TP Hồ Chí Minh chuẩn bị khởi công loạt siêu dự án hạ tầng hơn 10 tỉ USD: Bước ngoặt tái định hình không gian đô thị và liên kết vùng

Theo UBND TP Hồ Chí Minh, đây được xem là một trong những đợt đầu tư hạ tầng tập trung có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, trải rộng trên nhiều lĩnh vực như giao thông liên vùng, đô thị, cảng biển, môi trường và an sinh xã hội. Các công trình không chỉ mang ý nghĩa chào mừng sự kiện chính trị - lịch sử quan trọng, mà còn được kỳ vọng tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong cấu trúc phát triển đô thị và kinh tế của TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.

Trọng tâm của loạt dự án là hệ thống giao thông chiến lược kết nối liên vùng và các cực phát triển quan trọng. Nổi bật nhất là tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, dài gần 48 km, kết nối trung tâm tài chính Thủ Thiêm với sân bay quốc tế Long Thành. Tuyến đường sắt này được quy hoạch với 19 ga, gồm cả ga ngầm và ga trên cao, có vai trò như một “xương sống” vận tải hành khách giữa hai trung tâm động lực lớn của khu vực phía Nam.

Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 84.000 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Khi đi vào hoạt động, tuyến metro này được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ TP Hồ Chí Minh đến sân bay Long Thành xuống còn khoảng 15–20 phút, giảm áp lực cho đường bộ và tạo ra hành lang đô thị - dịch vụ - tài chính hiện đại dọc tuyến.

Song song với đó là tuyến cao tốc đô thị Hồ Tràm - sân bay Long Thành dài hơn 42 km, quy mô 8 làn xe, vận tốc thiết kế khoảng 100 km/h. Dự án có tổng vốn hơn 50.000 tỉ đồng, kết nối từ khu vực Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh đến các trục ven biển Bà Rịa - Vũng Tàu. Tuyến cao tốc này không chỉ phục vụ giao thông mà còn mở ra không gian phát triển du lịch biển và dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa sân bay Long Thành và các khu du lịch ven biển, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế vùng.

Phương án thiết kế dự kiến đoạn cầu vượt biển trên tuyến Cần Giờ - Vũng Tàu

Ở khu vực phía Nam, một dự án mang tính biểu tượng là cầu và đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu với tổng vốn hơn 92.000 - 93.000 tỉ đồng. Công trình có chiều dài hơn 14 km, gồm cầu vượt biển dài hơn 8 km và hầm vượt biển gần 3,9 km, quy mô 6 - 8 làn xe. Điểm đầu kết nối khu đô thị biển Cần Giờ, điểm cuối nối khu vực Vũng Tàu. Đây được xem là một công trình kỹ thuật đặc biệt phức tạp, có ý nghĩa chiến lược trong việc rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai khu vực xuống chỉ còn khoảng 10 - 15 phút. Khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ mở ra trục phát triển kinh tế biển mới, tăng cường kết nối cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, đồng thời thúc đẩy du lịch, đô thị biển và logistics khu vực phía Nam.

Bên cạnh các dự án liên vùng, TP Hồ Chí Minh cũng tập trung đầu tư các công trình nội đô nhằm giảm ùn tắc và tái cấu trúc không gian đô thị. Tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu dài gần 6 km, vốn khoảng 8.700 tỉ đồng, sẽ giúp tách luồng xe container khỏi khu dân cư, giảm áp lực cho cảng Cát Lái - một trong những điểm nóng giao thông lớn nhất thành phố.

 Cùng với đó, cầu Thủ Thiêm 4 với tổng vốn hơn 5.000 - 6.000 tỉ đồng sẽ kết nối khu đô thị Thủ Thiêm với khu Nam TP Hồ Chí Minh, góp phần hình thành thêm trục giao thông mới qua sông Sài Gòn, chia sẻ áp lực cho các cây cầu hiện hữu.

Phối cảnh cầu Thủ Thiêm 4

Một dự án đáng chú ý khác là cầu đường Bình Tiên, dài khoảng 3,6 km với vốn đầu tư gần 6.300 tỉ đồng. Tuyến đường này sẽ kết nối khu vực phía Tây và Nam thành phố, giúp giảm tải cho các trục đường vốn đang quá tải nghiêm trọng.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh cũng đang triển khai mở rộng đường Nguyễn Tất Thành, xây dựng hầm chui Hoàng Diệu, nâng cấp cầu Tân Thuận và bổ sung các cầu đi bộ qua sông, hướng tới tái thiết không gian ven sông Sài Gòn theo hướng hiện đại và giàu tính kết nối.

Không chỉ tập trung giao thông, đợt đầu tư hơn 10 tỉ USD còn bao gồm nhiều dự án chỉnh trang đô thị, an sinh xã hội và giáo dục. Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội được phát triển trên nền cảng cũ sau di dời, hướng đến trở thành không gian văn hóa - du lịch biểu tượng của thành phố.

Trong lĩnh vực nhà ở, nhiều khu nhà ở xã hội cũng được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu an cư. Về môi trường, các dự án cải thiện hệ thống nước và hạ tầng sinh thái được đẩy mạnh.

 Trong giáo dục, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu xây dựng thêm hơn 2.700 phòng học mới thông qua hàng trăm dự án, góp phần giảm áp lực trường lớp tại khu vực đô thị đông dân.

Theo các chuyên gia, điểm nổi bật của loạt dự án lần này không chỉ nằm ở quy mô vốn lớn, mà quan trọng hơn là tầm nhìn tái cấu trúc không gian phát triển đô thị. TP Hồ Chí Minh không còn phát triển theo mô hình đơn trung tâm, mà đang từng bước hình thành mô hình “siêu đô thị đa trung tâm”, gắn kết chặt chẽ giữa trung tâm tài chính Thủ Thiêm, sân bay Long Thành, các khu đô thị ven biển Cần Giờ - Vũng Tàu và các vùng công nghiệp - logistics lân cận. Sự kết nối này giúp hình thành các hành lang kinh tế mới, bao gồm hành lang đô thị - tài chính phía Đông, hành lang kinh tế biển phía Nam và hành lang logistics liên vùng.

Các dự án hạ tầng cũng được xem như “vốn mồi” cho tăng trưởng dài hạn. Trước mắt, chúng kích thích mạnh mẽ các ngành xây dựng, vật liệu, lao động và dịch vụ. Về lâu dài, hệ thống hạ tầng đồng bộ sẽ giúp giảm chi phí vận tải, nâng cao năng suất, mở rộng không gian đô thị và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế TP Hồ Chí Minh nói riêng và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nói chung.

Từ góc nhìn phát triển, loạt dự án hơn 10 tỉ USD không chỉ giải quyết các điểm nghẽn giao thông hiện hữu, mà còn mở ra một chu kỳ phát triển mới cho TP Hồ Chí Minh. Thành phố đang chuyển từ mô hình phát triển dựa trên mật độ và mở rộng không gian vật lý sang mô hình phát triển dựa trên kết nối, liên kết vùng và chất lượng hạ tầng.

Khi các công trình hoàn thành, TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ trở thành một siêu đô thị hiện đại, kết nối đồng thời cả đường bộ, đường sắt, hàng không và đường biển, đóng vai trò trung tâm động lực phát triển của cả khu vực phía Nam và cả nước.