Quảng Trị gỡ ‘nút thắt’ mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là công trình trọng điểm quốc gia, có tổng chiều dài 1.541km, trong đó đoạn tuyến đi qua tỉnh Quảng Trị dài hơn 190km, chiếm dụng khoảng 1.871ha đất, dự kiến xây dựng 2 ga hành khách chính tại phường Đồng Sơn và phường Nam Đông Hà; 4 trạm bảo dưỡng, cùng các công trình hạ tầng đồng bộ.

Tuyến chạy về phía Đông đường bộ cao tốc Bắc – Nam và đi qua 35 xã, phường trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, ảnh hưởng trực tiếp đến 7.248 hộ dân, trong đó có 3.060 hộ thuộc diện tái định cư, hơn 21.000 ngôi mộ bị ảnh hưởng và cần hơn 18.843 tỷ đồng để phục vụ giải phóng mặt bằng…

Theo báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị, đến nay 100% địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Trên cơ sở ranh giới sử dụng đất sơ bộ theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án, các địa phương đã tiến hành rà soát, cập nhật, xác định sơ bộ khối lượng ảnh hưởng, nhu cầu vốn GPMB trên địa bàn.

Về tiến độ triển khai, đến nay 51/51 khu tái định cư đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết; 25 khu đã trình thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư. Trong đó, 3 khu tái định cư phục vụ khởi công đã được phê duyệt và đang triển khai thi công. Năm 2026, UBND tỉnh đã đăng ký nhu cầu nguồn vốn NSTW thực hiện GPMB cho dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam tại địa bàn tỉnh Quảng Trị với tổng nhu cầu là 10.278,157 tỷ đồng.

Tại buổi làm việc, các "điểm nghẽn" về cơ chế được chỉ ra một cách thẳng thắn. Theo Nghị quyết số 98, công tác bồi thường và di dời hạ tầng chỉ được thực hiện sau khi chủ đầu tư bàn giao hồ sơ và cắm mốc thực địa. Tuy nhiên hiện tại, Bộ Xây dựng vẫn đang trong quá trình lựa chọn tư vấn lập báo cáo khả thi, dự kiến đến quý I/2027 mới bắt đầu bàn giao mốc giới GPMB. Điều này dẫn đến một nghịch lý, dù tỉnh đã đăng ký nhu cầu vốn ngân sách Trung ương cho năm 2026 là hơn 10.278 tỷ đồng, nhưng việc giải ngân trong năm nay được dự báo là khó khả thi do chưa đủ điều kiện về hồ sơ thực địa.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị - Hoàng Nam đề nghị các sở, ngành, địa phương tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ liên quan đến Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam. Giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan căn cứ kế hoạch của Trung ương để rà soát, điều chỉnh kế hoạch tổng thể của tỉnh sao cho khớp nối chặt chẽ với lộ trình của Trung ương.

Các địa phương cần chủ động rà soát, xây dựng quy mô khu tái định cư phù hợp quy định và thực tế; phối hợp chặt chẽ với đơn vị liên quan trong thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm thực hiện đồng bộ, thống nhất.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam cũng yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng kế hoạch vốn sát với tiến độ từng phần việc, tránh chậm giải ngân và tồn đọng nguồn lực.

Đặc biệt, cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân, không để phát sinh tình trạng cơi nới, xây dựng trái phép trong phạm vi quy hoạch dự án.

Đối với quỹ đất nghĩa trang, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Xây dựng tham mưu phương án bố trí phù hợp, bảo đảm đúng quy định và đáp ứng yêu cầu giải phóng mặt bằng. Quá trình triển khai cần bám sát quy hoạch, đồng thời quan tâm nguyện vọng chính đáng của người dân, tạo sự đồng thuận trong thực hiện dự án trọng điểm quốc gia.

"Mục tiêu cao nhất là tạo sự đồng thuận trong nhân dân, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người dân trong khuôn khổ pháp luật để dự án trọng điểm quốc gia được triển khai đúng tiến độ", Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam khẳng định.