Xe đạp đô thị – Xu hướng giao thông bền vững

“Sống xanh” với xe đạp

Trong bối cảnh Hà Nội hạn chế các phương tiện cá nhân sử dụng động cơ đốt trong, việc chuyển sang sử dụng các phương tiện vận tải công cộng và xe đạp để di chuyển trong thành phố đang trở thành một xu hướng mới, được nhiều người dân ủng hộ.

Là một trong những thành phố có phong trào đạp xe thể thao mạnh nhất cả nước, Hà Nội ngày càng xuất hiện nhiều câu lạc bộ xe đạp với lượng người tham gia ngày càng lớn. Các cung đường được nhiều người ưa chuộng như Hồ Gươm, Hồ Tây thường tấp nập người đạp xe đi dạo vào buổi sáng và buổi tối. Điều này cho thấy việc đạp xe đang dần tạo thành thói quen và là môn thể thao giúp người dân rèn luyện sức khoẻ cũng như có cơ hội để kết nối giao lưu giữa những người cùng sở thích đạp xe.

Qua tìm hiểu, những câu lạc bộ xe đạp này thu hút hàng nghìn thành viên, từ học sinh, nhân viên văn phòng đến những người trung niên. Đáng nói, khi Hà Nội đang tuyên truyền và khuyến khích người dân chuyển đổi phương tiện xanh thì một số người dân trong các câu lạc bộ xe đạp cũng đã dần chuyển từ đạp xe thể dục sang sử dụng xe đạp thành phương tiện đi làm hàng ngày.

Chị Bùi Thu Hằng, tổ 10 phường Hoàng Mai (Hà Nội) cho biết, vào các buổi tối và ngày cuối tuần, chị thường đạp xe để tập thể dục rèn luyện sức khoẻ. Sau một thời gian tham gia hoạt động đạp xe cùng những người bạn ở gần nhà, chị nhận thấy việc đạp xe hàng ngày thực sự rất thoải mái và thích thú. Do khoảng cách từ nhà đến chỗ làm không xa và công việc văn phòng ít phải đi lại nên chị dần chuyển sang đi làm bằng xe đạp.

Theo chị Hằng, xu hướng tại các thành phố lớn trên thế giới đều hướng tới sử dụng phương tiện xanh nên chị không sử dụng xe cơ giới cá nhân trong việc di chuyển nữa, thay vào đó chị thường đi xe buýt, đường sắt đô thị để đi đến các điểm cố định. Đồng thời cũng thường xuyên sử dụng xe đạp làm phương tiện đi lại.

“Việc sử dụng phương tiện công cộng và xe đạp sẽ giúp cho môi trường của chúng ta bớt ô nhiễm hơn, nó phù hợp với xu hướng phát triển giao thông xanh, góp phần xây dựng đô thị trở nên bền vững hơn”, chị Thu Hằng chia sẻ thêm.

Chung tay vì Hà Nội trong lành hơn

Thực tế, việc sử dụng xe đạp trong cuộc sống hàng ngày vẫn còn hạn chế. Bởi phần lớn nhu cầu người đạp xe ở Hà Nội chỉ vì mục đích thể dục, rèn luyện sức khoẻ là chính. Do đó, để xe đạp trở thành phương tiện đi lại hàng ngày thì cần sự chung tay rất lớn từ phía chính quyền địa phương cũng như sự đồng bộ về hạ tầng giao thông.

Hầu hết những người sử dụng xe đạp làm phương tiện đi làm chủ yếu có khoảng cách từ nhà đến cơ quan gần, đặc thù công việc ít phải đi lại nên họ kết hợp vận động và tiết kiệm chi phí. Đối với những người có khoảng cách từ nhà đến cơ quan xa, việc sử dụng xe đạp gần như ít xảy ra. Bên cạnh đó, phương tiện công cộng lại chưa thực sự thuận lợi. Điều này ảnh hưởng nhiều đến tâm lý lựa chọn và sử dụng phương tiện của người dân.

Về vấn đề này, TS Nguyễn Xuân Thủy - chuyên gia giao thông cho rằng, đường sá và kết cấu hạ tầng Việt Nam chưa tạo thuận lợi cho người đi xe đạp, đặc biệt khi xe đạp phải lưu thông chung với xe máy và ô tô. Khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nóng bức và mùa đông lạnh giá, cũng là rào cản lớn khiến nhiều người ngại di chuyển bằng xe đạp. Những vấn đề này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ chính quyền và thay đổi nhận thức của người dân.

Đồng quan điểm, ông Đỗ Bá Quân, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần vận tải số Trí Nam (Công ty con của Tập đoàn Trí Nam), cho biết: “Xe đạp cơ không thu hút nhiều khách hàng như xe đạp trợ lực điện bởi nhiệt độ ở Việt Nam cao và thường hay mưa nên việc người dân sử dụng xe đạp đi thong dong ít hơn các nước khác. Do đó, Công ty đang nghiên cứu bổ sung và thay thế các xe hiện tại bằng xe đạp trợ lực điện mới tại các trạm để xe, nhằm đáp ứng nhu cầu và phù hợp với thời tiết tại Việt Nam”.

Theo ông Quân, để xe đạp, xe đạp trợ lực điện trở thành phương tiện kết nối giữa các loại hình vận tải công cộng khác thì cần phải có sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Doanh nghiệp cần có nguồn vốn lớn và chiến lược dài hạn để thâm nhập thị trường, đáp ứng nhu cầu, dần dần thay đổi nhận thức và thói quen của người dân. Về phía Nhà nước, cần động viên và có nhiều chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực vận tải công cộng, đặc biệt là vận tải phi cơ giới, vận tải xanh.

“Giống như xe buýt, tàu điện trên cao, …. Nhà nước cần có chính sách cụ thể, như xem xét trợ giá vé, hỗ trợ mức phí vỉa hè, hỗ trợ nhập khẩu phương tiện, linh kiện phục vụ phương tiện, hỗ trợ vốn vay ưu đãi đối với các doanh nghiệp tham gia kinh doanh dịch vụ công cộng”, ông Quân chia sẻ thêm.

Thực tế, xu hướng đạp xe đi làm tại Hà Nội mang lại nhiều lợi ích như cải thiện sức khỏe, tiết kiệm chi phí, giảm ô nhiễm môi trường và góp phần xây dựng đô thị bền vững. Tuy nhiên, để biến xu hướng này thành thói quen phổ biến, Hà Nội cần đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông, xây dựng làn đường riêng cho xe đạp, mở rộng hệ thống xe đạp công cộng và tích hợp tốt hơn với phương tiện công cộng.

Bên cạnh đó, tuyên truyền người dân để họ dần thay đổi nhận thức, vượt qua những bất tiện ban đầu để đón nhận lối sống xanh. Xe đạp không chỉ là một lựa chọn cá nhân mà còn là hành động chung tay vì một Hà Nội trong lành hơn.

Nguyễn Tuấn

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông