Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng chưa phải lựa chọn ưu tiên của xe container

Theo số liệu thống kê trong quý III/2026, tổng lưu lượng phương tiện thông qua trạm thu phí số 1 trên quốc lộ 5 đạt 15.206 lượt/ngày. Trong đó, xe tải loại 4 có 1.129 lượt/ngày, xe loại 5 có 1.245 lượt/ngày. Hai nhóm phương tiện này chiếm khoảng 15,6% tổng lưu lượng qua trạm.

Tại trạm thu phí số 2 trên quốc lộ 5, lưu lượng phương tiện đạt 15.062 lượt/ngày. Đáng chú ý, xe tải loại 4 có 865 lượt/ngày, trong khi xe loại 5 lên tới 8.269 lượt/ngày. Hai nhóm xe này chiếm khoảng 60% tổng lưu lượng qua trạm, cho thấy áp lực đáng kể từ phương tiện tải trọng lớn trên tuyến đường.

Trong khi đó, trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, lưu lượng xe tải loại 4 và loại 5 chỉ khoảng 4.300 lượt/ngày, chiếm khoảng 6% tổng lưu lượng phương tiện. Sự chênh lệch này cho thấy xe tải nặng, trong đó có nhóm phương tiện vận chuyển hàng hóa đường dài, vẫn tập trung đáng kể trên quốc lộ 5 thay vì chuyển sang cao tốc.

Bài toán chi phí và lựa chọn lộ trình

Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng được đầu tư nhằm nâng cao năng lực kết nối giữa Thủ đô với các địa phương khu vực phía Đông, đặc biệt là Hải Phòng – đầu mối cảng biển quan trọng của miền Bắc. Tuyến đường có vai trò rút ngắn thời gian di chuyển, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa và giảm áp lực giao thông cho quốc lộ 5.

Tuy nhiên, với doanh nghiệp vận tải, lựa chọn tuyến đường không chỉ phụ thuộc vào thời gian di chuyển mà còn gắn với bài toán chi phí. Đối với xe container hoạt động thường xuyên, phí đường bộ là một trong những khoản chi cần được tính toán trong mỗi chuyến hàng. Khi số chuyến vận chuyển lớn, mức phí phải trả có thể tác động đáng kể đến tổng chi phí khai thác của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hiệu quả lựa chọn cao tốc còn phụ thuộc vào vị trí xuất phát, điểm giao nhận hàng hóa và khả năng kết nối với các khu công nghiệp, cảng biển, kho bãi. Với những chuyến hàng có điểm đi, điểm đến thuận lợi trên quốc lộ 5, doanh nghiệp có thể cân nhắc tiếp tục sử dụng tuyến đường này nếu tổng chi phí và thời gian vận chuyển phù hợp hơn.

Đặc điểm tổ chức vận tải cũng ảnh hưởng đến quyết định của lái xe và doanh nghiệp. Việc lựa chọn lộ trình thường được tính toán trên cơ sở tổng hợp nhiều yếu tố, từ cước phí, nhiên liệu, thời gian giao hàng đến khả năng tiếp cận các điểm bốc dỡ. Vì vậy, muốn thu hút thêm xe tải nặng lên cao tốc, cần đánh giá đầy đủ những yếu tố chi phối quyết định của đơn vị vận tải, thay vì chỉ nhìn vào năng lực thiết kế của tuyến đường.

Cần giải pháp khai thác hiệu quả hạ tầng

Việc lượng xe tải nặng tập trung lớn trên quốc lộ 5 trong khi tỷ lệ phương tiện tương ứng trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng còn thấp đặt ra yêu cầu rà soát hiệu quả tổ chức giao thông và khai thác hạ tầng. Khi phương tiện tải trọng lớn lưu thông với mật độ cao trên tuyến đường có nhiều nút giao, khu dân cư và hoạt động giao thương, áp lực đối với năng lực thông hành và công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông cũng gia tăng.

Đáng chú ý, xe container thường có kích thước lớn, cần khoảng cách an toàn khi phanh và chuyển làn. Khi lưu lượng xe tải nặng tăng cao, việc tổ chức giao thông trên quốc lộ 5 càng đòi hỏi sự phối hợp giữa quản lý hạ tầng, kiểm soát tốc độ, phân luồng phương tiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Để cao tốc Hà Nội – Hải Phòng phát huy tốt hơn vai trò kết nối vận tải hàng hóa, cần nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn tuyến đường của doanh nghiệp. Trong đó, việc đánh giá tương quan giữa mức phí, thời gian vận chuyển, khả năng kết nối cảng biển và khu công nghiệp, cũng như tổ chức các điểm ra vào cao tốc là những vấn đề cần được quan tâm.

Cùng với đó, việc tăng cường trao đổi với các doanh nghiệp vận tải, hiệp hội logistics và đơn vị khai thác cảng sẽ giúp cơ quan quản lý xác định rõ hơn nguyên nhân khiến nhiều xe tải nặng vẫn lựa chọn quốc lộ 5. Trên cơ sở đó, các giải pháp về tổ chức giao thông, kết nối hạ tầng và chính sách phí có thể được xem xét phù hợp với thực tế vận tải.

Bài toán đặt ra không đơn thuần là đưa thêm phương tiện lên cao tốc, mà là phân bổ lưu lượng hợp lý giữa các tuyến đường, bảo đảm hiệu quả khai thác hạ tầng và giảm áp lực cho quốc lộ 5. Khi lựa chọn tuyến đường đáp ứng tốt cả yêu cầu về thời gian lẫn chi phí, doanh nghiệp vận tải sẽ có thêm động lực sử dụng cao tốc, góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa và bảo đảm an toàn giao thông.