Xuân về trên mảnh đất thôn Tứ Kỳ: Có một nỗi lặng thầm trước bước chuyển của làng quê

Tết ở làng quê vốn có một nhịp điệu rất riêng. Đó là nhịp chậm rãi của khói bếp vương trên mái ngói cũ, của con ngõ nhỏ in đầy dấu chân trẻ thơ, của khoảng sân chiều vang tiếng chổi tre quét lá. Người ta trở về, mong tìm lại mùi rơm rạ, mùi bánh chưng đang sôi trong nồi, mong được nghe tiếng gà gáy sáng, tiếng gọi nhau í ới đầu xóm.

Thế nhưng, đi dọc những con đường làng những ngày này mới thấy, quê hương đã khác xưa rất nhiều. Những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát, bức tường bê tông nối tiếp nhau che khuất cả khoảng trời vốn rộng mở. Con ngõ nhỏ năm nào từng rộn ràng tiếng cười trẻ nhỏ nay trở nên chật chội bởi xe cộ, vật liệu xây dựng và những cánh cổng sắt khép kín. Không gian làng quê như bị thu hẹp lại từng chút một, lặng lẽ nhưng nhanh chóng.

Những hình ảnh từng thân thuộc giờ dần lùi vào ký ức. Cây cau trước sân bị chặt đi để nhường chỗ cho nền gạch mới. Hàng rào tre ngày cũ không còn xào xạc trong gió. Khoảng sân nơi các cụ từng ngồi nhẩn nha chén trà chiều cũng dần biến mất sau những công trình kiên cố. Mỗi sự thay đổi diễn ra âm thầm, không ồn ào, nhưng khi ngoảnh lại, làng quê đã không còn vẹn nguyên như trong ký ức của những người đã đi qua gần trọn một đời người.

Cận Tết, người già trong làng dường như ít nói hơn. Họ vẫn giữ những thói quen cũ: quét sân, lau dọn bàn thờ, cẩn thận thay từng bát hương, chuẩn bị mâm cỗ Tết theo cách đã gìn giữ suốt mấy chục năm. Nhịp sống của họ vẫn chậm rãi, đều đặn, như thể thời gian không chạm đến. Chỉ có ánh mắt là đổi khác - ánh mắt thường dừng lại rất lâu trước những ngôi nhà mới, trước con ngõ đã không còn quen thuộc.

Giữa những đổi thay ấy, hồn Tết quê vẫn hiện diện theo cách rất riêng. Ven đường làng, những cụ già bày bán nải chuối xanh, buồng cau, bó lá dong còn đẫm sương sớm. Mùi hương trầm thơm dịu lan nhẹ trong gió lạnh cuối năm. Hoa đào hồng thắm, cây quất trĩu quả được bày bán dọc lối đi, điểm thêm sắc xuân cho những con đường bê tông mới đổ.

Dọc các tuyến đường thôn, cờ đỏ được treo rực rỡ, phấp phới trong gió xuân. Những cửa hàng nhỏ bày đủ loại bánh kẹo, mứt Tết, hạt dưa, hạt bí… tạo nên không khí rộn ràng rất đỗi thân thương. Tiếng người mua bán, chào hỏi làm ấm cả một góc quê. Đó là những mảnh ghép dung dị mà sâu lắng, là hồn Tết của làng quê vẫn âm thầm được gìn giữ.

Những ngày giáp Tết, trong khi nhiều người tất bật chuẩn bị hành trình trở về, thì có những cụ già chỉ quanh quẩn trong sân nhà, lặng lẽ nhìn làng quê đổi khác từng ngày. Họ không than thở, cũng chẳng trách cứ. Chỉ đôi khi, giữa buổi chiều vắng, họ đứng rất lâu trước một con ngõ đã khác xưa, trước bức tường cao che khuất khoảng trời cũ.

Có những điều đã mất đi mà không kịp nói lời tạm biệt. Có những ký ức chỉ còn tồn tại trong tâm trí của người già, như một miền quê nguyên vẹn với rặng tre, bờ ao, tiếng mõ trâu chiều. Và cũng có những người, dù Tết đã cận kề, lòng vẫn chùng xuống khi nhận ra mình đang đứng giữa quê hương mà như ở lại phía sau.

Xong, trong vòng quay đổi thay của thời gian, Tết vẫn về. Khói bếp vẫn bay lên mỗi sớm. Lá dong vẫn xanh trên những sạp nhỏ ven đường. Nén hương thơm vẫn được thắp lên trên bàn thờ gia tiên. Và trong sâu thẳm, làng quê - dẫu khác đi - vẫn là nơi để trở về.

Bởi có thể những mái nhà đã đổi thay, những con ngõ đã khác xưa, nhưng tình quê, nghĩa xóm và ký ức Tết thôn quê thì vẫn còn đó - lặng lẽ, bền bỉ như chính những cụ già đang đứng nhìn quê hương mình chuyển mình trong sắc xuân mới.