TP.HCM đẩy nhanh quy hoạch TOD quanh các tuyến metro
TP.HCM đang thúc đẩy lập quy hoạch phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) tại nhiều khu vực gắn với các tuyến metro và đường sắt, trong đó một số khu vực đã được xác định ranh giới để triển khai.
Thông tin về tiến độ quy hoạch TOD được đại diện Sở Xây dựng TP.HCM thông tin tại họp báo kinh tế - xã hội thành phố ngày 24/9. Theo đó, thành phố đang từng bước hoàn thiện quy hoạch các khu vực phát triển đô thị gắn với hệ thống đường sắt đô thị và đường sắt quốc gia.
Theo định hướng, khu vực xung quanh các nhà ga metro sẽ được tổ chức không gian theo hướng tích hợp nhiều chức năng, gồm nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và các công trình công cộng. Cách tiếp cận này nhằm tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng, đồng thời hình thành các khu đô thị có mật độ và chức năng phù hợp quanh các đầu mối giao thông.
Một trong những khu vực đang được chú trọng là hành lang tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương. Trước đó, TP.HCM đã phê duyệt ranh giới lập quy hoạch 5 khu TOD dọc tuyến metro này, với tổng diện tích gần 940 ha.
Bên cạnh metro số 2, thành phố cũng đang rà soát và chuẩn bị quy hoạch TOD tại các khu vực gắn với tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên, ga Thủ Thiêm và tuyến Bến Thành - Cần Giờ.
Theo định hướng quy hoạch tổng thể, TOD được xem là một trong những công cụ quan trọng để tổ chức lại không gian đô thị theo hướng lấy hệ thống giao thông công cộng làm hạt nhân. Thành phố hướng tới hình thành các khu vực phát triển tập trung quanh nhà ga, tăng khả năng đi bộ và kết nối giữa metro với các phương thức vận tải khác.
Nghị quyết 21/2026/NQ-HĐND của HĐND TP.HCM đã quy định việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch khu vực TOD đối với đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương trên địa bàn thành phố. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 19/6/2026.
Theo định hướng TOD, các khu vực quanh nhà ga không chỉ được dành cho giao thông mà còn được tổ chức thành những không gian đô thị đa chức năng. Việc bố trí nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng gần các đầu mối giao thông được kỳ vọng giúp người dân thuận tiện tiếp cận metro và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
Trong các nghiên cứu quy hoạch của TP.HCM, không gian TOD thường được tổ chức theo các phạm vi khác nhau quanh nhà ga. Khu vực gần nhà ga được ưu tiên cho người đi bộ và các công trình có chức năng hỗn hợp; phạm vi rộng hơn được bố trí thêm các chức năng đô thị, kết nối trung chuyển và các loại hình giao thông công cộng.
Mô hình này cũng được thành phố đặt trong chiến lược phát triển mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn. Theo định hướng quy hoạch, TP.HCM hướng tới mạng lưới metro liên kết giữa khu vực trung tâm, các đô thị vệ tinh và những đầu mối giao thông quan trọng.
Không chỉ giải quyết bài toán giao thông, TP.HCM xác định TOD còn có thể trở thành công cụ khai thác hiệu quả quỹ đất, tạo nguồn lực đầu tư trở lại cho hạ tầng.
Theo định hướng phát triển đô thị của thành phố, việc hình thành các khu vực TOD sẽ góp phần chuyển dịch từ mô hình đô thị phát triển dàn trải sang các khu vực đô thị nén, đa chức năng và có khả năng tiếp cận giao thông công cộng thuận tiện.
Tuy nhiên, để TOD phát huy hiệu quả, quy hoạch nhà ga và khu vực phụ cận cần được triển khai đồng bộ với hạ tầng giao thông, không gian công cộng, bãi đỗ xe, hệ thống xe buýt kết nối và các công trình dịch vụ.
Việc TP.HCM đẩy nhanh lập quy hoạch TOD được xem là bước chuẩn bị quan trọng trong quá trình mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị. Khi các tuyến metro mới được triển khai, những khu vực quanh nhà ga sẽ có cơ sở để phát triển theo một quy hoạch thống nhất, thay vì hình thành tự phát theo tốc độ đô thị hóa.
