Vận tải thủy – hướng đi mới để giảm tải đường bộ tại Hà Nội

Hà Nội vừa khởi công Dự án Cảng thủy nội địa Giang Biên tại phường Việt Hưng, trên bãi sông Đuống, phía thượng lưu cầu Phù Đổng. Với tổng mức đầu tư khoảng 2.551,8 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng hình thành đầu mối trung chuyển hàng hóa quan trọng, tăng cường kết nối vận tải giữa Thủ đô với hệ thống cảng biển phía Bắc, đồng thời thúc đẩy phát triển dịch vụ logistics và vận tải đa phương thức.  Tổng diện tích quy hoạch hơn 35ha, gồm 23,87ha đất và 11,23ha vùng nước phục vụ khai thác cảng. Theo thiết kế, cảng có chiều dài bến khoảng 600m, công suất dự kiến đạt 2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Khu vực được đầu tư, xây dựng cảng Giang Biên nằm bên bờ sông Đuống.

Các hạng mục đầu tư chính bao gồm khu bến, bãi hàng, hệ thống giao thông nội bộ, công trình kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh và các công trình phục vụ hoạt động khai thác. Khi hoàn thành, cảng sẽ đảm nhiệm chức năng tiếp nhận, tập kết, xếp dỡ và trung chuyển hàng hóa, góp phần hoàn thiện mạng lưới vận tải thủy nội địa của Hà Nội.

Thông số khai thác cụ thể sẽ được xác định theo phương án tổ chức vận hành và điều kiện thực tế của cảng. Việc đầu tư đồng bộ khu bến, bãi hàng và hạ tầng kỹ thuật là cơ sở để nâng cao năng lực tiếp nhận, xếp dỡ, lưu giữ và luân chuyển hàng hóa, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng của khu vực Thủ đô và các địa phương lân cận.

Cảng thủy nội địa Giang Biên nằm trên tuyến vận tải đường thủy Quảng Ninh - Hải Phòng - Hà Nội, có khả năng kết nối với hệ thống sông Hồng. Vị trí này tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức vận chuyển hàng hóa giữa các khu công nghiệp, nhà máy, kho hàng, trung tâm phân phối tại Hà Nội và vùng phụ cận với hệ thống cảng biển Hải Phòng, đặc biệt là khu bến Lạch Huyện.

Theo phương án khai thác, hàng hóa từ các cơ sở sản xuất và trung tâm logistics có thể được vận chuyển bằng đường bộ đến cảng Giang Biên, sau đó chuyển sang đường thủy để đi Hải Phòng, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Ở chiều ngược lại, hàng nhập khẩu từ cảng biển cũng có thể được vận chuyển bằng đường thủy về Giang Biên trước khi phân phối đến các khu vực tiêu thụ.

Cách tổ chức này mở ra khả năng kết hợp nhiều phương thức vận tải trong cùng chuỗi cung ứng, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào xe tải và xe container trên các tuyến đường bộ. Khi lượng hàng được phân bổ hợp lý sang đường thủy, áp lực vận chuyển hàng hóa trên tuyến Hà Nội - Hải Phòng có thể từng bước giảm, đồng thời tạo thêm lựa chọn về chi phí và phương thức giao nhận cho doanh nghiệp.

Dự án cũng phù hợp với định hướng phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1569/QĐ-TTg ngày 12-12-2024. Việc đầu tư cảng thủy nội địa được xem là một bước bổ sung năng lực cho mạng lưới giao thông vận tải, nhất là trong bối cảnh nhu cầu lưu chuyển hàng hóa giữa Thủ đô với các trung tâm sản xuất, cảng biển và thị trường xuất khẩu tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn về hạ tầng logistics.

Theo kế hoạch được giới thiệu, dự án Cảng thủy nội địa Giang Biên được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1 dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV-2027; giai đoạn 2 dự kiến triển khai từ quý II-2028 và hoàn thành vào quý IV-2029. Trao đổi về tiến độ công trình, ông Nguyễn Văn Trung cho biết dự án được triển khai hướng tới hoàn thiện các hạng mục sớm nhất để đưa cảng vào vận hành. Khi công trình đi vào khai thác, cảng được kỳ vọng trở thành đầu mối vận chuyển hàng hóa phục vụ Hà Nội và khu vực đồng bằng sông Hồng, kết nối nguồn hàng trong nước với các cảng lớn và thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, hiệu quả của dự án không chỉ phụ thuộc vào quy mô bến cảng hay năng lực xếp dỡ, mà còn gắn với khả năng kết nối đồng bộ giữa cảng và hệ thống giao thông đường bộ, kho bãi, cảng cạn cùng các trung tâm phân phối. Việc tổ chức các tuyến vận chuyển hàng hóa đến và đi từ cảng cần phù hợp với nhu cầu thực tế, bảo đảm thuận lợi cho phương tiện ra vào, hạn chế phát sinh ùn tắc tại khu vực tiếp cận.

Bên cạnh đó, hoạt động khai thác phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn giao thông đường thủy, bảo vệ môi trường, quản lý chất lượng hàng hóa và sử dụng hiệu quả quỹ đất ven sông. Việc phối hợp giữa doanh nghiệp khai thác cảng, đơn vị vận tải và cơ quan quản lý sẽ giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành chuỗi logistics liên hoàn.