Đẩy mạnh vận tải thủy nội địa, hướng tới phát triển logistics xanh
Hải Phòng có vị trí cửa ngõ hàng hải miền Bắc, hệ thống sông ngòi dày đặc và vai trò trung tâm logistics của vùng đồng bằng sông Hồng. Đây là những điều kiện thuận lợi để thành phố phát triển vận tải thủy nội địa, qua đó thúc đẩy logistics xanh, giảm áp lực cho giao thông đường bộ và hướng tới phát triển bền vững.
Trong bối cảnh chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức cao, hạ tầng đường bộ quá tải và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cấp thiết, vận tải thủy nội địa đang được nhìn nhận như một dư địa quan trọng cần được khai thác hiệu quả. Là thành phố cảng lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng giữ vai trò then chốt trong chuỗi logistics quốc gia, vừa là điểm tiếp nhận hàng hóa xuất nhập khẩu, vừa là đầu mối kết nối giữa đường biển, đường bộ và đường thủy nội địa. Thành phố hiện có mạng lưới đường thủy nội địa dài gần 2.700 km, chiếm khoảng 40% tổng chiều dài đường thủy nội địa cả nước, tạo lợi thế lớn cho vận tải hàng hóa bằng đường sông.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ trọng vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy nội địa vẫn còn khiêm tốn. Phần lớn hàng hóa ra vào cảng Hải Phòng vẫn phụ thuộc vào đường bộ, khiến chi phí logistics cao và hệ thống kết nối chưa đồng bộ. Vận tải container bằng đường sông mới chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi hạ tầng trung chuyển, kho bãi và kết nối giữa cảng thủy nội địa với khu công nghiệp, trung tâm logistics còn hạn chế.
Nhận thức rõ vai trò của vận tải thủy nội địa, Hải Phòng đã có những bước đi cụ thể nhằm khuyến khích doanh nghiệp chuyển dịch hàng hóa từ đường bộ sang đường thủy. Đáng chú ý là chính sách giảm mạnh phí sử dụng hạ tầng cảng biển đối với hàng hóa vận chuyển bằng đường thủy nội địa, qua đó giúp doanh nghiệp giảm chi phí và tạo động lực phát triển vận tải xanh. Thực tế cho thấy, lượng hàng hóa và container vận chuyển bằng đường thủy liên quan đến Hải Phòng đang tăng dần, góp phần giảm ùn tắc, tai nạn giao thông và phát thải khí nhà kính trên các tuyến đường bộ ra vào cảng.
So với vận tải đường bộ, vận tải thủy nội địa có mức tiêu hao nhiên liệu và phát thải thấp hơn đáng kể trên mỗi đơn vị hàng hóa, phù hợp với xu hướng logistics xanh và các cam kết giảm phát thải của Việt Nam. Việc phát triển vận tải thủy nội địa không chỉ giúp Hải Phòng nâng cao sức cạnh tranh của hệ thống cảng biển, mà còn tạo lợi thế thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là những doanh nghiệp coi trọng tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị.
Dù vậy, vận tải thủy nội địa Hải Phòng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hạ tầng luồng tuyến tại một số đoạn sông chưa được nạo vét đồng bộ, độ sâu hạn chế, tĩnh không cầu thấp gây khó khăn cho tàu, sà lan container. Hệ thống cảng thủy nội địa và bến container đường sông còn thiếu về số lượng và quy mô, trong khi đội tàu vận tải thủy phần lớn có quy mô nhỏ, công nghệ chưa cao.
Để “đánh thức” tiềm năng vận tải thủy nội địa, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là đầu tư nâng cấp luồng tuyến, phát triển mạng lưới cảng thủy nội địa gắn với khu công nghiệp và trung tâm logistics, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đội tàu hiện đại, tiết kiệm nhiên liệu và ứng dụng công nghệ sạch. Chuyển đổi số trong quản lý vận tải và logistics cũng được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả khai thác.
Với lợi thế vượt trội về vị trí địa lý, hạ tầng cảng biển và mạng lưới sông ngòi, Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển vận tải thủy nội địa theo hướng xanh và bền vững. Khi các “nút thắt” về hạ tầng và kết nối được tháo gỡ, vận tải thủy nội địa sẽ trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa Hải Phòng trở thành trung tâm logistics xanh, hiện đại của miền Bắc và cả nước.
