Điều phối đất, đá, cát để gỡ điểm nghẽn vật liệu cho loạt dự án trọng điểm

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa báo cáo Thủ tướng về phương án điều phối nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Qua rà soát, Bộ xác định 6 tỉnh, thành gồm Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình, Cà Mau, Tây Ninh và Cần Thơ chưa thể tự cân đối đầy đủ nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ nhu cầu của các dự án.

Các loại vật liệu được quan tâm chủ yếu gồm đất san lấp, đá xây dựng và cát. Trong bối cảnh nhiều công trình hạ tầng đang đồng loạt triển khai, việc bảo đảm nguồn cung ổn định được xem là yếu tố quan trọng để tránh ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Theo đề xuất, nguồn vật liệu sẽ được điều phối giữa các địa phương trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng cung ứng. Cách làm này nhằm tận dụng nguồn tài nguyên tại những nơi có khả năng đáp ứng, đồng thời hỗ trợ các địa phương đang thiếu vật liệu.

Đối với đá xây dựng, Ninh Bình được đề xuất hỗ trợ Hưng Yên. Với đất san lấp, Hưng Yên có thể chủ động phối hợp với Quảng Ninh và Ninh Bình để tìm kiếm nguồn cung, trong đó có phương án sử dụng vật liệu từ đất đá của các bãi thải mỏ than.

Riêng Hà Nội đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn nên nhu cầu vật liệu rất cao. Thành phố cũng đã xây dựng kế hoạch phát triển nguồn cung khoáng sản làm vật liệu xây dựng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050.

Trong đó, Hà Nội hướng tới việc cân đối cung - cầu đối với các loại vật liệu chủ yếu như cát, đất đắp, đá và sỏi; đồng thời nghiên cứu cơ chế điều tiết nguồn vật liệu với các tỉnh lân cận như Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Ninh Bình, Thái Nguyên và Thanh Hóa. 

Bên cạnh việc mở rộng nguồn cung, Hà Nội cũng tính đến các giải pháp tận dụng vật liệu từ những công trình khác. Đất đào từ các dự án, vật liệu thu hồi trong quá trình nạo vét sông, hồ, kênh và một số nguồn phụ phẩm có thể được nghiên cứu để sử dụng cho san lấp nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Thành phố đồng thời định hướng phát triển vật liệu xanh, vật liệu tái chế và tăng cường xử lý chất thải xây dựng nhằm bổ sung nguồn cung trong dài hạn.

Việc điều phối nguồn vật liệu theo hướng liên vùng được kỳ vọng giúp các địa phương chủ động hơn trong quá trình triển khai dự án, hạn chế tình trạng nơi thừa nhưng nơi thiếu, đồng thời góp phần ổn định thị trường vật liệu xây dựng.

Trong giai đoạn 2026-2030, khi nhiều dự án giao thông và hạ tầng lớn được triển khai đồng thời, việc sớm tháo gỡ bài toán đất, đá, cát sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư các công trình trọng điểm.