Đỗ xe trên vỉa hè sai quy định: Nguy cơ mất tiền, mất điểm bằng lái xe

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, đã đưa ra khái niệm cụ thể nhằm phân biệt rõ hai hành vi này. Theo đó, dừng xe là trạng thái phương tiện đứng yên tạm thời trong khoảng thời gian cần thiết để cho người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật hoặc thực hiện một số hoạt động cần thiết khác. Trong thời gian dừng xe, người điều khiển không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái, trừ trường hợp bắt buộc nhưng vẫn phải bảo đảm các biện pháp an toàn như phanh đỗ xe.

Trong khi đó, đỗ xe được hiểu là trạng thái phương tiện đứng yên không giới hạn thời gian. Người điều khiển chỉ được rời khỏi xe sau khi đã sử dụng phanh đỗ hoặc các biện pháp an toàn khác. Đối với xe đỗ trên đoạn đường dốc, luật yêu cầu phải đánh lái về phía lề đường và chèn bánh để phòng ngừa nguy cơ trôi xe.

Luật cũng quy định chi tiết các vị trí cấm dừng, đỗ xe. Danh mục này bao gồm bên trái đường một chiều; đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc bị che khuất tầm nhìn; trên cầu; gầm cầu vượt không được phép; đỗ song song cùng chiều với xe khác đang dừng, đỗ; trước cổng cơ quan, tổ chức; tại điểm đón, trả khách; phần đường dành cho người đi bộ qua đường và trên vỉa hè trái quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, từ ngày 1/1/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định rõ ràng và nghiêm khắc hơn đối với hành vi đỗ xe trái phép trên vỉa hè. Theo nghị định này, vỉa hè là không gian ưu tiên dành cho người đi bộ, vì vậy việc đỗ xe trên vỉa hè, nếu không được cho phép, được xác định là hành vi vi phạm pháp luật giao thông đường bộ.

Cụ thể, ô tô đỗ trên vỉa hè trái quy định sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đến 1 triệu đồng; đối với xe máy, mức phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng. Ngoài hình thức phạt tiền, người điều khiển ô tô còn có thể bị trừ điểm giấy phép lái xe. Trường hợp hành vi vi phạm gây ùn tắc giao thông, mức phạt có thể tăng lên từ 4 đến 6 triệu đồng.

Nghị định 168 cũng nêu rõ hai trường hợp ngoại lệ được phép đỗ xe trên vỉa hè. Thứ nhất là khu vực có biển báo hoặc tổ chức giao thông cho phép, thể hiện bằng ký hiệu “P”, mũi tên chỉ xuống vỉa hè hoặc vạch kẻ trắng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Thứ hai là những khu vực có quy định riêng của địa phương, thường áp dụng tại các tuyến phố có vỉa hè đủ rộng và được cho phép sử dụng một phần để đỗ xe, với điều kiện không cản trở lối đi của người đi bộ.

Tuy nhiên, đây là những trường hợp rất hạn chế. Người điều khiển phương tiện cần quan sát kỹ hệ thống biển báo, vạch kẻ đường và tuân thủ đúng quy định cụ thể. Trong trường hợp không có chỉ dẫn rõ ràng, việc đỗ xe trên vỉa hè tiềm ẩn nguy cơ vi phạm và bị xử phạt.

Ngoài ra, pháp luật cũng nghiêm cấm việc đỗ xe tại miệng cống thoát nước, điểm dừng xe buýt, trên cầu, trong hầm đường bộ hoặc trong phạm vi 5 mét tính từ ngã tư. Đây là những vị trí dễ bị xử phạt nặng và có nguy cơ cao gây cản trở giao thông, mất an toàn.

Để hạn chế nguy cơ bị xử phạt, người dân cần nắm rõ các quy định về khoảng cách đỗ xe hợp lệ. Khi đỗ sát lề đường, bánh xe phải cách mép vỉa hè không quá 0,25 mét, đồng thời phải chừa lại ít nhất 1,5 mét lối đi cho người đi bộ. Việc chủ động tìm hiểu các khu vực được phép đỗ xe, sử dụng ứng dụng tìm bãi đỗ công cộng hoặc bãi xe thông minh cũng là những giải pháp thiết thực.

Về lâu dài, việc bảo đảm trật tự đô thị không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính. Các đô thị cần đầu tư quy hoạch bài bản hệ thống bãi đỗ xe tập trung, đẩy mạnh xã hội hóa và kiên quyết xử lý các bãi xe tự phát. Quan trọng hơn, quy hoạch đô thị cần đặt con người vào trung tâm, bảo đảm vỉa hè thực sự dành cho người đi bộ, đồng thời bố trí hợp lý các điểm đỗ xe để người dân có thể chấp hành pháp luật một cách thuận tiện trong sinh hoạt hằng ngày.