TP.HCM: Mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị

Nghiên cứu tăng tàu, cải thiện kết nối chặng cuối

Theo thông tin được công bố tại chương trình “Dân hỏi chính quyền trả lời” ngày 11/10/2026, tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã thực hiện hơn 147.915 lượt tàu, phục vụ trên 40 triệu lượt hành khách kể từ khi khai thác thương mại ngày 22/12/2024.

Riêng 9 tháng đầu năm 2026, tuyến vận chuyển hơn 18 triệu lượt khách, tăng khoảng 17,5% so với cùng kỳ năm trước. Lượng hành khách bình quân có thời điểm vượt 70.000 lượt mỗi ngày, khiến một số nhà ga đông đúc vào giờ cao điểm.

Theo bà Văn Thị Hữu Tâm, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1), nhu cầu sử dụng metro ngày càng tăng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực vận chuyển và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận nhà ga.

Hiện tuyến metro số 1 có 14 nhà ga, kết nối với 68 tuyến xe buýt và 11 bãi đậu xe máy. Hành khách còn có thể lựa chọn taxi, xe công nghệ, xe đạp công cộng, xe máy điện công cộng và buýt đường sông tại khu vực ga Ba Son.

Tuy nhiên, khả năng kết nối vẫn là một trong những điểm cần cải thiện, nhất là tại các khu vực đông dân cư như Tân Cảng và phía Đông thành phố. Nếu mất nhiều thời gian để di chuyển từ nhà đến ga hoặc từ ga đến điểm đến cuối cùng, lợi thế của metro sẽ giảm đáng kể.

Để đáp ứng nhu cầu đi lại, các đơn vị liên quan dự kiến nghiên cứu tăng số đoàn tàu, điều chỉnh tần suất hoạt động và rút ngắn thời gian chờ vào giờ cao điểm. Song song đó, thành phố sẽ phát triển các phương tiện trung chuyển như xe buýt gom, xe đạp công cộng và xe máy điện công cộng. Phương án miễn hoặc giảm chi phí sử dụng một số phương tiện kết nối đối với hành khách đi metro cũng đang được nghiên cứu. Mục tiêu là giúp người dân thuận tiện trong toàn bộ hành trình, từ nơi xuất phát đến điểm đến, thay vì chỉ rút ngắn thời gian di chuyển trên tàu.

Thực tế, nhiều hành khách đã kết hợp metro với các phương tiện khác để đi làm. Một số người đi xe buýt gom từ khu dân cư đến ga Bình Thái rồi chuyển sang metro vào trung tâm; những người khác sử dụng xe đạp công cộng sau khi xuống ga Bến Thành để hoàn thành chặng đường cuối. Những hình thức di chuyển này cho thấy hiệu quả của metro phụ thuộc đáng kể vào khả năng kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông công cộng.

Thúc đẩy mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng

Cùng với việc nâng cao hiệu quả tuyến số 1, TP.HCM đang thúc đẩy nhiều dự án đường sắt đô thị nhằm mở rộng kết nối giữa trung tâm, các khu vực phát triển mới và những đầu mối giao thông lớn.

Theo kế hoạch được công bố, thành phố dự kiến khởi công ba tuyến metro mới vào cuối năm 2026, với tổng chiều dài gần 90 km và tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 254.000 tỷ đồng.

Cụ thể, tuyến Thủ Dầu Một – Trung tâm TP.HCM dài hơn 33 km, vốn đầu tư dự kiến khoảng 113.000 tỷ đồng, gồm 24 nhà ga nổi và ngầm. Tuyến được định hướng kết nối khu vực Bình Dương trước đây với trung tâm thành phố.

Tuyến metro số 6 giai đoạn 1, đoạn Tân Sơn Nhất – Phú Hữu, dài khoảng 23 km, có tổng vốn sơ bộ hơn 86.000 tỷ đồng. Dự án được kỳ vọng tạo hành lang vận tải khối lượng lớn giữa sân bay Tân Sơn Nhất và tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành.

Trong khi đó, tuyến Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên dài gần 31 km, vốn đầu tư dự kiến khoảng 55.000 tỷ đồng, sẽ kết nối các khu đô thị, khu công nghiệp với ga Bến xe Suối Tiên, qua đó liên thông với metro số 1. Các mốc khởi công trên là kế hoạch dự kiến, còn phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị và thủ tục đầu tư của từng dự án.

Ngoài các tuyến dự kiến khởi công mới, TP.HCM đang đẩy nhanh nhiều dự án khác. Tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương đã khởi công tháng 12/2025; đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm khởi công ngày 29/4/2026. Tuyến Bến Thành – Cần Giờ được lên kế hoạch thi công đồng loạt từ ngày 30/10/2026. Các dự án Thủ Thiêm – Long Thành và đoạn Tham Lương – An Hạ – Khu đô thị Tây Bắc cũng đang được chuẩn bị, hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM, metro số 1 đã góp phần cải thiện khả năng vận chuyển hành khách giữa khu vực trung tâm và phía Đông thành phố, tạo cơ sở để tiếp tục phát triển mạng lưới đường sắt đô thị trong dài hạn.

Theo định hướng quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM có thể đạt khoảng 255 km vào cuối năm 2030 nếu các dự án được triển khai theo kế hoạch. Tầm nhìn đến năm 2050 là khoảng 1.540 km, gồm 1.100 km metro và 440 km đường sắt nhẹ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố định hướng kết hợp phát triển đường sắt đô thị với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng thời huy động nhiều nguồn lực đầu tư và hoàn thiện phương thức quản lý, vận hành.

Từ kết quả hơn 40 triệu lượt khách của metro số 1 đến kế hoạch mở rộng mạng lưới, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng thêm đường ray mà còn phải bảo đảm kết nối thuận tiện, giảm thời gian chờ và liên thông hiệu quả giữa các phương tiện. Đây là những yếu tố then chốt để giao thông công cộng trở thành lựa chọn thường xuyên của người dân TP.HCM./.