Quy định mới về chở trẻ em trên ô tô: Bắt buộc dùng thiết bị an toàn từ 2026, tài xế cần nắm rõ để tránh bị phạt

Hiệp hội An toàn giao thông Đường bộ Toàn cầu (GRSP) đánh giá việc sử dụng thiết bị an toàn, đặc biệt là ghế ngồi phù hợp, có thể giảm tới 72% nguy cơ chấn thương nghiêm trọng và giảm 81% nguy cơ tử vong cho trẻ em khi xảy ra va chạm ô tô. Dù đây là tiêu chuẩn an toàn quen thuộc tại nhiều quốc gia phát triển, tỷ lệ sử dụng ghế trẻ em tại Việt Nam vẫn còn thấp, chủ yếu do thói quen và nhận thức chưa đầy đủ.

Trong nhiều năm, pháp luật chỉ quy định hành khách trên ô tô phải thắt dây an toàn và không được chở quá số người cho phép, mà chưa có yêu cầu cụ thể về vị trí ngồi hay thiết bị bảo vệ dành riêng cho trẻ em. Vì vậy, không ít trường hợp trẻ nhỏ được bố mẹ cho ngồi ở ghế trước, cạnh người lái hoặc được bế trên tay, điều này tiềm ẩn rủi ro lớn khi xe phanh gấp hoặc túi khí bung.

Bước ngoặt nằm ở Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024. Luật quy định rõ: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế; đồng thời phải được bảo vệ bằng thiết bị an toàn phù hợp. Đây là lần đầu tiên vị trí ngồi và thiết bị bảo vệ cho trẻ được luật hóa cụ thể.

Một vấn đề được quan tâm là liệu quy định này có áp dụng với xe khách và taxi hay không. Cụ thể, trong dự thảo mới nhất của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự, sau khi tiếp thu các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã sửa đổi như sau: “Khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên xe ô tô thì không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ loại xe chỉ có một hàng ghế; người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách”.

Như vậy, quy định trên sẽ miễn trừ xe kinh doanh vận tải hành khách không phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, để đảm bảo tính khả thi và để phù hợp với điều kiện thực tiễn giao thông ở Việt Nam.

Một thắc mắc phổ biến khác là liệu trẻ sơ sinh vài tháng tuổi có bắt buộc phải dùng ghế chuyên dụng hay không, bởi nhiều phụ huynh có thói quen bế bé khi di chuyển. Đại diện Cục CSGT khẳng định pháp luật đã quy định rất rõ: mọi trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m phải được bảo vệ bằng thiết bị an toàn. Với trẻ sơ sinh, phụ huynh có thể lựa chọn loại ghế sơ sinh dạng nôi đạt tiêu chuẩn, phù hợp thể trạng bé và điều kiện gia đình. Đây là thiết bị được thiết kế để nâng đỡ toàn bộ cơ thể trẻ, giúp hạn chế tối đa chấn thương khi xe rung lắc hoặc xảy ra sự cố.

Thiết bị an toàn dành cho trẻ em theo quy định là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ em ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, được thiết kế để giảm nguy cơ chấn thương cho người dùng trong trường hợp xảy ra va chạm hoặc xe ô tô giảm tốc độ đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ em, bao gồm: hệ thống ghế, nôi, đệm nâng… kèm dây đai an toàn giữ cố định trẻ em và thiết bị gắn với xe ô tô.

Từ nay đến thời điểm quy định có hiệu lực, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên thay đổi thói quen, trang bị và tập cho trẻ sử dụng ghế an toàn ngay từ bây giờ. Việc cho trẻ ngồi ghế sau và hạn chế tối đa việc ngồi ghế trước, đặc biệt là gần túi khí người lái, sẽ giúp tăng mức độ an toàn. Trong khi đó, các tài xế kinh doanh vận tải cần chủ động rà soát phương tiện, bổ sung thiết bị phù hợp để tuân thủ quy định và tránh bị xử phạt.

Không chỉ mang tính chế tài, các quy định mới thể hiện bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất khi tham gia giao thông. Khi thiết bị an toàn cho trẻ được sử dụng đúng cách, mỗi chuyến xe sẽ trở nên yên tâm hơn, góp phần xây dựng môi trường giao thông văn minh và an toàn cho cộng đồng.

Hữu Tin

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông