Nghiên cứu xây dựng nghị định mới theo hướng phân hóa tính chất hành vi và số lần vi phạm
Cục Cảnh sát giao thông cho biết, sẽ nghiên cứu, tham mưu trình Chính phủ ban hành nghị định mới thay thế Nghị định số 168/2024 (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 238/2026) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ cũng như quy định về trừ và phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Theo đó, Cục CSGT đang nghiên cứu xây dựng nghị định mới theo hướng phân hóa tính chất hành vi và số lần vi phạm, tránh phạt lỗi ít nghiêm trọng, phạm lỗi lần đầu.
Theo định hướng nghiên cứu, nghị định mới sẽ được xây dựng theo nguyên tắc xử lý đúng bản chất, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Qua đó, sẽ xem xét số lần vi phạm để đánh giá mức độ nguy hiểm của người điều khiển phương tiện để đưa ra mức hình thức xử lý phù hợp, bảo đảm tính nghiêm minh nhưng không máy móc.
Cục CSGT dự kiến đề xuất phân hóa thành các tình huống cụ thể:
Thứ nhất, giữ nguyên mức xử phạt đối với các trường hợp cố tình vi phạm, gồm hành vi đèn đỏ đã bật sáng nhưng người lái xe vẫn cố tình vượt qua nút giao, hoặc điều khiển phương tiện đi vào nút giao khi đèn đỏ gây cản trở, xung đột với các luồng giao thông khác.
Thứ hai, phân biệt rõ các tình huống thực tế để tránh xử lý cứng nhắc đối với trường hợp phương tiện đang di chuyển khi đèn chuyển sang màu vàng rồi dừng lại. Ngay cả trường hợp rẽ phải khi đèn đỏ nhưng chưa gây nguy hiểm hay cản trở giao thông cũng sẽ được xem xét riêng.

Đề xuất cảnh cáo hoặc trừ điểm GPLX với lỗi giao thông ít nghiêm trọng. (Ảnh: Hiếu Đình)
Đối với nhóm hành vi ít nghiêm trọng kể trên và các lỗi không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông, cơ quan soạn thảo nghiên cứu áp dụng hình thức phạt cảnh cáo, hoặc kết hợp giữa phạt cảnh cáo với trừ điểm giấy phép lái xe nếu người điều khiển vi phạm lần đầu. Chế tài nghiêm khắc hơn sẽ chỉ được áp dụng nếu người vi phạm tái phạm.
Hiện theo Nghị định 168/2024, hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông (vượt đèn đỏ, vượt đèn vàng khi chưa qua vạch dừng) với ôtô sẽ bị phạt 18-20 triệu đồng và bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe; phạt 4-6 triệu đồng và bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe với người đi xe máy.
Bên cạnh việc phân hóa hành vi, Cục CSGT định hướng siết chặt quy trình thực thi nhằm bảo đảm quyền lợi cho người dân. Theo đó, việc xử phạt lỗi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông bắt buộc phải dựa trên dữ liệu, chứng cứ điện tử. Điều này nhằm xác định chính xác hành vi, thời điểm vi phạm một cách khách quan, minh bạch và tránh gây tranh cãi.
Trường hợp không đồng ý với kết quả dữ liệu vi phạm, người dân có quyền khởi kiện quyết định xử phạt của lực lượng chức năng ra tòa án hành chính.
Cục CSGT nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của chính sách là xử phạt để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và phòng ngừa tai nạn, không phải chỉ nhằm thu tiền phạt. Những hành vi cố tình gây nguy hiểm cho cộng đồng vẫn phải bị xử lý nghiêm khắc, song cần có chính sách nhân văn, phù hợp đối với các vi phạm lần đầu, ít nghiêm trọng.
Cục CSGT cho hay , hiện nội dung trên mới dừng ở mức định hướng nghiên cứu, đề xuất chính sách và chưa phải quy định pháp luật có hiệu lực thi hành. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định xử phạt sẽ được tiến hành theo đúng trình tự, thẩm quyền của pháp luật.