Thanh Hóa: Gỡ nút thắt hạ tầng, ổn định dân cư vùng thiên tai

Trước thực tế đó, việc triển khai Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ cao xảy ra thiên tai giai đoạn 2021 – 2025 không chỉ là giải pháp cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn cho người dân mà còn tạo điều kiện đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, qua đó mở ra dư địa phát triển bền vững cho các địa phương miền núi.

Những tuyến đường mở lối đến cuộc sống an toàn

Các xã miền núi của Thanh Hóa có địa hình chia cắt, nhiều khu dân cư phân bố rải rác trên sườn đồi hoặc ven khe suối. Mỗi mùa mưa bão đến, nguy cơ sạt lở đất, lũ quét luôn thường trực, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Không ít hộ gia đình nhiều năm sống trong cảnh thấp thỏm khi nhà ở nằm trong vùng có nguy cơ mất an toàn hoặc bị cô lập khi thiên tai xảy ra.

Theo Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa, thời gian qua các địa phương đã tích cực rà soát, quy hoạch và triển khai các dự án tái định cư tập trung cho người dân sinh sống tại những khu vực có nguy cơ cao. Điểm đáng ghi nhận là các khu tái định cư hiện nay không chỉ đáp ứng nhu cầu về chỗ ở mà còn được đầu tư tương đối đồng bộ về điện, nước sinh hoạt, hệ thống thoát nước và các công trình hạ tầng thiết yếu

Trong đó, giao thông được xác định là yếu tố then chốt, bảo đảm cuộc sống ổn định lâu dài cho người dân. Hệ thống đường nội khu, các tuyến kết nối với trung tâm xã và khu sản xuất giúp việc đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và tiện ích xã hội.

Tại xã Trung Hạ, dự án xây dựng khu tái định cư phục vụ sắp xếp, ổn định cho 43 hộ dân bản Muỗng, xã Trung Xuân bị ảnh hưởng bởi cơn bão số 3 năm 2024 đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án có diện tích khoảng 2,79 ha, tổng mức đầu tư 27,4 tỷ đồng, được xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật nhằm bảo đảm điều kiện sinh sống an toàn cho người dân.

Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành. Đơn vị thi công đang thực hiện san nền đạt khoảng 90% khối lượng, xây dựng tường kè đạt 70% khối lượng, đồng thời huy động nhân lực, máy móc và vật tư để đẩy nhanh tiến độ các hạng mục còn lại. Giá trị khối lượng thi công ước đạt khoảng 10,5 tỷ đồng. Dự kiến công trình sẽ hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2026, giúp các hộ dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Không chỉ tại Trung Hạ, nhiều dự án tái định cư trên địa bàn các huyện miền núi cũng đang phát huy hiệu quả rõ nét. Tại xã Tam Thanh, khu tái định cư tập trung với tổng kinh phí gần 13,5 tỷ đồng được xây dựng phục vụ 36 hộ dân. Xã Trung Thành được đầu tư hai khu tái định cư tập trung với diện tích khoảng 2,8 ha, bố trí cho 75 hộ dân, tổng mức đầu tư gần 24,5 tỷ đồng. Trong khi đó, khu tái định cư bản Lở, xã Thiên Phủ có tổng mức đầu tư hơn 10 tỷ đồng, phục vụ 34 hộ dân.

Các khu tái định cư đều được đầu tư hệ thống giao thông tương đối hoàn chỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, giao thương và phát triển sản xuất. Nhờ đó, người dân từng bước chấm dứt tình trạng bị chia cắt hoặc cô lập kéo dài trong mùa mưa lũ như trước đây.

Thực tế cho thấy, việc di dời dân cư khỏi vùng có nguy cơ thiên tai cao không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững khu vực miền núi.

Trong quá trình này, giao thông giữ vai trò như “mạch máu” kết nối các khu dân cư với trung tâm kinh tế, văn hóa và xã hội của địa phương. Khi hệ thống đường sá được đầu tư đồng bộ, người dân có điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường, dịch vụ công, trường học, cơ sở y tế cũng như các cơ hội phát triển sinh kế.

Đối với khu vực miền núi, giao thông không đơn thuần phục vụ nhu cầu đi lại mà còn góp phần thúc đẩy giảm nghèo bền vững. Những tuyến đường mới giúp việc vận chuyển nông, lâm sản thuận lợi hơn, giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị hàng hóa. Đây là yếu tố quan trọng để cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Qua thực tế tại các khu tái định cư đã hoàn thành ở Tam Thanh, Trung Thành và Thiên Phủ, có thể thấy đời sống người dân đang từng bước ổn định. Nhiều hộ gia đình đã xây dựng nhà cửa khang trang, yên tâm phát triển kinh tế. Điều kiện đi lại thuận lợi hơn cũng giúp trẻ em đến trường dễ dàng, người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu nhanh chóng và an toàn hơn.

Từ ổn định dân cư đến kiến tạo động lực phát triển

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai Đề án vẫn còn một số vướng mắc cần được quan tâm giải quyết. Trong đó, tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại một số khu tái định cư còn chậm, ảnh hưởng đến tâm lý cũng như kế hoạch đầu tư phát triển kinh tế của người dân.

Theo đánh giá của Ban Dân tộc HĐND tỉnh, các địa phương cần tiếp tục đẩy nhanh việc hoàn thiện các thủ tục pháp lý về đất đai; tăng cường tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận trong công tác di dời; đồng thời thường xuyên rà soát quy hoạch, bảo đảm chất lượng các công trình hạ tầng đã được đầu tư.

Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa Lương Tiến Thành đánh giá cao sự chủ động của các địa phương trong quá trình triển khai Đề án. Đồng thời, ông nhấn mạnh việc xây dựng các khu tái định cư cần gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển du lịch và nâng cao thu nhập cho người dân, bảo đảm mục tiêu ổn định lâu dài và phát triển bền vững.

Có thể khẳng định, Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ cao xảy ra thiên tai đang tạo ra những chuyển biến tích cực tại khu vực miền núi Thanh Hóa. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, không chỉ giúp người dân có nơi ở an toàn hơn mà còn mở rộng cơ hội phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và tiếp cận tốt hơn các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Cùng với việc triển khai các công trình giao thông nông thôn trọng điểm trên địa bàn xã Trung Hạ và nhiều địa phương miền núi khác, hệ thống kết cấu hạ tầng đang từng bước được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương hàng hóa và phát triển kinh tế. Đây chính là nền tảng quan trọng để miền núi Thanh Hóa phát triển bền vững, nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống cho đồng bào các dân tộc vùng cao trong những năm tới.

Lưu Thắm 

Theo Tạp chí Môi trường Giao thông