Hướng dẫn xử lý đất dôi dư khi san gạt, xây dựng theo Luật Địa chất và Khoáng sản

Thời gian qua, tại nhiều xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã phát sinh lượng lớn đất dôi dư từ hoạt động xây dựng nhà ở riêng lẻ, cải tạo đất sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc xác định đây có phải là hoạt động thu hồi khoáng sản hay không, cũng như thẩm quyền giải quyết các thủ tục liên quan, vẫn chưa có sự thống nhất giữa các địa phương.

Trước thực tế đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Văn bản số 144/SNNMT-ĐCKS gửi UBND các xã, phường, đặc khu, hướng dẫn cụ thể việc xử lý đất dôi dư theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân san gạt, cải tạo mặt bằng trên diện tích đất hợp pháp để phục vụ sản xuất nông nghiệp hoặc xây dựng công trình mà không phát sinh đất dôi dư, không thu hồi hoặc vận chuyển đất ra khỏi khu vực cải tạo thì không phải thực hiện bất kỳ thủ tục nào liên quan đến khoáng sản. Pháp luật hiện hành cũng không quy định thủ tục riêng đối với hoạt động san gạt, cải tạo mặt bằng trong trường hợp này.

UBND cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng chống sạt lở, xói mòn; đồng thời theo dõi, giám sát quá trình cải tạo, bảo đảm việc sử dụng đất đúng mục đích, không để phát sinh vi phạm pháp luật.

Đối với trường hợp san gạt, cải tạo mặt bằng có phát sinh đất dôi dư, Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 xác định đây là hoạt động thu hồi khoáng sản phát sinh trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình hoặc các hoạt động khác theo kế hoạch đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Người sử dụng đất ở, đất nông nghiệp khi cải tạo, xây dựng công trình được xem xét thu hồi khoáng sản thuộc nhóm III, nhóm IV, nhưng chỉ trong trường hợp bắt buộc phải đào đắp, san gạt mặt bằng để xây dựng; không áp dụng đối với nước khoáng thiên nhiên và nước nóng thiên nhiên.

Khoáng sản thu hồi được phép sử dụng trực tiếp cho công trình, hạng mục công trình của dự án hoặc cung cấp cho các công trình, dự án khác theo đúng quy định của pháp luật. Việc thu hồi khoáng sản phải được đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; thẩm quyền xác nhận đăng ký thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc Chủ tịch UBND cấp xã, tùy từng trường hợp cụ thể theo quy định tại Nghị định số 193/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký thu hồi khoáng sản được thực hiện theo Nghị định số 193/2025/NĐ-CP và Thông tư số 36/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong đó quy định rõ thời gian tiếp nhận, thẩm định và cấp giấy xác nhận đăng ký.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu căn cứ từng trường hợp phát sinh cụ thể trên địa bàn để xem xét, giải quyết đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật; đồng thời tăng cường công tác quản lý, giám sát, không để xảy ra tình trạng lợi dụng hoạt động xây dựng, san gạt, cải tạo mặt bằng để khai thác khoáng sản trái phép.