Địa phương được trao thêm thẩm quyền trong quản lý và khai thác hạ tầng đường sắt

Theo Bộ Xây dựng, Thông tư 24/2026/TT-BXD ngày 20/5/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm phân cấp, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đăng kiểm, đường bộ, đường sắt, quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Trong lĩnh vực đường sắt, thông tư sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư số 33/2025/TT-BXD về quản lý, khai thác vận tải đường sắt, theo hướng chuyển giao mạnh hơn thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh.

Phân cấp đăng ký phương tiện và cấp phép lái tàu

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp, cấp lại và thông báo hết hiệu lực Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện giao thông đường sắt trên các tuyến đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương và đường sắt chuyên dùng.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh cũng được quyền cấp, cấp lại và thu hồi giấy phép lái tàu đối với các loại hình đường sắt nêu trên. Việc phân cấp này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và các đơn vị khai thác vận tải đường sắt.

Tăng trách nhiệm của địa phương trong quản lý đường ngang

Thông tư 24/2026 cũng sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư số 34/2025/TT-BXD về quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt, trong đó làm rõ trách nhiệm quản lý đối với hệ thống đường ngang.

Đối với các đường ngang công cộng trên đường sắt quốc gia được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách trung ương, sau khi hoàn thành, chủ đầu tư sẽ bàn giao công trình cho Bộ Xây dựng quản lý, bảo trì và tổ chức phòng vệ.

Trong khi đó, các đường ngang công cộng trên đường sắt địa phương được đầu tư bằng ngân sách địa phương sẽ được bàn giao cho UBND cấp tỉnh quản lý, bảo trì và tổ chức phòng vệ theo địa bàn quản lý.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp mới, gia hạn, thu hồi giấy phép xây dựng đường ngang cũng như quyết định bãi bỏ đường ngang đối với các tuyến đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương và đường sắt chuyên dùng theo quy định.

Rút ngắn thời gian đưa công trình vào khai thác

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc đơn giản hóa quy trình đưa công trình đường ngang vào khai thác. Theo đó, doanh nghiệp quản lý tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia được quyết định đưa đường ngang vào sử dụng trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi công trình được nghiệm thu hoàn thành xây dựng, nâng cấp hoặc cải tạo.

Quy định này được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh tiến độ khai thác các công trình giao thông đường sắt, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và đáp ứng nhu cầu vận tải.

Có lộ trình chuyển tiếp tối đa 24 tháng

Để bảo đảm quá trình phân cấp diễn ra thuận lợi, Thông tư 24/2026 quy định trường hợp UBND cấp tỉnh chưa đủ điều kiện thực hiện các nhiệm vụ được giao, Cục Đường sắt Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện các thẩm quyền liên quan đến đăng ký phương tiện, cấp giấy phép lái tàu và quản lý đường ngang trong thời gian tối đa 24 tháng kể từ ngày Luật Đường sắt năm 2025 có hiệu lực, trên cơ sở đề nghị của địa phương.

Thông tư số 24/2026/TT-BXD có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.