Quảng Ninh chủ động điều tiết, khai thác tài nguyên nước gắn với bảo vệ môi trường bền vững

Quảng Ninh được đánh giá là địa phương có nguồn tài nguyên nước khá dồi dào. Trung bình mỗi năm, tổng lượng nước hình thành từ mưa trên địa bàn đạt khoảng 12 tỷ m³. Trong đó, tài nguyên nước mặt từ hệ thống sông, suối ước đạt 8,33 tỷ m³/năm; nguồn nước dưới đất có trữ lượng tiềm năng khoảng 617 triệu m³/năm. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, đặc điểm khí hậu khiến tới 85–88% lượng mưa tập trung vào mùa mưa, trong khi mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, dẫn đến tình trạng dòng chảy mùa cạn chiếm tỷ lệ thấp. Điều này đặt ra bài toán lớn về điều tiết, tích trữ và sử dụng hợp lý nguồn nước giữa các mùa trong năm.

Để chủ động nguồn nước, tỉnh đã đầu tư hệ thống hồ chứa tương đối đồng bộ. Hiện toàn tỉnh có 189 hồ chứa, trong đó 176 hồ đang vận hành với tổng dung tích thiết kế hơn 365 triệu m³. Nhiều hồ chứa lớn giữ vai trò điều tiết quan trọng như Yên Lập, Khe Chè, Chúc Bài Sơn, Cao Vân… Tính đến cuối năm 2025, nhiều hồ đạt mức tích nước cao, tạo điều kiện thuận lợi để cấp nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất trong mùa khô.

Trong lĩnh vực cấp nước đô thị, Quảng Ninh hiện có 26 nhà máy nước sử dụng nguồn nước mặt kết hợp khai thác nước dưới đất, với tổng công suất xử lý đạt trên 254.000 m³/ngày đêm. Đáng chú ý, nguồn nước mặt chiếm tỷ lệ chủ đạo, giúp giảm áp lực khai thác nước ngầm và hạn chế nguy cơ suy giảm nguồn tài nguyên này.

Tại khu vực nông thôn, hàng trăm công trình cấp nước sinh hoạt đang được vận hành, phục vụ hàng chục nghìn hộ dân. Đồng thời, hệ thống công trình thủy lợi với hàng trăm điểm khai thác nước bảo đảm tưới tiêu cho diện tích lớn đất nông nghiệp, góp phần ổn định sản xuất.

Song song với đầu tư hạ tầng, công tác quản lý tài nguyên nước cũng được tăng cường. Việc cấp phép khai thác được kiểm soát chặt chẽ, gắn với giám sát lưu lượng và mục đích sử dụng. Tổng lưu lượng khai thác theo giấy phép hiện nay đạt khoảng 1,55 triệu m³/ngày đêm, trong đó chủ yếu là khai thác nước mặt.

Tỉnh xác định bảo đảm an ninh nguồn nước là yếu tố nền tảng cho phát triển bền vững, do đó đã chủ động đầu tư nâng cấp hệ thống hồ chứa, mở rộng mạng lưới cấp nước tập trung, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ trong quan trắc, giám sát khai thác. Trong các tình huống thiếu nước, việc điều tiết được thực hiện linh hoạt, ưu tiên cho nhu cầu sinh hoạt và các hoạt động sản xuất thiết yếu.

Tuy nhiên, áp lực đối với tài nguyên nước vẫn rất lớn. Là địa phương có hoạt động khai thác than, phát triển công nghiệp nặng và du lịch biển mạnh, nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng, trong khi nguy cơ ô nhiễm từ sản xuất và đô thị ven biển vẫn hiện hữu. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu khiến tình hình mưa, lũ, hạn hán diễn biến khó lường, một số công trình hồ chứa đã xuống cấp, đòi hỏi nguồn lực lớn để nâng cấp, cải tạo.

Theo định hướng đến năm 2030, nếu không tiếp tục đầu tư, nâng cấp và xây mới các công trình trữ nước, một số khu vực như Hải Hà, Hạ Long, Vân Đồn, Quảng Yên có thể đối mặt với nguy cơ thiếu nước cục bộ, đặc biệt trong mùa khô.

Trong thời gian tới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp điều tiết tổng hợp nguồn nước giữa các lĩnh vực, từ sinh hoạt, nông nghiệp đến công nghiệp và phát điện. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh nạo vét, giảm thất thoát, khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm và tăng cường giám sát khai thác bằng công nghệ tự động.

Thực tế cho thấy, nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng tài nguyên nước không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bài toán quản trị tổng thể. Với hệ thống hạ tầng tương đối hoàn chỉnh cùng định hướng điều hành chủ động, Quảng Ninh đang từng bước củng cố an ninh nguồn nước, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong tương lai.