Huế triển khai siết quản lý bến thủy, phát sinh nhiều áp lực thực thi
Thông tư 33 của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ ngày 15/1/2024 được xem là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện khung pháp lý về quản lý cảng, bến và khu neo đậu đường thủy nội địa. Với việc phân cấp mạnh mẽ cho UBND cấp tỉnh, thông tư kỳ vọng nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và bảo đảm an toàn giao thông đường thủy. Tuy nhiên, quá trình triển khai tại TP Huế cho thấy nhiều áp lực và bất cập cần sớm được tháo gỡ.
Theo Sở Xây dựng TP Huế, Thông tư 33 chuyển giao trách nhiệm quản lý chuyên ngành về giao thông vận tải đường thủy nội địa (nay thuộc Bộ Xây dựng) cho UBND cấp tỉnh khi địa phương đáp ứng đủ điều kiện về bộ máy cảng vụ, nhân lực chuyên môn và cơ sở vật chất. Phạm vi phân cấp bao gồm toàn bộ cảng, bến và khu neo đậu trên đường thủy nội địa quốc gia, cũng như các tuyến chuyên dùng nối với quốc gia, ngoại trừ tuyến giáp ranh liên tỉnh hoặc biên giới.
Đại diện Trung tâm Quản lý và Khai thác hạ tầng TP Huế cho biết đơn vị đang quản lý các bến thuyền du lịch trọng điểm như Tòa Khâm, số 5 Lê Lợi, Thiên Mụ và bến neo đậu Phú Cát. Thực tế triển khai cho thấy các quy trình kiểm soát an toàn đã được siết chặt ngay từ đầu; phương tiện chỉ được rời bến khi hoàn thiện đầy đủ thủ tục và bảo đảm các yếu tố an toàn theo quy định. Đến nay chưa phát sinh vướng mắc lớn.
Quản lý bến thủy nội địa theo Thông tư 33 sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thách thức đối với bến dân sinh.
Tuy vậy, thách thức lớn nhất lại đến từ hệ thống bến thủy nội địa nằm ngoài quản lý chính quy. Trên địa bàn thành phố hiện có 13 bến được cấp phép, trong khi 40 bến khác hoạt động tự phát hoặc chưa được gia hạn. Những bến này chủ yếu phục vụ đánh bắt, neo đậu và vận tải nhỏ lẻ của người dân ven sông. Khi trách nhiệm quản lý được giao mạnh mẽ về địa phương, bài toán xử lý các “bến không phép” trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, bởi phải bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với nhu cầu sinh kế của người dân.
Một số doanh nghiệp vận tải du lịch trên sông Hương cho rằng Thông tư 33 giúp rút ngắn quy trình cấp phép và tạo thuận lợi trong gia hạn hoạt động, khi thẩm quyền không còn phụ thuộc cấp Trung ương. Tuy nhiên, những yêu cầu về tiêu chuẩn cơ sở vật chất tại bến lại đặt ra áp lực đầu tư, nhất là với các bến có quy mô nhỏ, xuống cấp hoặc bị bồi lấp sau mưa lũ như tại khu vực Tòa Khâm.
Các chủ tàu thuyền dân sinh lo ngại sự siết chặt tiêu chuẩn an toàn có thể khiến phương tiện nhỏ lẻ mất chỗ neo đậu vì không đáp ứng yêu cầu của bến chính quy. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của nhiều hộ dân làm nghề chài lưới hoặc vận chuyển hàng hóa nhỏ.
Theo Sở Xây dựng TP Huế, mục tiêu của Thông tư 33 là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục tình trạng hoạt động tự phát và bảo đảm an toàn giao thông đường thủy nội địa. Tuy nhiên, để thực thi hiệu quả, địa phương cần sớm hoàn thiện bộ máy cảng vụ, bố trí đủ nhân lực chuyên môn, đầu tư hạ tầng bến bãi và có phương án chuyển đổi phù hợp cho các bến dân sinh nhằm tránh phát sinh xung đột lợi ích.
Việc tăng cường quản lý theo tiêu chuẩn mới được nhận định là phù hợp xu thế, nhưng cần lộ trình và giải pháp linh hoạt để không ảnh hưởng đến đời sống của người dân ven sông, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác du lịch đường thủy phát triển bền vững.
