Thạch Thất (Hà Nội): Hàng loạt dự án giao thông thi công khi chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng đất?

Tại khoản 1, điều 6, Luật Đất đai năm 2013 quy định rất rõ về nguyên tắc sử dụng đất phải “Đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đúng mục đích sử dụng đất”. Như vậy, các công trình giao thông muốn xây dựng trên đất nông nghiệp buộc phải chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất giao thông.

Dự án xây dựng đường từ E khu công nghệ cao Hoà Lạc đi Đại Lộ Thăng Long đã xây dựng và san lấp khi chưa có quyết định chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Cụ thể, sau khi có quy hoạch sử dụng đất, các địa phương sẽ có những chủ trương đầu tư phù hợp với quy hoạch, để dự án đường giao thông được thực thi các địa phương cần đưa dự án vào kế hoạch sử dụng đất hàng năm, đồng thời lên kế hoạch thu hồi, giải phóng mặt bằng, sau đó trình các cấp có thẩm quyền cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất, các cấp thẩm quyền sau khi nhận được tờ trình sẽ ra quyết định đồng ý cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất và bàn giao đất để thực hiện dự án.

Dự án cải tạo, nâng cấp đường ĐH14 - UBND xã Hạ Bằng đi thôn 3 xã Hạ Bằng làm từ tháng 8/2023

Quy trình là vậy, nhưng ở tại huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội dường như lại có dấu hiệu không tuân thủ theo quy trình này, thay vào đó, nhiều công trình giao thông đã được khởi công xây dựng, thậm chí đã hoàn thành đưa vào sử dụng, nhưng vẫn còn “nằm” trong kế hoạch sử dụng đất để làm tờ trình xin chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Ngày 17/11/2022, ông Nguyễn Xuân Sinh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất đã ký văn bản 1219/QĐ - UBND lựa chọn Công ty Cổ phần xây dựng giao thông Long Thành làm nhà thầu thi công dự án “Xây dựng đường từ đường E khu công nghệ cao Hoà Lạc đi Đại Lộ Thăng Long” có giá trị 185.397.635.000 đồng.

Theo tìm hiểu của phóng viên, Dự án này đã được chủ đầu tư và nhà thầu thi công khởi công xây dựng từ khoảng giữa năm 2023. Hiện nay, một số đoạn đã được nhà thầu làm thay đổi hiện trạng đất trồng lúa, nhiều diện tích đất lúa đã bị san lấp và thực hiện xong phần dải pây.

Mặc dù được khởi công và xây dựng từ khoảng giữa năm 2023, nhưng đến ngày 22/01/2024, dự án này vẫn nằm trong danh mục các công trình trong Kế hoạch sử dụng đất của huyện Thạch Thất năm 2024 (theo quyết định số 424/ QĐ - UBND của thành phố Hà Nội ban hành). Điều này càng có lý chứng minh tại thời điểm mà chủ đầu tư và nhà thầu thi công dự án thì hiện trạng mặt bằng dự án vẫn là đất trồng lúa chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Tương tự, ngày 16/06/2023, ông Nguyễn Xuân Sinh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất đã kí văn bản 362/QĐ - UBND lựa chọn Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Đức Thắng làm nhà thầu thi công dự án “Cải tạo, nâng cấp đường từ ĐH24 -UBND xã Hạ Bằng đi thôn 3 xã Hạ Bằng” có giá trị 11.845.762.000 đồng. Để thực hiện dự án này, UBND huyện Thạch Thất sẽ phải thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất 1,03 ha đất khác sang đất giao thông.

Theo tìm hiểu của phóng viên, dự án này được chủ đầu tư và nhà thầu khởi công xây dựng từ ngày 26/06/2023, đến nay phần lớn dự án đã được nhà thầu thực hiện hoàn thiện.

Trước đó, ngày 12/11/2021, ông Nguyễn Xuân Sinh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất đã ký văn bản 647/QĐ - UBND lựa chọn Công ty TNHH Phú Đức làm nhà thầu thi công dự án “Đường H14: Đoạn Cần Kiệm đi Hạ Bằng (Công nghệ cao Hòa Lạc)” có giá trị 48.876.076.000 đồng. Để thực hiện dự án này, UBND huyện Thạch Thất sẽ phải thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất 4,99 ha đất khác sang đất giao thông.

