Thuê tư vấn Tây Ban Nha quản lý, chuẩn bị dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Ineco – doanh nghiệp tư vấn lớn nhất Tây Ban Nha được chọn là đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn hỗ trợ quản lý dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam. Ineco có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, trong bối cảnh Tây Ban Nha hiện là quốc gia có mạng lưới đường sắt cao tốc dài thứ hai thế giới.

Theo hợp đồng, Ineco sẽ hỗ trợ Bộ Xây dựng lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu và hồ sơ yêu cầu để lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Đơn vị này cũng tham gia quản lý các gói thầu tư vấn trong giai đoạn nghiên cứu, hỗ trợ lựa chọn công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời phối hợp cùng chủ đầu tư giải trình với các cơ quan có thẩm quyền về nội dung Báo cáo nghiên cứu khả thi.

Đường sắt tốc độ cao tại Đức. (Ảnh: InterCityExpress)

Bộ Xây dựng đang đẩy nhanh tiến độ lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Việc hoàn thành bước nghiên cứu này là điều kiện then chốt để đánh giá hiệu quả dự án, làm rõ các vấn đề kỹ thuật, công nghệ, xác định tổng mức đầu tư và lựa chọn mô hình đầu tư phù hợp. Mô hình đầu tư sẽ được xem xét, đánh giá kỹ lưỡng theo quy định pháp luật và thực tiễn triển khai sau khi báo cáo hoàn tất.

Liên quan phương thức đầu tư, chủ trương của Nhà nước là huy động nguồn lực xã hội nhưng không chuyển toàn bộ rủi ro sang khu vực doanh nghiệp. Với các dịch vụ công mà khu vực tư nhân khó tham gia, Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo. Việc lựa chọn hình thức đầu tư công hay đối tác công tư (PPP) sẽ gắn với đánh giá rủi ro và cơ chế chia sẻ rủi ro phù hợp. Theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ đang nghiên cứu toàn diện các phương thức đầu tư, trong đó các nội dung này được tư vấn nước ngoài phân tích, đánh giá.

Trước đó, đầu tháng 1, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng lựa chọn tư vấn để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi, trình Thủ tướng trước ngày 15/1. Bộ đồng thời được giao xây dựng hệ tiêu chí và quy trình lựa chọn phương thức đầu tư tối ưu, bảo đảm lợi ích quốc gia, quyền lợi người dân và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực; trường hợp cần thiết phải đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù trên cơ sở đánh giá tác động đầy đủ.

Cũng theo Bộ Xây dựng, năm 2025 ngành giao thông đạt nhiều kết quả tích cực. Trong năm, Bộ đã hoàn thành 53 dự án; lũy kế đưa vào khai thác hơn 3.800 km đường bộ cao tốc và 1.700 km đường ven biển. Riêng năm 2025, có 1.491 km cao tốc, 456 km quốc lộ và 251 km đường ven biển hoàn thành; tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau đã thông xe toàn tuyến.

Nhiều dự án đường sắt, hàng không và hàng hải cũng được triển khai hoặc hoàn thành như khởi công dự án thành phần 1 tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; khánh thành nhà ga T3 Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất; mở rộng nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; hoàn thành một số hạng mục Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; đưa vào khai thác các bến 3–6 tại Cảng biển Lạch Huyện.

Theo các nghiên cứu sơ bộ, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tổng mức đầu tư khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương 67 tỷ USD). Tuyến dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP HCM), đi qua 20 tỉnh, thành phố. Dự án được Quốc hội cho phép khu vực tư nhân tham gia đầu tư, dự kiến khởi công vào tháng 12/2026 và hoàn thành năm 2035.

Hồi tháng 5/2025, VinSpeed thuộc Vingroup từng đề xuất tham gia đầu tư với phương án tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay Nhà nước lãi suất 0% trong 35 năm, song đã rút đề xuất vào cuối năm 2025 để tập trung cho các dự án hạ tầng khác. Ngoài Vingroup, một số doanh nghiệp trong nước như Thaco và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng bày tỏ sự quan tâm tới dự án này.