Bộ Công Thương nói gì về quy định chia sẻ trạm sạc xe điện?
Tranh luận về khả năng dùng chung trạm sạc giữa các hãng xe điện tại Việt Nam đang được quan tâm sau khi Bộ Công Thương ban hành Thông tư 61/2026/TT-BCT quy định quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc đối với xe điện.
Theo quy định mới, trạm sạc xe điện phải được thiết kế theo hướng có khả năng dùng chung, phục vụ các phương tiện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ. Quy định này làm dấy lên nhiều ý kiến về việc liệu các hãng xe có bắt buộc phải mở hệ thống trạm sạc cho phương tiện của hãng khác hay không.
Tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương chiều 7/10, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, cho biết Thông tư 61 được xây dựng với định hướng áp dụng chung cho hệ thống trạm sạc phục vụ các hãng xe trong nước cũng như xe của các hãng nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam.
Tuy nhiên, theo ông Quân, quy chuẩn kỹ thuật và hoạt động kinh doanh trạm sạc là hai vấn đề khác nhau.
“Còn vấn đề kinh doanh trạm sạc là thỏa thuận giữa các nhà đầu tư và người tiêu dùng”, ông Phạm Văn Quân nói.
Lãnh đạo Cục Công nghiệp cho biết quy chuẩn mới được xây dựng trong bối cảnh công nghiệp xe điện đang hình thành và phát triển, kéo theo yêu cầu từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cũng như hành lang pháp lý để bảo đảm hoạt động đồng bộ.
Theo đó, quy chuẩn hướng tới 5 mục tiêu chính gồm bảo đảm an toàn, khả năng tương thích, minh bạch đối với người sử dụng, bảo vệ hệ thống điện và từng bước hướng tới hệ thống sạc thông minh.
Về yêu cầu tương thích, ông Quân dẫn ví dụ Liên minh châu Âu yêu cầu các hãng điện thoại sử dụng chuẩn USB Type-C nhằm tăng khả năng tương thích giữa thiết bị và bộ sạc. Theo cách tiếp cận tương tự, hệ thống trạm sạc xe điện tại Việt Nam cũng cần đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật nhất định để các phương tiện có cổng sạc tương thích có thể sử dụng.
Tuy nhiên, đại diện Cục Công nghiệp nhấn mạnh quy chuẩn chủ yếu tập trung vào các yêu cầu về mặt kỹ thuật. Quy định này không đặt ra mô hình kinh doanh, phương thức khai thác hay cơ chế thương mại giữa các doanh nghiệp đầu tư và vận hành trạm sạc với người sử dụng.
Điều này cũng đồng nghĩa yêu cầu về khả năng tương thích về mặt kỹ thuật không đồng nhất với việc các doanh nghiệp phải áp dụng một mô hình kinh doanh hay chính sách khai thác trạm sạc giống nhau.
Một vấn đề khác được đặt ra là phạm vi áp dụng của quy chuẩn đối với các trạm sạc được lắp đặt tại chung cư, công trình hỗn hợp và các công trình xây dựng khác.
Theo ông Phạm Văn Quân, trong quá trình xây dựng Thông tư 61, Cục Công nghiệp đã lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Xây dựng, nhằm xác định rõ phạm vi quản lý.
Quy chuẩn của Bộ Công Thương tập trung vào trụ sạc, được xác định là một bộ phận cấu thành của hệ thống trạm sạc. Vì vậy, các trụ sạc được lắp đặt trong công trình xây dựng vẫn phải đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật về thiết bị sạc.
Trong khi đó, nếu đưa toàn bộ trạm sạc vào phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn thì vấn đề sẽ không chỉ liên quan đến thiết bị điện mà còn giao thoa với các quy định về xây dựng, phòng cháy chữa cháy và những yêu cầu quản lý khác đối với công trình.
Do đó, cơ quan quản lý lựa chọn cách phân định rõ phạm vi và trách nhiệm giữa các bộ, ngành trong từng khâu từ thiết bị, xây dựng, lắp đặt đến vận hành.
Theo Cục Công nghiệp, việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới là bước đầu nhằm tạo nền tảng thống nhất cho hệ thống sạc xe điện trong quá trình thị trường phát triển. Các yêu cầu về an toàn, tương thích và bảo vệ hệ thống điện được đặt ra nhằm hạn chế tình trạng mỗi hãng sử dụng một chuẩn kỹ thuật riêng, đồng thời tạo điều kiện để hệ sinh thái xe điện có khả năng kết nối tốt hơn trong tương lai.
Trong quá trình triển khai, các vấn đề liên quan đến đầu tư, khai thác và cung cấp dịch vụ sạc vẫn được thực hiện theo cơ chế thị trường và các thỏa thuận giữa doanh nghiệp với người sử dụng, trong phạm vi pháp luật hiện hành.