Ẩn họa từ những “điểm đen” đường ngang dân sinh

Liên tiếp tai nạn nghiêm trọng chỉ trong hai tuần

Không rào chắn, không đèn cảnh báo tự động và không có người canh gác – đó là đặc điểm phổ biến của nhiều lối đi tự mở qua đường sắt hiện nay. Bên cạnh đó, các yếu tố như độ dốc tại điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt, tầm nhìn bị che khuất bởi địa hình, cây cối hay công trình xung quanh cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Tuy nhiên, trong không ít trường hợp, tai nạn xảy ra còn xuất phát từ sự chủ quan của người tham gia giao thông. Đặc thù của tai nạn đường sắt là khi đã xảy ra thường để lại hậu quả rất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Ngày 8/3, một người đàn ông điều khiển xe máy đã tử nạn tại lối đi tự phát không rào chắn, không đèn cảnh báo tự động và không có người canh gác sau khi va chạm với tàu hỏa.

Theo ghi nhận trong những tháng đầu năm 2026, chỉ trong chưa đầy hai tuần, trên cả nước đã xảy ra ba vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng, nguyên nhân chủ yếu do người tham gia giao thông vi phạm quy định an toàn tại các điểm giao cắt với đường sắt.

Cụ thể, tối 25/2, trên tuyến đường sắt Bắc – Nam đoạn qua xã Ngọc Hồi (Hà Nội), một đoàn tàu đã va chạm với xe tải khiến một người tử vong và một người bị thương nặng. Nguyên nhân được xác định do tài xế ô tô cố tình vượt qua khi rào chắn đã hạ và bị mắc kẹt trên đường ray.

Tiếp đó, tối 6/3, tại điểm giao cắt giữa tỉnh lộ 628 và tuyến đường sắt Bắc – Nam thuộc xã Vệ Giang (Quảng Ngãi), một ô tô tiếp tục vượt rào chắn khi cần chắn đã hạ và bị kẹt trên đường ray. Chiếc xe sau đó bị đoàn tàu khách SE8 chạy tuyến TP.HCM – Hà Nội tông trúng. Vụ tai nạn khiến tài xế bị thương, ô tô và đầu máy tàu SE8 hư hỏng nặng, hệ thống gác chắn bị cháy hoàn toàn, đồng thời làm nhiều chuyến tàu phải chậm giờ.

Gần đây nhất, khoảng 20h30 ngày 8/3, tại khu gian Văn Điển – Thường Tín (đoạn qua phường Hoàng Liệt, Hà Nội), một người đàn ông điều khiển xe máy đi qua lối ngang dân sinh tự mở tại ngõ 210 Ngọc Hồi đã va chạm với tàu SE19. Nạn nhân cùng phương tiện bị hất văng khoảng 20m và tử vong tại chỗ.

Những con số đáng báo động

Theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, trong năm 2025 cả nước xảy ra 107 vụ tai nạn đường sắt, làm 76 người thiệt mạng và 24 người bị thương. Mặc dù số vụ và số người tử vong đã giảm so với năm 2024, song các vụ tai nạn đường sắt thường có mức độ đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.

Đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết, năm 2020 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 358/QĐ-TTg phê duyệt Đề án bảo đảm trật tự hành lang an toàn giao thông đường sắt và xử lý dứt điểm các lối đi tự mở, đặt mục tiêu xóa bỏ toàn bộ các điểm này trước năm 2025.

Tuy nhiên, sau 6 năm triển khai, mới có 1.593 trong tổng số 4.024 lối đi tự mở được rào đóng hoặc xóa bỏ, đạt khoảng 39,6%. Điều đó đồng nghĩa vẫn còn hơn 2.400 lối đi tự mở chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt đồng mức.

Các vụ tai nạn liên quan đến đường ngang dân sinh thường để lại nhiều hệ lụy cho gia đình nạn nhân và xã hội.

Việc đầu tư hạ tầng thay thế cũng đang chậm so với kế hoạch đề ra. Đến nay, mới xây dựng được hơn 58km đường gom và hàng rào trên tổng số hơn 650km dự kiến; hoàn thành 15 đường ngang hợp pháp trên tổng số 297 đường và chỉ xây dựng được 2 hầm chui trong tổng số 149 hầm theo kế hoạch.

Tại Hà Nội, theo ông Phạm Anh Tuấn – Phó Giám đốc Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Nội, các đơn vị đã phối hợp với địa phương xóa bỏ hoặc thu hẹp hơn 60% lối đi tự mở. Tuy nhiên, hiện vẫn còn 208 lối đi tồn tại, trong đó nhiều vị trí là đường độc đạo dẫn vào khu dân cư nên chưa thể xóa bỏ ngay nếu chưa có hệ thống đường gom thay thế. Việc đầu tư các hạng mục này đòi hỏi nguồn kinh phí lớn.

Trước thực trạng trên, ngành Đường sắt đã có văn bản kiến nghị các địa phương có tuyến đường sắt đi qua ưu tiên bố trí nguồn vốn xây dựng đường gom và các công trình phụ trợ, từng bước xóa bỏ lối đi tự mở, đồng thời duy trì lực lượng cảnh giới tại những điểm nguy hiểm.

Sau khi xảy ra vụ tai nạn đường sắt khiến một người đi xe máy tử vong (ngày 5/2/2026) tại ngõ 46 Ngọc Hồi, cơ quan chức năng đã tiến hành rào chắn hàng loạt lối đi tự phát trên địa bàn phường Hoàng Liệt.

Trong thời gian tới, lực lượng Cảnh sát giao thông trên cả nước sẽ tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các đường ngang giao cắt với đường sắt, đặc biệt vào ban đêm và tại các khu vực có tầm nhìn hạn chế. Những trường hợp cố tình vượt khi có tín hiệu cảnh báo, khi cần chắn đã hạ hoặc dừng, đỗ phương tiện trong phạm vi an toàn đường sắt sẽ bị xử lý nghiêm.

Đồng thời, lực lượng công an sẽ phối hợp với ngành Đường sắt và chính quyền địa phương rà soát các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, kịp thời có giải pháp khắc phục nhằm phòng ngừa tai nạn.

Tăng cường xử lý vi phạm tại đường ngang

Theo thông tin từ Cục Cảnh sát giao thông về công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông tại các điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt có cần chắn tự động, trong ngày 2/3/2026, lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện và xử lý 193 trường hợp vi phạm (gồm 13 ô tô và 180 mô tô).

Trong đó, lực lượng chức năng trực tiếp phát hiện và xử lý 144 trường hợp, xử lý qua hình thức phạt nguội 49 trường hợp, với tổng số tiền xử phạt 134,9 triệu đồng.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm: vượt đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng, cần chắn chưa hạ (29 trường hợp); vượt khi đèn đỏ bật sáng, cần chắn đang hạ (21 trường hợp); vượt khi đèn đỏ bật sáng, cần chắn đã hạ hoàn toàn (2 trường hợp); dừng, đỗ trong phạm vi an toàn giao thông đường sắt (67 trường hợp) và các vi phạm khác (15 trường hợp).

Đáng lưu ý, số trường hợp vượt đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng vẫn ở mức cao, trong đó vi phạm chủ yếu do người điều khiển mô tô. Điều này cho thấy tâm lý chủ quan của một bộ phận người tham gia giao thông, chỉ vì muốn tiết kiệm thời gian mà cố tình lách qua khi chưa thấy tàu, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn đường sắt đặc biệt nghiêm trọng.

Đoàn Hân

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông