Hoàn thiện phương án đầu tư, nâng cao hiệu quả các tuyến cao tốc

Chiều 04/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng làm việc với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và một số bộ, ngành liên quan về rà soát, đầu tư, hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc quy mô phân kỳ.

Hiện cả nước có khoảng 2.340 km đường bộ cao tốc được đầu tư theo quy mô phân kỳ, trong đó nhiều tuyến 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế cần được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng và bảo đảm an toàn giao thông. Để thành toàn bộ các dự án đang triển khai với mục tiêu đến năm 2030 cả nước sẽ có khoảng 5.962 km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu trên 5.000 km theo kế hoạch đã đề ra.

Do nhu cầu vốn rất lớn, Bộ Xây dựng xây dựng các tiêu chí ưu tiên đầu tư: Ưu tiên các tuyến cao tốc 2 làn xe; các tuyến nằm trên hành lang kinh tế, vùng động lực tăng trưởng; các tuyến có nhu cầu vận tải tăng nhanh; kết nối trung tâm kinh tế, cảng biển, khu kinh tế; có điều kiện triển khai thuận lợi và có khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng kiến nghị ưu tiên mở rộng các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh nhằm bảo đảm an toàn giao thông và giảm nguy cơ ùn tắc.

Đối với các dự án cao tốc 4 làn xe hạn chế đang triển khai như Dầu Giây - Tân Phú, Bảo Lộc - Liên Khương và Mỹ An - Cao Lãnh… Bộ Xây dựng đề xuất nghiên cứu điều chỉnh mở rộng ngay để tận dụng thiết bị, nhân lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Còn đối với tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông (đoạn Hà Nội - TP.HCM là 1.222 km), Bộ Xây dựng đề xuất nghiên cứu đầu tư mở rộng theo hình thức đầu tư công, sau đó tổ chức thu phí để hoàn vốn cho ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, đối với các tuyến cao tốc còn lại, đặc biệt là các đoạn thuộc vùng động lực tăng trưởng và hành lang kinh tế quan trọng như Vành đai 4 vùng Thủ đô và Vành đai 3 TP.HCM, Bộ Xây dựng đề xuất ưu tiên huy động nguồn vốn ngoài ngân sách để triển khai đầu tư.

Tại cuộc họp, các bộ, ngành cho rằng việc đầu tư nâng cấp các tuyến cao tốc phân kỳ cần được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực và nhu cầu khai thác thực tế. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, vốn đầu tư công tiếp tục được ưu tiên cho lĩnh vực giao thông, với khoảng 60 - 65% tổng nguồn vốn trung hạn dự kiến bố trí cho các dự án giao thông trọng điểm. Ưu tiên hoàn thiện các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô 4 làn xe.

Đồng thời, đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, các bộ, ngành đề nghị Bộ Xây dựng chủ động sắp xếp trong kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được giao, đồng thời đẩy mạnh huy động nguồn lực theo phương thức đối tác công - tư (PPP) đối với các dự án có khả năng thu hút nhà đầu tư. Việc mở rộng các tuyến cao tốc cần được tính toán thời điểm phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, hai Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương từng bước đầu tư hoàn thiện các tuyến cao tốc được đầu tư theo quy mô phân kỳ, đồng thời yêu cầu việc triển khai phải bám sát khả năng cân đối nguồn lực và mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông trong nhiệm kỳ.

Các bộ, ngành cần tập trung hoàn thành các dự án đang triển khai để bảo đảm mục tiêu đưa vào khai thác trên 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030, đồng thời tiếp tục nâng cấp các tuyến cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ.

Hai Phó Thủ tướng thống nhất ưu tiên mở rộng các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh; đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, giao Bộ Xây dựng khẩn trương chuẩn bị đầu tư để khi cân đối được nguồn lực có thể triển khai ngay. Việc mở rộng sẽ được thực hiện theo lộ trình, phù hợp khả năng cân đối ngân sách và có thể phân kỳ đầu tư nếu chưa đáp ứng đủ nguồn lực.

Bộ Xây dựng tiếp tục nghiên cứu các giải pháp huy động nguồn lực ngoài ngân sách, nhất là theo phương thức PPP; tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng để thu hút các nhà đầu tư tham gia các dự án có khả năng xã hội hóa. Đối với các dự án có khả năng triển khai theo phương thức PPP, cần ưu tiên huy động nguồn lực xã hội, hạn chế tỷ lệ vốn nhà nước tham gia ở mức quá cao. Đồng thời, nghiên cứu các phương án khai thác tài sản đường cao tốc do Nhà nước đầu tư, như chuyển nhượng quyền thu phí, nhượng quyền khai thác (O&M), nhằm tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển hệ thống cao tốc.

Đồng thời, hai Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng xây dựng phương án kỹ thuật phù hợp khi mở rộng các tuyến cao tốc đang khai thác, bảo đảm không ảnh hưởng lớn đến việc lưu thông của người dân và phương tiện; tính toán thời điểm triển khai hợp lý, hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.