Tây Ninh: Cửa khẩu Mộc Bài cần cú hích hạ tầng để bứt phá, thúc đẩy kinh tế, logistics và thương mại
Nằm trên tuyến đường Xuyên Á, Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) từ lâu được xem là cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam với Campuchia và các nước ASEAN. Với vị trí chiến lược đặc biệt, Mộc Bài không chỉ đóng vai trò thúc đẩy kinh tế biên mậu, logistics và thương mại quốc tế mà còn có ý nghĩa quan trọng trong công tác đối ngoại, quốc phòng và an ninh.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh, mỗi ngày có từ 5.000 đến 6.000 lượt hành khách thuộc hơn 100 quốc tịch qua lại cửa khẩu. Bên cạnh đó là khoảng 200 lượt xe khách, hơn 800 lượt xe chở hàng và khoảng 300 lượt xe rỗng lưu thông, nâng tổng số phương tiện qua lại lên hơn 1.300 lượt mỗi ngày. Trong khi đó, công suất thiết kế ban đầu của khu vực kiểm soát chỉ khoảng 200 lượt phương tiện/ngày. Sự chênh lệch lớn này đang tạo áp lực rất lớn lên hệ thống hạ tầng và các lực lượng chức năng tại cửa khẩu.
Đáng chú ý, hơn 80% lượng phương tiện là xe quá cảnh phải thực hiện kiểm tra hải quan trước khi thông quan. Điều này khiến tình trạng ùn ứ cục bộ, quá tải tại một số thời điểm trở thành vấn đề thường xuyên, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động logistics và giao thương quốc tế. Theo lãnh đạo địa phương, một trong những bất cập lớn nhất hiện nay là việc luồng hành khách, luồng hàng hóa và các khu chức năng đều tập trung trong không gian hạn chế, gây khó khăn cho công tác quản lý cũng như định hướng phát triển lâu dài.
Không chỉ đối mặt với áp lực giao thông, khu vực biên giới Bến Cầu còn chịu tác động từ những diễn biến an ninh khu vực và các loại tội phạm xuyên biên giới ngày càng phức tạp. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng phải gắn chặt với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh. Trong bối cảnh lượng hàng hóa và container được dự báo tiếp tục tăng mạnh, việc chỉ dựa vào vận tải đường bộ sẽ khó đáp ứng nhu cầu trong tương lai. Vì vậy, nghiên cứu phát triển tuyến đường sắt kết nối cửa khẩu được xem là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao năng lực vận tải và mở rộng không gian phát triển logistics hiện đại.
Mặc dù nguồn thu từ hoạt động cửa khẩu mỗi năm đạt hàng trăm tỷ đồng, diện mạo hạ tầng tại Mộc Bài vẫn chưa tương xứng với vai trò của một cửa khẩu trọng điểm quốc gia. Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần đẩy nhanh tiến độ các dự án nâng cấp khu vực cửa khẩu, đồng thời nghiên cứu các giải pháp kết nối dài hạn. Ngoài tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đang được triển khai, việc bổ sung các phương án kết nối đường sắt sẽ giúp giảm áp lực cho hệ thống giao thông đường bộ, tạo nền tảng phát triển kinh tế biên mậu, công nghiệp và dịch vụ hiện đại trên tuyến biên giới Tây Nam.
Theo Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh, địa phương đang rà soát nhiều dự án giao thông trọng điểm như các tuyến đường 786, 786B và các công trình mang tính động lực nhằm tăng cường khả năng kết nối với khu vực cửa khẩu. Dù nguồn lực đầu tư còn hạn chế, tỉnh vẫn ưu tiên các dự án có sức lan tỏa lớn, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Trong giai đoạn mới, khi tỉnh Tây Ninh sau hợp nhất đang định hình chiến lược phát triển dài hạn, câu chuyện nâng tầm Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài được đặt ra với tư duy mới. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, một trong những nguyên nhân khiến Mộc Bài chưa phát huy hết tiềm năng là định hướng phát triển trước đây chưa hoàn toàn phù hợp với quy luật thị trường. Thay vì ưu tiên đô thị hóa, địa phương xác định công nghiệp phải là lĩnh vực đi trước. Chỉ khi hình thành các khu công nghiệp quy mô lớn, thu hút đầu tư và lao động, mới tạo động lực cho sự phát triển của đô thị, thương mại và dịch vụ.
Hiện nay, nhiều nhà đầu tư chiến lược đã đăng ký nghiên cứu phát triển quỹ đất gần 2.000 ha tại khu vực Mộc Bài, với trọng tâm là phát triển công nghiệp trước khi mở rộng đô thị. Song song đó, tỉnh cũng nghiên cứu nâng cấp hệ thống bến bãi logistics, mở rộng trạm liên hợp kiểm soát cửa khẩu, cải tạo hệ thống thoát nước và tổ chức lại luồng vận tải theo hướng khoa học, hiện đại hơn. Đặc biệt, tuyến đường kết nối từ cao tốc TP.HCM - Mộc Bài vào khu vực cửa khẩu được quy hoạch với quy mô 10 làn xe nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải trong tương lai.
Bên cạnh hạ tầng, cơ chế chính sách đặc thù cũng được xem là yếu tố then chốt để thu hút các nhà đầu tư lớn. Khi có đủ điều kiện về hạ tầng và chính sách cạnh tranh, Mộc Bài sẽ có cơ hội hình thành các trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ quy mô lớn.
Với sự quan tâm của Trung ương thông qua dự án cao tốc TP.HCM - Mộc Bài cùng định hướng phát triển đồng bộ của tỉnh Tây Ninh, Mộc Bài đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ. Khi các dự án hạ tầng chiến lược được hoàn thiện, cửa khẩu này không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa mà còn có thể trở thành trung tâm kinh tế biên mậu hiện đại của vùng Đông Nam Bộ, mở ra không gian phát triển mới cho khu vực biên giới trong nhiều thập niên tới./.
