Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia: Bổ sung 16 tuyến mới, ưu tiên đầu tư 2 tuyến đường sắt tốc độ cao
Bộ Xây dựng vừa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 với nhiều nội dung quan trọng. Quy hoạch bổ sung 16 tuyến đường sắt mới khổ tiêu chuẩn 1.435mm, đồng thời xác định hai tuyến đường sắt tốc độ cao là động lực phát triển kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia trong những thập kỷ tới.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy đã ký Quyết định số 1093/QĐ-BXD phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường kết nối liên vùng, liên vận quốc tế và nâng cao năng lực vận tải bằng đường sắt.
Theo quy hoạch mới, tuyến đường sắt Kép - Chí Linh được điều chỉnh thành tuyến Kép - Hạ Long - Cái Lân. Đồng thời, Bộ Xây dựng cũng cập nhật định hướng quản lý, đầu tư các tuyến đường sắt hiện hữu; điều chỉnh quy mô, phạm vi và lộ trình đầu tư đối với nhiều tuyến đường sắt quốc gia xây dựng mới cũng như hệ thống ga đầu mối hành khách khu vực Hà Nội.
Hiện mạng lưới đường sắt quốc gia gồm 7 tuyến với tổng chiều dài khoảng 2.510km. Trong đó có 6 tuyến được đầu tư theo các giai đoạn trước và sau năm 2030, gồm ba tuyến khổ 1.000mm là Hà Nội - TP.HCM, Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng và ba tuyến khổ lồng 1.000mm - 1.435mm gồm Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lạng Sơn, Kép - Hạ Long - Cái Lân. Riêng tuyến Kép - Lưu Xá dài 56km, khổ 1.435mm, dự kiến được đầu tư sau năm 2030.Bổ sung 16 tuyến đường sắt mới
Quy hoạch điều chỉnh xác định xây dựng mới 16 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn 1.435mm, trong đó 10 tuyến được ưu tiên triển khai trước và sau năm 2030. Tại khu vực phía Bắc, bốn tuyến được xác định gồm: Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái và tuyến vành đai phía Đông Hà Nội đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.
Khu vực phía Nam sẽ đầu tư các tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Lộc Ninh, TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau và An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên.Đối với miền Trung, hai tuyến được đưa vào quy hoạch gồm Vũng Áng - Mụ Giạ và tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt, góp phần tăng cường kết nối khu vực và phát triển du lịch. Ngoài ra, sáu tuyến khác được định hướng đầu tư sau năm 2030, gồm Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng - Đồng Nai; Ninh Bình - Hưng Yên - Hải Phòng; tuyến vành đai phía Tây Hà Nội đoạn Ngọc Hồi - Thạch Lỗi; TP.HCM - Mộc Bài; Mỹ Thủy - Lao Bảo và Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai.
Quy hoạch cũng xác định phát triển hai tuyến đường sắt tốc độ cao. Trong đó, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có chiều dài khoảng 1.541km sẽ được triển khai theo hai giai đoạn trước và sau năm 2030. Bên cạnh đó, tuyến Hà Nội - Quảng Ninh được ưu tiên đầu tư trong giai đoạn trước năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Thủ đô và khu vực Đông Bắc.
Theo định hướng đến năm 2050, hệ thống đường sắt hiện hữu sẽ từng bước được cải tạo, nâng cấp và hiện đại hóa nhằm nâng cao năng lực khai thác, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa ngày càng tăng. Bộ Xây dựng cũng đặt mục tiêu hoàn thiện kết nối tại các đầu mối đường sắt, duy trì và mở rộng các tuyến nhánh đến cảng biển, phát triển các ga hàng hóa gắn với đường sắt chuyên dùng và đường sắt địa phương.
Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu chuyển đổi công năng đối với một số tuyến hoặc đoạn tuyến không còn phù hợp, giao địa phương quản lý, khai thác nhằm sử dụng hiệu quả hạ tầng hiện có. Đối với các tuyến đường sắt mới, việc đầu tư sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp với nhu cầu vận tải và khả năng huy động nguồn lực, bảo đảm hiệu quả kinh tế và tính khả thi.
Đáng chú ý, quy hoạch ưu tiên các tuyến có ý nghĩa kết nối liên vùng và quốc tế như Ninh Bình - Hưng Yên - Hải Phòng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối với Trung Quốc; Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai; Mỹ Thủy - Lao Bảo kết nối với Lào; TP.HCM - Mộc Bài hướng tới kết nối Campuchia; tuyến Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng - Đồng Nai kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên, đồng thời khôi phục tuyến du lịch Tháp Chàm - Đà Lạt và hoàn thiện hệ thống đường sắt tại các đầu mối giao thông trọng điểm trên cả nước.
