Xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế đường sắt thuận tiện với người khuyết tật
Trong bối cảnh mạng lưới đường sắt đô thị được đẩy mạnh đầu tư, việc xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế thuận tiện với người khuyết tật là yêu cầu cấp bách.
Tại nhiều quốc gia có ngành đường sắt phát triển, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật được xây dựng đồng bộ, bảo đảm tính tương thích từ hạ tầng, phương tiện đến hệ thống tín hiệu, viễn thông và thiết bị nhà ga.
Xu hướng phát triển giao thông bền vững hiện nay cũng đặc biệt chú trọng khả năng tiếp cận an toàn, thuận tiện cho mọi đối tượng, nhất là người khuyết tật, người cao tuổi và các nhóm yếu thế. Việc bảo đảm tiếp cận bình đẳng với giao thông công cộng không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, việc làm và dịch vụ xã hội.
Tại châu Âu, các yêu cầu này được quy định trong hệ thống tiêu chuẩn EN, tạo khung kỹ thuật cho thiết kế và vận hành đường sắt. Theo đó, phương tiện và nhà ga phải được bố trí tay vịn, ghế ưu tiên, vị trí xe lăn, đường dốc, gạch dẫn hướng cho người khiếm thị và các lối đi không chướng ngại vật.
Trong khi đó, tại Việt Nam, các quy định về thiết kế phục vụ người khuyết tật đã được ban hành nhưng còn thiếu đồng bộ, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng như đường sắt và đường sắt đô thị.
Hiện Việt Nam chưa có bộ Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) thống nhất cho lĩnh vực này, gây khó khăn trong thiết kế, xây dựng và quản lý chất lượng.
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo TCVN “Ứng dụng đường sắt - Thiết kế sử dụng thuận tiện cho người khuyết tật - Các yêu cầu chung”. Dự thảo gồm 3 phần: độ tương phản (TC2553), thông tin (TC2554) và đặc trưng quang học, ma sát (TC2555).
Theo đơn vị soạn thảo, trong bối cảnh Việt Nam dự kiến phát triển 5 hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Hải Phòng và Đà Nẵng, việc chuẩn hóa thiết kế tiếp cận cho người khuyết tật là yêu cầu cấp thiết.
Bộ tiêu chuẩn hướng tới quy định các yêu cầu kỹ thuật bảo đảm khả năng di chuyển không chướng ngại vật trong toàn bộ hệ thống đường sắt, từ nhà ga, ke ga, lối tiếp cận đến phương tiện và hệ thống thông tin phục vụ hành khách khuyết tật.
