TP.HCM: Dự án ngăn triều 10.000 tỉ đồng dự kiến vận hành trong tháng 11, bảo vệ 20 phường, xã

Hệ thống cống ngăn triều bảo vệ khu vực rộng 570km²

Theo ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch Tập đoàn Trung Nam, dự án được xây dựng với hệ thống gồm 8 cống kiểm soát triều lớn, bao gồm Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định, Cầu Kinh và Bà Bướm. Bên cạnh đó, công trình còn có khoảng 6km đê bao, kè bảo vệ và 41 cống nhỏ tại các trục giao thông, vị trí xung yếu.

Toàn bộ hệ thống được hỗ trợ bởi 19 điểm quan trắc cùng công nghệ SCADA, cho phép giám sát liên tục và điều khiển tự động, giúp các hạng mục phối hợp vận hành theo diễn biến mực nước và điều kiện thủy văn thực tế.

Theo địa giới hành chính sau sắp xếp, phạm vi hưởng lợi của dự án liên quan đến 20 phường, xã, gồm Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội, Tân Thuận, Phú Thuận, Tân Mỹ, Tân Hưng, Chánh Hưng, Phú Định, Bình Đông và các xã Nhà Bè, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long, Bình Hưng.

Đây là những địa bàn thuộc khu vực các quận 1, 4, 7, 8 và huyện Nhà Bè, Bình Chánh trước đây, trong đó nhiều khu vực phía nam thành phố thường chịu ảnh hưởng của triều cường.

Ông Nguyễn Tâm Thịnh cho biết TP.HCM đang đối mặt với tình trạng nền đất tại nhiều khu vực đô thị có xu hướng sụt lún, trong khi mực nước triều và các đợt triều cường diễn biến phức tạp. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ ngập tại khu vực địa hình thấp, ảnh hưởng đến đời sống người dân và hệ thống hạ tầng.

Do đó, việc đầu tư hệ thống công trình kiểm soát triều được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nước từ các sông lớn xâm nhập vào mạng lưới kênh, rạch nội đô, giảm nguy cơ ngập tại khu dân cư và các tuyến đường. Theo ông Nguyễn Văn Bảo, Phó giám đốc Trung Nam An Triều, hệ thống ngăn triều hoạt động như một mạng lưới cửa điều tiết nước quy mô lớn, phối hợp giữa các cống kiểm soát triều, đê bao và hệ thống giám sát.

Trong điều kiện bình thường, khi mực nước phù hợp, các cửa van được mở để duy trì dòng chảy giữa sông lớn và hệ thống kênh, rạch bên trong thành phố. Khi triều cường dâng cao, cửa van sẽ đóng theo quy trình nhằm ngăn nước từ bên ngoài tràn vào, hạn chế mực nước kênh rạch tăng cao và gây ngập.

Linh hoạt, đảm bảo giao thông đường thủy khi ngăn triều

Đối với trường hợp mưa lớn xảy ra đồng thời với triều cường, hệ thống còn có thể huy động các trạm bơm tại những vị trí như Bến Nghé, Tân Thuận và Phú Định theo điều kiện vận hành, hỗ trợ đưa nước từ bên trong ra sông lớn. Khi triều rút xuống mức phù hợp, cửa van sẽ được mở trở lại để nước thoát ra ngoài theo dòng chảy tự nhiên.

Tuy nhiên, dự án không trực tiếp thu gom toàn bộ nước mưa trên đường phố và không thể giải quyết triệt để mọi nguyên nhân gây ngập. Hiệu quả chống ngập do mưa vẫn phụ thuộc đáng kể vào năng lực của hệ thống cống thoát nước đô thị, khả năng tiêu thoát tại từng lưu vực và mức độ phối hợp giữa các công trình.

Một điểm đáng chú ý là dự án được thiết kế để vừa kiểm soát triều cường, vừa duy trì hoạt động giao thông đường thủy. Khi cửa van chính tại các cống được mở hoàn toàn và đáp ứng điều kiện an toàn khai thác, tàu thuyền có thể lưu thông qua luồng được phép.

Đặc biệt, tại 4 cống Tân Thuận, Mương Chuối, Cây Khô và Phú Định, công trình được bổ sung hệ thống âu thuyền. Đây là buồng trung gian có cửa đóng mở ở hai đầu, cho phép điều tiết mực nước để tàu thuyền di chuyển qua khi cửa van chính đóng nhằm ngăn triều.

Theo kế hoạch được thông tin, trong tháng 11.2026, các cống ngăn triều Mương Chuối, Phú Định và nhà quản lý trung tâm sẽ được vận hành thử trước khi đưa vào khai thác chính thức.

Khi được vận hành đồng bộ, dự án được kỳ vọng trở thành một trong những công trình hạ tầng quan trọng giúp TP.HCM chủ động ứng phó với triều cường, giảm thiểu nguy cơ ngập tại khu vực thấp trũng và bảo vệ đời sống người dân. Dù vậy, để nâng cao hiệu quả chống ngập lâu dài, thành phố vẫn cần tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống thoát nước và phối hợp đồng bộ các giải pháp quản lý nước đô thị./.