Đồng Nai định hướng xây dựng “thành phố sân bay” Long Thành: Bước đột phá phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Kết luận của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu định hướng phát triển khu vực xung quanh Cảng hàng không quốc tế Long Thành theo mô hình “thành phố sân bay” hiện đại. Đây được xem là một trong những định hướng chiến lược mang tính đột phá, không chỉ đối với Đồng Nai mà còn đối với toàn bộ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và nền kinh tế quốc gia trong giai đoạn mới.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, sân bay Long Thành không đơn thuần là một công trình hạ tầng giao thông mà phải được nhìn nhận như hạt nhân phát triển của một mô hình đô thị mới - “aerotropolis” (thành phố sân bay).

Trong mô hình này, sân bay đóng vai trò trung tâm kết nối và thúc đẩy các hoạt động kinh tế đa ngành như logistics, thương mại quốc tế, dịch vụ hàng không, công nghiệp công nghệ cao, du lịch và các dịch vụ đô thị hiện đại. Mục tiêu đặt ra là biến Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế có sức cạnh tranh khu vực, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng không thế giới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Đồng Nai đang triển khai hàng loạt đồ án quy hoạch quy mô lớn. Một trong những dự án quan trọng là khu đô thị mới cửa ngõ phía Tây sân bay Long Thành với diện tích hơn 6.300 ha, được định hướng phát triển theo mô hình đô thị sân bay tích hợp giao thông công cộng (TOD).

Khu vực này sẽ kết hợp hài hòa giữa chức năng đô thị, thương mại, dịch vụ, logistics và không gian sống chất lượng cao. Dự kiến đến năm 2045, khu đô thị này có thể thu hút khoảng 400.000 - 450.000 dân cư, trở thành cực tăng trưởng mới của tỉnh Đồng Nai và toàn vùng Đông Nam Bộ.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo kết luận buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai ngày 13/6

Song song với đó, Đồng Nai đang hoàn thiện quy hoạch chung đô thị Long Thành đến năm 2045 theo hướng phát triển mô hình “thành phố song sinh”, kết nối chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị lớn trong vùng. Hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng như cao tốc, đường vành đai, đường sắt và các tuyến kết nối trực tiếp với sân bay sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hình thành không gian phát triển mới, tăng cường lưu thông hàng hóa, hành khách và thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Theo quy hoạch phát triển giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050, khu vực đô thị sân bay Long Thành được xác định là một trong hai động lực tăng trưởng quan trọng nhất của Đồng Nai, bên cạnh hành lang sông Đồng Nai. Việc lấy sân bay làm trung tâm phát triển sẽ giúp tái cấu trúc không gian kinh tế - đô thị của tỉnh, đồng thời hình thành các ngành kinh tế giá trị gia tăng cao như logistics hiện đại, thương mại quốc tế, dịch vụ hàng không, trung tâm hội nghị – triển lãm và công nghiệp công nghệ cao.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ hệ sinh thái kinh tế xung quanh sân bay. Không chỉ tập trung vào hạ tầng hàng không, khu vực này phải đảm bảo đầy đủ hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội hiện đại như nhà ở, trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí và các tiện ích công cộng. Điều này nhằm tạo ra một môi trường sống chất lượng cao, đủ sức thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia quốc tế và các tập đoàn đa quốc gia.

Bên cạnh định hướng phát triển đô thị sân bay, Thủ tướng đánh giá Đồng Nai đang có nhiều kết quả phát triển kinh tế tích cực. Trong quý I/2026, GRDP của tỉnh tăng 9,76%, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Thu ngân sách đạt 51% kế hoạch năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 13,59%, tổng mức bán lẻ và dịch vụ tăng hơn 16%. Hoạt động xuất khẩu và thu hút đầu tư tiếp tục khởi sắc, môi trường kinh doanh được cải thiện, chuyển đổi số được đẩy mạnh, đặc biệt trong triển khai Đề án 06.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều hạn chế và điểm nghẽn. Tốc độ tăng trưởng dù cao nhưng chưa đạt kịch bản đề ra; giải ngân đầu tư công còn chậm; các khu công nghiệp truyền thống đang dần chạm ngưỡng phát triển; trong khi các động lực tăng trưởng mới như logistics, công nghệ cao, kinh tế số, y tế chất lượng cao và giáo dục chất lượng cao vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng.

Một số lĩnh vực như nông nghiệp cũng chưa khai thác hiệu quả giá trị gia tăng, đặc biệt là chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và ứng dụng vào sản xuất còn hạn chế, chưa tạo được đột phá rõ rệt.

Trước thực trạng đó, Thủ tướng yêu cầu Đồng Nai phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển và phương thức điều hành. Chính quyền các cấp cần phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm tra thực thi. Đồng Nai cần xây dựng kịch bản tăng trưởng mới, phân công rõ trách nhiệm và phấn đấu đạt mức tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên trong năm 2026.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh vai trò trung tâm của sân bay Long Thành trong chiến lược phát triển dài hạn. Các quy hoạch liên quan cần được rà soát, điều chỉnh đồng bộ, bảo đảm tiến độ hoàn thành và đưa sân bay vào khai thác cuối năm 2026. Song song đó, các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp xử lý dứt điểm các vướng mắc về hạ tầng và giải phóng mặt bằng trong thời gian sớm nhất.

Khu vực xung quanh sân bay Long Thành được định hướng trở thành “thành phố sân bay” hiện đại

Ngoài phát triển đô thị sân bay, Đồng Nai được định hướng tiếp tục giữ vai trò trung tâm công nghiệp của cả nước, nhưng chuyển dịch theo hướng công nghệ cao, xanh và bền vững. Tỉnh cần ưu tiên thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ lớn, thân thiện môi trường như công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, tự động hóa, vật liệu mới và năng lượng sạch. Đồng thời, chuyển từ thu hút đầu tư số lượng sang chất lượng, chú trọng giá trị gia tăng và hiệu quả dài hạn.

Song song với đó, Đồng Nai cần phát triển mạnh logistics hiện đại, cảng cạn (ICD), kho vận và thương mại điện tử xuyên biên giới, tận dụng lợi thế sân bay quốc tế Long Thành. Việc chuyển đổi sang mô hình “xuất khẩu xanh, xuất khẩu số” cũng được coi là định hướng quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương.

Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển hạ tầng số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ lõi. Đồng Nai cần sớm hình thành khu công nghệ số tập trung và khu đổi mới sáng tạo để thúc đẩy khởi nghiệp và thu hút doanh nghiệp công nghệ.

Bên cạnh phát triển kinh tế, các vấn đề an sinh xã hội cũng được nhấn mạnh, đặc biệt là nhà ở cho người lao động, nâng cao chất lượng y tế, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực logistics, công nghệ số và công nghiệp hiện đại.

Với định hướng chiến lược rõ ràng và sự hỗ trợ từ Trung ương, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình mạnh mẽ từ một địa phương công nghiệp truyền thống thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị sân bay mang tầm khu vực. Nếu triển khai hiệu quả các nhiệm vụ được giao, Đồng Nai không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà còn có thể trở thành một trong những cực tăng trưởng quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.