Những lưu ý khi chọn thiết bị an toàn cho trẻ nhỏ trên ô tô

Theo quy định, người điều khiển ô tô khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m phải trang bị và sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ như nôi trẻ em, ghế an toàn, ghế nâng hoặc đệm nâng. Đồng thời, trẻ em thuộc nhóm này không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp phương tiện chỉ có một hàng ghế.

Các chuyên gia giao thông cho rằng quy định trên hoàn toàn cần thiết bởi khu vực ghế trước là vị trí chịu tác động mạnh nhất khi xảy ra va chạm. Nếu trẻ ngồi tự do hoặc được người lớn bế trên tay, nguy cơ chấn thương nặng, thậm chí tử vong là rất cao. Việc sử dụng thiết bị an toàn phù hợp giúp cố định cơ thể trẻ, phân tán lực va đập và hạn chế tổn thương lên vùng đầu, cổ, vai và cột sống – những bộ phận còn non yếu.

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, trường hợp không thực hiện đúng quy định, người điều khiển phương tiện sẽ bị xử phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. Tuy nhiên, cơ quan chức năng nhấn mạnh mục tiêu lớn nhất của quy định không nằm ở mức xử phạt mà nhằm thay đổi nhận thức và hình thành thói quen bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông bằng ô tô.

Thực tế hiện nay, tại Việt Nam vẫn còn nhiều phụ huynh có thói quen để trẻ ngồi tự do trên xe, đứng trên ghế, ngồi ở ghế trước hoặc bế trẻ khi xe đang di chuyển. Đây đều là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn rất lớn. Trong nhiều vụ tai nạn, trẻ nhỏ thường bị văng khỏi ghế hoặc va đập mạnh do không có thiết bị bảo vệ chuyên dụng.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, việc sử dụng ghế an toàn đạt chuẩn có thể giảm tới 90% nguy cơ tử vong và chấn thương nghiêm trọng đối với trẻ nhỏ khi xảy ra va chạm. Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại thiết bị an toàn phù hợp với độ tuổi, chiều cao và cân nặng của trẻ là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Đối với trẻ sơ sinh đến khoảng 12–24 tháng tuổi, phụ huynh nên sử dụng nôi hoặc ghế sơ sinh quay về phía sau xe. Đây là loại thiết bị có khả năng bảo vệ cao nhất cho trẻ nhỏ bởi giúp phân tán lực tác động lên toàn bộ phần lưng và cổ. Một số mẫu còn có thể tháo rời để sử dụng như nôi xách tiện lợi cho việc di chuyển.

Với trẻ từ khoảng 2–6 tuổi hoặc nặng từ 9–18 kg, ghế trẻ em hướng về phía trước là lựa chọn phù hợp. Loại ghế này thường được cố định bằng hệ thống ISOFIX hoặc dây an toàn 3 điểm của xe, đồng thời có thêm đệm bảo vệ vùng đầu, cổ và vai nhằm giảm chấn thương khi phanh gấp hoặc va chạm.

Khi trẻ lớn hơn, khoảng từ 6–8 tuổi hoặc nặng 15–25 kg, phụ huynh có thể sử dụng ghế nâng có tựa lưng. Thiết bị này giúp nâng chiều cao của trẻ để dây an toàn trên xe đi đúng vị trí qua vai và hông thay vì siết vào cổ hoặc bụng. Phần tựa lưng còn giúp bảo vệ đầu và cổ trong trường hợp va chạm từ hai bên.

Đối với trẻ từ khoảng 8–10 tuổi, cân nặng từ 22–36 kg, đệm nâng là lựa chọn phù hợp. Đây là phiên bản đơn giản hơn của ghế nâng, không có phần tựa lưng nhưng vẫn hỗ trợ nâng chiều cao để trẻ sử dụng dây an toàn đúng cách. Thiết bị này thường phù hợp với các dòng xe nhỏ hoặc những chuyến đi ngắn trong đô thị.

Ngoài các dòng ghế riêng biệt theo từng giai đoạn phát triển của trẻ, hiện nay trên thị trường còn có nhiều mẫu ghế đa năng 3-trong-1 hoặc 4-trong-1. Các sản phẩm này có thể chuyển đổi linh hoạt từ nôi sơ sinh, ghế trẻ em, ghế nâng đến đệm nâng, sử dụng cho trẻ trong nhiều năm. Dù giá thành cao hơn, đây được xem là giải pháp tiết kiệm lâu dài và đảm bảo tính đồng bộ về tiêu chuẩn an toàn.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế như ECE R44/04 hoặc i-Size (R129). Đây là những chứng nhận an toàn nghiêm ngặt đang được áp dụng phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển.

Việc đưa quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô vào thực tiễn được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi thói quen tham gia giao thông của người dân, từng bước đưa tiêu chuẩn bảo vệ trẻ em tại Việt Nam tiệm cận với thông lệ quốc tế, đồng thời giảm thiểu thương vong trong các vụ tai nạn giao thông liên quan đến trẻ nhỏ.