tài chính, không đồng nghĩa với việc người sử dụng đất mặc nhiên được phép xây dựng công trình đến độ sâu này tại mọi vị trí.

Việc xây dựng vẫn phải tuân thủ quy hoạch không gian ngầm, các quy định về khu vực cấm hoặc hạn chế xây dựng, phạm vi bảo vệ công trình hiện hữu cũng như các yêu cầu về an toàn. Trường hợp quy hoạch không gian ngầm tại một khu vực chỉ cho phép sử dụng ở độ sâu nhỏ hơn 15m thì phần được miễn tiền chỉ tính đến độ sâu theo quy hoạch.

Đối với nhu cầu xây dựng công trình sâu hơn 15m, người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định, đồng thời đáp ứng các điều kiện về quy hoạch và kỹ thuật. Công trình không được chồng lấn với công trình hoặc không gian đã được dành cho dự án khác, không xâm phạm phạm vi bảo vệ và phải có giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn. Theo đề xuất, các điều kiện này sẽ được xem xét, lồng ghép trong trình tự, thủ tục đầu tư xây dựng của từng dự án, thay vì phát sinh thêm một thủ tục chấp thuận riêng.

Về cách tính tiền sử dụng không gian ngầm, dự thảo dự kiến căn cứ vào diện tích sàn, đơn giá thuê đất trả tiền hằng năm để xây dựng công trình ngầm, khoảng độ sâu, chính sách miễn giảm và thời gian thực tế phải nộp.

Đáng chú ý, mức thu được đề xuất giảm dần theo độ sâu. Đối với phần không gian từ trên 15m đến 30m, hệ số thu dự kiến là 0,3; phần sâu hơn 30m đến 50m áp dụng hệ số 0,15; phần sâu hơn 50m có hệ số 0.

TP.HCM đề xuất chính sách quản lý, khai thác và phát triển không gian ngầm - (Ảnh minh họa: AI)

Theo UBND TP.HCM, cách tính này nhằm phản ánh đặc thù của công trình ngầm, khi chi phí đầu tư và vận hành thường tăng theo độ sâu, đồng thời giảm nghĩa vụ tài chính đối với phần không gian nằm sâu dưới lòng đất.

Các hệ số dự kiến được thành phố rà soát định kỳ 3 năm một lần hoặc khi xuất hiện biến động lớn. Việc điều chỉnh thuộc thẩm quyền HĐND TP.HCM và không áp dụng hồi tố. UBND thành phố cũng nhấn mạnh khoản thu này là khoản thu riêng theo Luật Phát triển đô thị, không phải tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hay tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và không thay thế các nghĩa vụ tài chính khác.

Dự thảo cũng đưa ra chính sách nhằm hỗ trợ phát triển các bãi đỗ xe ngầm độc lập. Theo đó, các dự án loại này được bố trí thêm diện tích thương mại, dịch vụ để tăng khả năng thu hồi vốn. Tỷ lệ tối đa dự kiến là 45% tổng diện tích sàn tại khu vực trung tâm và khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng; tại các khu vực còn lại, tỷ lệ tối đa là 40%. Tỷ lệ này đã bao gồm phần diện tích dịch vụ trông, giữ xe theo mức trần 25% được quy định trong Luật Phát triển đô thị.

Đối với lối đi ngầm công cộng, dự thảo đề xuất miễn tiền thuê đất và tiền sử dụng không gian ngầm đối với phần diện tích trực tiếp phục vụ công năng lối đi, với điều kiện công trình không kinh doanh thương mại, dịch vụ hoặc mở cửa phục vụ cộng đồng. Nếu lối đi ngầm kết hợp hoạt động kinh doanh, chỉ phần diện tích phục vụ công cộng được miễn, còn phần diện tích thương mại, dịch vụ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Ngoài ra, nhiều nhóm công trình được đề xuất miễn tiền sử dụng không gian ngầm, gồm công trình hạ tầng kỹ thuật công cộng; công trình chống ngập, phòng chống thiên tai và bảo vệ môi trường; công trình phục vụ quốc phòng, an ninh; công trình bảo tồn di tích, cổ vật; công trình ngầm độc lập và phần không gian ngầm thuộc các dự án đầu tư công.

Đối với các công trình phục vụ văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế, trợ giúp xã hội và khoa học - công nghệ, dự thảo đề xuất giảm 50% tiền sử dụng không gian ngầm.

Về quy định chuyển tiếp, các công trình đã được đưa vào khai thác trước ngày 1/1/2027 sẽ không phải nộp khoản tiền sử dụng không gian ngầm theo chính sách mới. Với các công trình bắt đầu khai thác từ ngày này trở đi, nghĩa vụ tài chính sẽ được tính từ thời điểm bắt đầu sử dụng nếu thuộc trường hợp phải nộp.

Bên cạnh cơ chế tài chính, TP.HCM dự kiến xây dựng và kết nối dữ liệu về công trình ngầm với hệ thống dữ liệu đất đai, quy hoạch, xây dựng và thuế. Việc liên thông dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý không gian ngầm, đồng thời hạn chế tình trạng người dân và doanh nghiệp phải kê khai lại những thông tin mà cơ quan quản lý nhà nước đã có.

Những đề xuất trên hướng đến việc hình thành cơ chế quản lý thống nhất đối với không gian dưới lòng đất, tạo cơ sở khai thác hiệu quả quỹ không gian ngầm, đồng thời bảo đảm an toàn công trình, phù hợp quy hoạch và thúc đẩy phát triển hạ tầng đô thị theo hướng hiện đại.