Khánh Hoà: Khai thác cát trái phép lộng hành làm tan hoang con suối, người dân bức xúc
Tình trạng khai thác cát trái phép đang diễn ra phức tạp tại nhiều địa phương ở tỉnh Khánh Hoà, đặc biệt là ở xã Ninh Thượng- thị xã Ninh Hoà, gây ra những biến đổi nghiêm trọng về địa hình và môi trường. Các hoạt động khai thác cát trái phép diễn ra trong thời gian dài đã khiến nhiều con suối bị rút ruột, lòng suối bị đào sâu dẫn đến nguy cơ sạt lở đất, hư hỏng hạ tầng giao thông và ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống người dân.
Tại 1 đoạn suối dài hàng trăm mét tại thôn 1, xã Ninh Thượng là 1 đại công trường khai thác cát. Lòng suối bị tàn phá nghiêm trọng với hàng chục điểm bơm hút cát quy mô nhỏ tạo thành nhiều hố sâu. Nếu như trước đây, lòng suối có bề rộng chỉ tầm 3-5m thì hiện nay có nhiều điểm từ bờ bên này tới bờ bên kia rộng hàng chục mét như lưu vực của 1 con sông. Dọc 2 bên bờ suối là các tuyến đường nội đồng và ruộng rẫy của người dân xã Ninh Thượng đang chực chờ sạt lở bất cứ lúc nào do tình trạng bơm cát lâu ngày khiến đất bị mất chân tạo thành những hố sâu rất nguy hiểm, có nơi sâu từ 4-6m so với mặt đường. Từ 1 con suối nhỏ để phục vụ tưới tiêu, sinh hoạt, dòng suối tạ thôn 1 biến thành "con sông" lớn và dòng nước luôn đục ngầu.
Việc khai thác cát ở đây diễn ra cả công khai ban ngày lẫn lén lút vào ban đêm, cát sau khi hút lên bãi chờ rút nước rồi các xe tải ben vận chuyển đi tiêu thụ. Nhìn từ trên cao, đoạn suối bị biến dạng nghiêm trọng: lòng suối thì ngày càng mở rộng, xuất hiện nhiều hố sâu bên cạnh hàng chục bãi chứa cát, đất canh tác và đường giao thông nội đồng có thể bị sạt lở bất cứ lúc nào. Đây không chỉ là vấn đề tài nguyên khoáng sản bị chảy máu mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống người dân, hạ tầng giao thông và môi trường gần như không thể khắc phục được.
Đây không chỉ là vấn đề về kinh tế, môi trường mà còn ảnh hưởng đến tinh thần của người dân. Họ sống trong lo sợ, bất an và thắc mắc vì đã nhiều lần phản ánh nhưng tình trạng trên vẫn tiếp diễn.
Điều đáng nói, hoạt động khai thác cát nới đây đã xảy ra trong thời gian dài và thường xuyên nhưng dường như chính quyền địa phương nơi đây vẫn chưa có giải pháp nào để chấm dứt hoàn toàn tình trạng này. Lực lượng chức năng của xã Ninh Thượng cũng đã có xử lý nhưng không thường xuyên là làm như chiếu lệ khiến tình trạng trên chưa có hồi kết.
Dù UBND tỉnh Khánh Hoà đã có nhiều chỉ đạo tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, nhưng trên thực tế hoạt động khai thác cát vẫn diễn ra. Nguyên nhân có nhiều như lực lượng mỏng, thiếu phương tiện chuyên dụng, sự phối hợp giữa các ban nghành còn rời rạc, thiếu quyết liệt nhưng chủ yếu do sự thiếu quyết tâm, xử lý qua loa, có trường hợp bị xử lý hôm trước thì vài hôm sau lại tái phạm, thậm chí dư luận còn đặt ra câu hỏi là có hay không dấu hiệu "bảo kê ngầm" cho các hoạt động trái phép này.
Để chấm dứt tình trạng "suối hoá sông", các cấp chính quyền cần vào cuộc 1 cách quyết liệt hơn. Có 1 số giải pháp như áp dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý như lắp camera tại những điểm nóng hoặc sử dụng thiết bị bay không người lái, tăng mức chế tài xử phạt, minh bạch thông tin và tiếp nhận phản ánh của người dân, có chính ách bảo vệ người tố giác. Điều quan trọng phải xử lý trách nhiệm của người đứng đầu địa phương để xảy ra sai phạm.
Chỉ khi chính quyền thực sự làm tròn vai trò quản lý, đồng thời lắng nghe tiếng nói của người dân, tài nguyên thiên nhiên tại Khánh Hoà mới được bảo vệ bền vững, góp phần gìn giữ sự ổn định và phát triển lâu dài cho địa phương đặc biệt là một xã đang vươn lên bằng phát triển du lịch sinh thái như xã Ninh Thượng.
