TP. Hồ Chí Minh: Đề xuất dùng đất bến xe Miền Đông đổi hạ tầng giảm kẹt xe Hàng Xanh – Bình Triệu
Khu vực Hàng Xanh – Bình Triệu từ lâu được xem là một trong những “điểm nóng” ùn tắc giao thông của TP HCM. Với vai trò cửa ngõ phía Đông kết nối trung tâm thành phố với các tỉnh Đông Nam Bộ, nơi đây thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, đặc biệt trên các trục Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh, Nguyễn Xí và quốc lộ 13.
Trước thực trạng đó, Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP HCM (CII), đại diện liên danh nhà đầu tư, vừa đề xuất một dự án hạ tầng quy mô lớn nhằm cải thiện giao thông khu vực, đồng thời đề xuất thanh toán cho nhà đầu tư bằng quỹ đất bến xe Miền Đông cũ.
Cải tạo, mở rộng và nâng cấp các trục giao thông huyết mạch
Theo đề xuất gửi UBND TP HCM, dự án được nghiên cứu theo hình thức BT (xây dựng – chuyển giao), với tổng mức đầu tư ước tính hơn 10.200 tỷ đồng. Phạm vi triển khai rộng gần 27 ha, kéo dài từ ngã tư Hàng Xanh đến cầu Bình Triệu, tập trung vào việc nâng cấp đồng bộ các trục giao thông huyết mạch và xây dựng các công trình mới nhằm giảm áp lực lưu thông.
Điểm nhấn của dự án là cải tạo, mở rộng các tuyến Đinh Bộ Lĩnh – Xô Viết Nghệ Tĩnh và đoạn quốc lộ 13, kết hợp xây dựng tuyến đường trên cao để tách dòng xe lưu thông nhanh khỏi luồng giao thông hỗn hợp bên dưới. Giải pháp này được kỳ vọng giảm xung đột giao thông, nâng cao năng lực thông hành và rút ngắn thời gian di chuyển tại khu vực vốn thường xuyên ùn ứ.
Đặc biệt, tại nút giao Hàng Xanh – một trong những giao lộ phức tạp nhất thành phố – nhà đầu tư đề xuất xây dựng giao lộ khác mức nhiều tầng, tương tự mô hình các nút giao hiện đại ở các đô thị lớn. Công trình này được xem là giải pháp trọng tâm để xử lý tình trạng kẹt xe kéo dài nhiều năm tại cửa ngõ phía Đông.
Bên cạnh đó, dự án còn bao gồm đề xuất xây dựng cầu Bình Triệu 3 vượt sông Sài Gòn, đồng bộ với kế hoạch mở rộng quốc lộ 13. Nếu được triển khai, cây cầu mới không chỉ chia sẻ lưu lượng với các cầu hiện hữu mà còn góp phần hoàn thiện mạng lưới kết nối giữa TP HCM với Bình Dương và các địa phương lân cận.
Không dừng ở hạ tầng giao thông, dự án còn tích hợp khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng cùng các công trình công cộng, thương mại và dịch vụ. Cách tiếp cận này cho thấy dự án hướng đến phát triển đô thị đồng bộ, thay vì chỉ giải quyết bài toán giao thông đơn lẻ.
Bài toán chống ùn tắc kéo dài
Về cơ chế tài chính, CII đề xuất doanh nghiệp sẽ thu xếp phần lớn vốn đầu tư, trong khi ngân sách nhà nước tham gia chi trả chi phí giải phóng mặt bằng. Đổi lại, nhà đầu tư mong muốn được thanh toán bằng quỹ đất bến xe Miền Đông cũ tại quận Bình Thạnh, rộng khoảng 6,7 ha. Theo phương án sơ bộ, một phần quỹ đất sẽ được dành cho tái định cư và công trình công cộng, phần còn lại phục vụ khai thác thương mại để hoàn vốn cho dự án.
Đề xuất này thu hút sự chú ý bởi bến xe Miền Đông cũ hiện vẫn khai thác một số tuyến ngắn, đồng thời được đánh giá là quỹ đất có giá trị lớn trong khu vực trung tâm. Việc chuyển đổi công năng khu đất này, nếu thực hiện hợp lý, có thể vừa hỗ trợ tái cấu trúc đô thị vừa tạo nguồn lực cho đầu tư hạ tầng.
Tuy nhiên, sau khi tiếp nhận đề xuất, Sở Tài chính TP HCM cho biết một số nội dung dự án đang chồng lấn với các quy hoạch, dự án khác đang nghiên cứu. Vì vậy, cơ quan này kiến nghị tạm dừng để rà soát, bảo đảm tính đồng bộ trước khi triển khai, tránh trùng lặp đầu tư hoặc xung đột quy hoạch.
Dù chưa được thông qua, đề xuất của CII cho thấy xu hướng huy động nguồn lực tư nhân cho các dự án hạ tầng lớn đang tiếp tục được đặt ra trong bối cảnh ngân sách công còn hạn chế. Mô hình “đổi đất lấy hạ tầng” từng gây nhiều tranh luận, song nếu được kiểm soát minh bạch, định giá đúng quỹ đất và lựa chọn dự án thực sự cấp thiết, đây vẫn có thể là công cụ hữu ích để thúc đẩy phát triển hạ tầng đô thị.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu CII đưa ra ý tưởng phát triển quy mô lớn tại khu vực này. Trước đó, doanh nghiệp từng đề xuất phát triển khu đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) với tổng vốn khoảng 18,5 tỷ USD, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và hạ tầng giao thông khu Đông thành phố.
Trong bối cảnh áp lực giao thông tại Hàng Xanh – Bình Triệu ngày càng lớn, các đề xuất cải tạo mang tính tổng thể như trên được xem là tín hiệu đáng chú ý. Dù còn cần nhiều bước thẩm định, rà soát, dự án đang mở ra thêm một hướng tiếp cận cho bài toán chống ùn tắc kéo dài ở một trong những nút giao quan trọng nhất TP HCM./.