Đường H14: đoạn Cần Kiệm đi Hạ Bằng đã được đưa vào sử dụng

Theo ghi nhận của phóng viên, dự án này đã được khởi công xây dựng từ ngày 16/11/2021, đến nay dự án phần lớn đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Mặc dù cả hai dự án này đã được thi công từ năm 2021 và 2023, nhưng đến ngày 22/01/2024, hai dự án này vẫn nằm trong “danh mục công trình dự án trong kế hoạch sử dụng đất năm 2024 của huyện Thạch Thất” được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt tại Quyết định số 424/QĐ-UBND để thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất thực hiện dự án.

Trường mầm non xã Hữu Bằng theo phản ánh đã được xây dựng từ năm 2022, trước khi có quyết định chuyển đổi mục đích sử dựng đất và bàn giao đất.

Theo khảo sát của phóng viên, không chỉ có các công trình nêu trên, mà còn nhiều công trình ngày 22/01/2024, vẫn còn “nằm” trong quyết định phê duyệt kế hoạch sử dụng đất của UBND thành phố Hà Nội, do ông Nguyễn Trọng Đông, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội kí, nhưng đã được khởi công xây dựng trước đó.

Trao đổi với Luật sư, từ các thông tin PV nêu trên, căn cứ theo các quy định của pháp luật, Luật sư Bùi Thị Kim Liên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết: Căn cứ Luật Đất đai năm 2013, theo khoản 1 Điều 6 quy định nguyên tắc sử dụng đất (nay là Điều 5 Luật đất đai năm 2024) phải: “Đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đúng mục đích sử dụng đất”. Và Khoản 3 Điều 12 Luật Đất đai năm 2013 (nay là Điều 11 Luật đất đai năm 2024)  quy định những hành vi bị nghiêm cấm: “Không sử dụng đất, sử dụng đất không đúng mục đích”. Điểm d và điểm e Khoản 2 Điều 10 (Điểm e Khoản 3 Điều 9 Luật Đất đai năm 2024) quy định đất xây dựng đường giao thông thuộc nhóm đất phi nông nghiệp.

Chiếu theo những quy định trên, Nếu Ban quản lý dự án triển khai thi công công trình đường giao thông trên phần đất nông nghiệp là không tuân thủ đúng mục đích sử dụng đất. Ngoài ra, Ban quản lý muốn xây dựng các công trình này trên đất nông nghiệp phải có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền theo quy định điểm d Khoản 1 Điều 57 Luật Đất đai 2013 (Khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai năm 2024) quy định các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Vậy nên, chủ đầu tư là Ban quản lý dự án triển khai thi công công trình giao trên phần đất nông nghiệp khi chưa tiến hành thủ tục chuyển đổi mục đích từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp để xây dựng đường giao thông như vậy đang có dấu hiệu sai phạm. Do đó, các cơ quan chức năng thành phố Hà Nội cần thanh tra, kiểm tra và xử lý sai phạm (nếu có).

Để thông tin khách quan đa chiều, ngày 13/9, phóng viên đã đến UBND huyện Thạch Thất để đặt lịch tìm hiểu thông tin. Văn phòng UBND huyện Thạch Thất thông tin tới phóng viên về nội dung này lãnh đạo huyện đã giao cho Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện. Sau nhiều lần liên hệ tới ông Nguyễn Xuân Sinh, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất không được, phóng viên tiếp tục liên hệ tới bà Liêu Thị Nguyệt Anh, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất, bà Anh cho biết: Chưa nhận được thông tin từ UBND huyện giao sang.  Mặc dù đã được lãnh đạo huyện Thạch Thất giao cung cấp thông tin cho báo chí, nhưng không hiểu vì lí do gì lãnh đạo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Thất luôn có dấu hiệu “né tránh” cung cấp thông tin cho báo chí.

Tòa soạn Môi trường giao thông sẽ tiếp tục thông tin!

(Theo Tạp chí Môi trường Giao thông số T10/2024)